Αγροτικές ενισχύσεις: Πρόστιμα έως 50.000 ευρώ και αποκλεισμός για παραβάσεις

Αντιμέτωπα με πρόστιμα που φτάνουν έως και τις 50.000 ευρώ, αλλά και με προσωρινό ή οριστικό αποκλεισμό από τη δυνατότητα υποβολής Ενιαίων Αιτήσεων Ενίσχυσης (ΕΑΕ), θα βρίσκονται πλέον τα Κέντρα Υποδοχής Δηλώσεων (ΚΥΔ) και όσοι διαχειρίζονται αιτήσεις αγροτικών ενισχύσεων, όταν διαπιστώνονται παραβάσεις.

Με απόφαση του διοικητή της ΑΑΔΕ, Γιώργου Πιτσιλή, τίθεται σε εφαρμογή νέο πλαίσιο ελέγχων και κυρώσεων για τη διαχείριση των ΕΑΕ. Η απόφαση καθορίζει αναλυτικά τη διαδικασία ελέγχου, τα κριτήρια αξιολόγησης των παραβάσεων, το ύψος των προστίμων, τις περιπτώσεις υποτροπής και τις προϋποθέσεις για προσωρινό ή οριστικό αποκλεισμό από το σύστημα.

Το νέο καθεστώς αφορά τόσο τα ΚΥΔ όσο και φυσικά ή νομικά πρόσωπα και νομικές οντότητες που, κατόπιν έγγραφης συμφωνίας με τον δικαιούχο, αναλαμβάνουν έναντι αμοιβής την υποβολή, τροποποίηση ή διαχείριση ΕΑΕ στο πλαίσιο του ΟΣΔΕ.

Τι θα ελέγχει πλέον η ΑΑΔΕ

Στο επίκεντρο των ελέγχων τίθεται η τήρηση ψηφιακού φακέλου τεκμηρίωσης για κάθε αίτηση, η προστασία και εμπιστευτικότητα των προσωπικών και οικονομικών δεδομένων, η αποφυγή σύγκρουσης συμφερόντων και η απαιτούμενη επιμέλεια κατά την υποβολή ή τροποποίηση των δηλώσεων.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην ορθή ψηφιοποίηση και καταχώριση των αγροτεμαχίων, καθώς και στην πληρότητα των δικαιολογητικών. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται το Ε9, τα μισθωτήρια και κάθε άλλο έγγραφο που αποδεικνύει νόμιμη κατοχή ή χρήση γης.

Παράλληλα, θα ελέγχεται η συμφωνία των στοιχείων που δηλώνονται με τα δικαιολογητικά και τα δεδομένα των πληροφοριακών συστημάτων.

Ρητά απαγορεύεται η οριστικοποίηση αίτησης όταν υπάρχει εμφανής ασυμβατότητα που δεν έχει διορθωθεί ή όταν είναι γνωστό ότι η δήλωση περιλαμβάνει ψευδή, ανακριβή ή νοθευμένα στοιχεία.

Οι έλεγχοι μπορούν να ενεργοποιούνται έπειτα από διοικητικούς, επιτόπιους ή διασταυρωτικούς ελέγχους, από καταγγελίες τρίτων, από αναφορές δημόσιων αρχών ή της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, αλλά και από πορίσματα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ή του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Πρόστιμα, υποτροπή και αποκλεισμός

Το νέο ποινολόγιο διαχωρίζει τις παραβάσεις σε απλές και σοβαρές.

Για τις απλές παραβάσεις προβλέπεται πρόστιμο από 5.000 έως 20.000 ευρώ ανά παράβαση, καθώς και προσωρινός αποκλεισμός από τη δυνατότητα υποβολής ΕΑΕ για διάστημα έως δύο έτη ενίσχυσης.

Για τις σοβαρές παραβάσεις, οι κυρώσεις αυξάνονται σημαντικά. Τα πρόστιμα κυμαίνονται από 20.000 έως 50.000 ευρώ, ενώ μπορεί να επιβληθεί προσωρινός ή ακόμη και οριστικός αποκλεισμός από τη δυνατότητα υποβολής ΕΑΕ.

Ειδικά για τις αιτήσεις του 2026, τα πρόστιμα για τις απλές παραβάσεις είναι αισθητά χαμηλότερα. Τα κατώτατα και ανώτατα όρια μειώνονται στο ένα πέμπτο και διαμορφώνονται από 1.000 έως 4.000 ευρώ ανά παράβαση.

Το τελικό ύψος κάθε προστίμου θα καθορίζεται κατά περίπτωση, ανάλογα με τη σοβαρότητα, την έκταση και τη διάρκεια της παράβασης, τον βαθμό υπαιτιότητας, τυχόν επανάληψή της και την πραγματική ή δυνητική ζημία που προκαλείται στον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του ελληνικού Δημοσίου.

Ακόμη αυστηρότερο γίνεται το πλαίσιο σε περίπτωση υποτροπής. Αν το ίδιο πρόσωπο διαπράξει μέσα σε τρία χρόνια την ίδια ή ομοειδή παράβαση, ενεργοποιούνται αυξημένες κυρώσεις.

Στις απλές παραβάσεις διπλασιάζονται τόσο τα κατώτατα και ανώτατα όρια του προστίμου όσο και η διάρκεια του προσωρινού αποκλεισμού. Για το 2026, ο διπλασιασμός γίνεται πάνω στα ειδικά μειωμένα όρια που ισχύουν για τη συγκεκριμένη χρονιά.

Στις βαρύτερες περιπτώσεις μπορεί να επιβληθεί οριστικός αποκλεισμός. Αυτό προβλέπεται όταν διαπιστώνεται σοβαρή παράβαση με δόλο ή όταν υπάρχει υποτροπή σοβαρής παράβασης και κρίνεται ότι ο προσωρινός αποκλεισμός δεν επαρκεί για την αποτροπή νέων παραβάσεων.

Ο αποκλεισμός θα καταχωρίζεται στα πληροφοριακά συστήματα της ΑΑΔΕ και θα λειτουργεί ως τεχνικό «μπλόκο» στην αποδοχή νέων εξουσιοδοτήσεων και στην υποβολή νέων αιτήσεων.

Οι ΕΑΕ που έχουν ήδη υποβληθεί δεν θα επηρεάζονται. Οι δικαιούχοι, ωστόσο, θα ενημερώνονται ώστε να μπορούν να ανακαλέσουν την εξουσιοδότησή τους και να επιλέξουν άλλο πρόσωπο ή φορέα για τη διαχείριση της αίτησής τους.

Πριν από την επιβολή κύρωσης, ο ελεγχόμενος θα έχει δικαίωμα να υποβάλει εγγράφως τις απόψεις του μέσα σε 20 ημέρες. Η προθεσμία μπορεί να παραταθεί μία φορά και έως δέκα ημέρες.

Εάν από τη διαδικασία δεν προκύψει παράβαση, η υπόθεση θα τίθεται στο αρχείο. Παράλληλα, επουσιώδεις ή καθαρά τυπικές πλημμέλειες μπορούν να καταγράφονται χωρίς να οδηγούν αυτομάτως σε επιβολή κύρωσης.

Ιδιαίτερα αυστηρή είναι η πρόβλεψη για σοβαρές παραβάσεις που συνδέονται με παράνομη ή αχρεώστητη καταβολή ενίσχυσης άνω των 5.000 ευρώ ανά ΕΑΕ. Υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις μπορεί να επιβληθεί αλληλέγγυα ευθύνη του ελεγχόμενου μαζί με τον δικαιούχο για την επιστροφή του ποσού στην ΑΑΔΕ.

Με το νέο πλαίσιο, η ΑΑΔΕ επιχειρεί να αυστηροποιήσει σημαντικά τον έλεγχο στη διαχείριση των αγροτικών ενισχύσεων, μεταφέροντας πλέον σαφείς ευθύνες όχι μόνο στους δικαιούχους αλλά και σε όσους αναλαμβάνουν επαγγελματικά την υποβολή και διαχείριση των δηλώσεων.