Αιφνίδια αποχώρηση του στρατηγού Ντόναχιου

Μια εξέλιξη που προκάλεσε αίσθηση και αιφνιδίασε τη στρατιωτική ηγεσία των Ηνωμένων Πολιτειών σημειώθηκε την Πέμπτη, με την αποχώρηση του ανώτατου διοικητή των αμερικανικών δυνάμεων για την Ευρώπη και την Αφρική. Η κίνηση αυτή ερμηνεύεται ως ένα ακόμη σαφές μήνυμα ότι η κυβέρνηση Τραμπ επιδιώκει να περιορίσει δραστικά τη στρατιωτική εμπλοκή των ΗΠΑ στην ευρωπαϊκή ήπειρο, αλλάζοντας άρδην τα δεδομένα της αμυντικής στρατηγικής.

Ο στρατηγός του Στρατού Ξηράς Κρίστοφερ Ντόναχιου, ο οποίος θεωρείτο ένα από τα πλέον υποσχόμενα και ανερχόμενα στελέχη των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων, αποχώρησε από τη θέση του, υλοποιώντας ένα σχέδιο που είχε τεθεί σε εφαρμογή. Η προσωρινή του αντικατάσταση θα γίνει από έναν στρατηγό χαμηλότερου βαθμού, έως ότου ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επιλέξει τον μόνιμο διάδοχό του. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Ντόναχιου είχε προταθεί για τη συγκεκριμένη θέση από τον πρώην πρόεδρο Τζο Μπάιντεν και υπηρέτησε σε αυτήν για περίπου 18 μήνες, ένα χρονικό διάστημα σημαντικά μικρότερο από τη συνήθη θητεία που προβλέπεται.

Πολιτικές προεκτάσεις και εσωτερικές τριβές

Η αιφνίδια απόφαση του στρατηγού να αποχωρήσει, την οποία αξιωματούχοι του αμερικανικού Στρατού επιβεβαίωσαν την περασμένη εβδομάδα, πυροδότησε έντονες εικασίες ότι ενδέχεται να υπήρχαν πολιτικά κίνητρα πίσω από αυτήν. Το Πεντάγωνο, τηρώντας σιγήν ιχθύος, αρνήθηκε να σχολιάσει την αποχώρηση, ωστόσο η κίνηση αυτή συνάδει με τη γενικότερη προσπάθεια του υπουργού Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ, να απομακρύνει πολλούς στρατηγούς που είχαν διοριστεί επί προεδρίας Μπάιντεν και να μειώσει συνολικά τον αριθμό των ανώτατων αξιωματικών. Αξιωματούχος του Πενταγώνου, ο οποίος ζήτησε να διατηρήσει την ανωνυμία του, διευκρίνισε ότι η απόφαση του Ντόναχιου να αποστρατευθεί ήταν προσωπική του επιλογή και ότι δεν εξαναγκάστηκε σε αποχώρηση.

Ο πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, Ντάγκλας Λουτ, χαρακτήρισε την εξέλιξη ως "αιφνιδιαστική και αποσταθεροποιητική", τονίζοντας ότι ο Ντόναχιου είχε υπηρετήσει σε κάθε θέατρο επιχειρήσεων και σε κάθε επιχειρησιακή διάσταση. Οι δηλώσεις του, σύμφωνα με το Bloomberg, αποτυπώνουν την ανησυχία που επικρατεί στους κόλπους των συμμάχων.

Υποβάθμιση της θέσης και ανησυχίες για το μέλλον

Ο πτέραρχος της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ Άλεξους Γκρίνκεβιτς, Ανώτατος Συμμαχικός Διοικητής του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη (SACEUR), γνωστοποίησε την Πέμπτη ότι, παράλληλα με την αποχώρηση του Ντόναχιου, η θέση του υποβαθμίζεται από τετράστερο σε τρίστερο στρατηγό. Αυτό σημαίνει ότι ο διάδοχός του ενδέχεται να διαθέτει μικρότερη επιρροή τόσο έναντι των συμμάχων όσο και στο εσωτερικό των ΗΠΑ. Η εξέλιξη αυτή ενίσχυσε τις ανησυχίες αποστράτων Αμερικανών αξιωματικών και Ευρωπαίων συμμάχων ότι η κυβέρνηση έχει μόλις αρχίσει να περιορίζει τη στρατιωτική της παρουσία στην Ευρώπη.

Ο πρόεδρος Τραμπ έχει καταστήσει σαφές ότι επιθυμεί οι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ να αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος του οικονομικού βάρους για την άμυνα της ευρωπαϊκής ηπείρου. Έχει ήδη δώσει εντολή στο Πεντάγωνο να μειώσει τα αμερικανικά στρατεύματα στην Ευρώπη, μια απόφαση που αιφνιδίασε τους συμμάχους, ενώ έχει περιορίσει και τα στρατιωτικά μέσα που η Ουάσιγκτον θα διέθετε σε περίπτωση κρίσης. Τον περασμένο μήνα, ο Χέγκσεθ ανακοίνωσε την έναρξη εξάμηνης αναθεώρησης της διάταξης των αμερικανικών δυνάμεων παγκοσμίως.

Η σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ και η "συμμαχία δύο ταχυτήτων"

Η στάση του Τραμπ αναμένεται να αποτελέσει βασικό θέμα συζήτησης κατά τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην Τουρκία την επόμενη εβδομάδα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν προτείνει την παροχή πολιτικών και οικονομικών κινήτρων στα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ που αυξάνουν τις αμυντικές τους δαπάνες, ενισχύοντας το ενδεχόμενο δημιουργίας μιας "συμμαχίας δύο ταχυτήτων".

Η ένταση αυτή αποτυπώνεται και σε άλλους τομείς. Ανώτεροι Βρετανοί αξιωματούχοι του υπουργείου Άμυνας δυσκολεύτηκαν να εξασφαλίσουν συναντήσεις με Αμερικανούς αξιωματούχους κατά τις επισκέψεις τους στις Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν το θέμα. Όπως ανέφεραν, υπουργοί ταξίδεψαν στις ΗΠΑ μόνο για να ενημερωθούν ότι οι κορυφαίοι αξιωματούχοι του Πενταγώνου ήταν υπερβολικά απασχολημένοι για να τους συναντήσουν.

Σύμφωνα με τον Τζιμ Τάουνσεντ, πρώην αναπληρωτή βοηθό υπουργό Άμυνας των ΗΠΑ αρμόδιο για την Ευρώπη και την πολιτική του ΝΑΤΟ, οι σύμμαχοι αισθάνονταν μεγαλύτερη ασφάλεια χάρη στην παρουσία διοικητών όπως ο Ντόναχιου και ο Γκρίνκεβιτς, καθώς εμπιστεύονταν ότι οι εισηγήσεις τους για τη διάταξη των δυνάμεων βασίζονταν σε στρατιωτικά και όχι σε πολιτικά κριτήρια.

"Έχαιρε ιδιαίτερης εκτίμησης στην Επιτροπή Ενόπλων Δυνάμεων της Γερουσίας, στην οποία συμμετέχω. Και οι δύο πλευρές του πολιτικού φάσματος είχαν εξαιρετική άποψη γι’ αυτόν", δήλωσε την περασμένη εβδομάδα στην εκπομπή Face the Nation του CBS ο γερουσιαστής των Δημοκρατικών από τη Βιρτζίνια, Τιμ Κέιν. "Η είδηση ότι απομακρυνόταν από τη θέση του μάς αιφνιδίασε όλους. Και ακόμη δεν έχουμε λάβει ικανοποιητικές απαντήσεις από το Πεντάγωνο."

Η παρακαταθήκη του Ντόναχιου και το Αφγανιστάν

Ο Ντόναχιου είχε επίσης συμβάλει στον συντονισμό της αρχικής στρατιωτικής υποστήριξης των Ηνωμένων Πολιτειών προς την Ουκρανία, μια πολιτική την οποία ο Ντόναλντ Τραμπ έχει αντιταχθεί κατά τη δεύτερη προεδρική του θητεία. Παράλληλα, βρέθηκε στο επίκεντρο πολιτικών αντιπαραθέσεων, καθώς ήταν ο τελευταίος Αμερικανός στρατιωτικός που εγκατέλειψε το Αφγανιστάν κατά την αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων το 2021. Η στιγμή αυτή απαθανατίστηκε σε μια πλέον εμβληματική φωτογραφία, τραβηγμένη μέσα από διόπτρα νυχτερινής όρασης, η οποία απεικονίζει τον Ντόναχιου να επιβιβάζεται στην τελευταία πτήση αποχώρησης, την ώρα που η Καμπούλ έπεφτε στα χέρια των Ταλιμπάν.

Ο Τραμπ και ο Πιτ Χέγκσεθ έχουν επανειλημμένα επικρίνει τον Τζο Μπάιντεν για τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιήθηκε η αποχώρηση από το Αφγανιστάν. Ο Χέγκσεθ ανακοίνωσε μάλιστα νέα επανεξέταση της διαδικασίας λήψης αποφάσεων που οδήγησε στην αποχώρηση, στο πλαίσιο αυτού που χαρακτήρισε προσπάθεια απόδοσης ευθυνών για "μία από τις πιο σκοτεινές και φονικές στιγμές της σύγχρονης αμερικανικής διεθνούς παρουσίας".