Η ΕΕ αξιολογεί όλα τα ενδεχόμενα, συμπεριλαμβανομένης της διανομής δελτίων καυσίμων και της αποδέσμευσης πρόσθετων ποσοτήτων πετρελαίου από τα στρατηγικά αποθέματα, καθώς προετοιμάζεται για ένα παρατεταμένο ενεργειακό σοκ λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή, όπως δήλωσε ο επίτροπος ενέργειας του μπλοκ Dan Jørgensen.
«Πρόκειται για μια κρίση με διάρκεια… οι τιμές της ενέργειας θα παραμείνουν υψηλές για μεγάλο χρονικό διάστημα», ανέφερε στους Financial Times, επισημαίνοντας ότι για ορισμένα πιο κρίσιμα προϊόντα η κατάσταση αναμένεται να επιδεινωθεί τις επόμενες εβδομάδες.
Το σχεδόν πλήρες μπλοκάρισμα του Στενού του Hormuz και οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές στον Κόλπο έχουν αναστατώσει τις αγορές, οδηγώντας σε εκτίναξη των τιμών και εντείνοντας τις ανησυχίες για τη μελλοντική επάρκεια.
«Η γλώσσα που χρησιμοποιούμε είναι πλέον πιο αυστηρή σε σχέση με την αρχή της κρίσης», ανέφερε ο Jørgensen, τονίζοντας ότι η εκτίμηση των ευρωπαϊκών αρχών συγκλίνει σε μια παρατεταμένη κατάσταση, με τα κράτη να καλούνται να διασφαλίσουν ότι διαθέτουν επαρκείς πόρους. Διευκρίνισε ότι η ΕΕ δεν βρίσκεται ακόμη σε κρίση εφοδιαστικής ασφάλειας, ωστόσο εκπονούνται σχέδια για την αντιμετώπιση των δομικών και μακροπρόθεσμων συνεπειών.
Η προειδοποίηση έρχεται ενώ το ενεργειακό σοκ επεκτείνεται διεθνώς, αυξάνοντας τις πιέσεις για υψηλότερο πληθωρισμό και επιβράδυνση της ανάπτυξης, με κυβερνήσεις να προετοιμάζουν μέτρα στήριξης και ορισμένες χώρες να επαναφέρουν μονάδες άνθρακα.
Ο Jørgensen σημείωσε ότι η ΕΕ προετοιμάζεται για τα πιο ακραία σενάρια, χωρίς να έχει φτάσει ακόμη στο στάδιο διανομής δελτίων για καύσιμα όπως το jet fuel ή το ντίζελ, υπογραμμίζοντας την ανάγκη προληπτικής ετοιμότητας. Ήδη οι αεροπορικές εταιρείες καταγράφουν αυξημένες ανησυχίες για την επάρκεια καυσίμων.
Σε ερώτηση για ενδεχόμενες παρεμβάσεις στους κανονισμούς, ώστε να διευκολυνθούν εισαγωγές από τις ΗΠΑ ή να αυξηθεί η ανάμειξη αιθανόλης, ανέφερε ότι δεν έχει υπάρξει ακόμη αλλαγή στους ισχύοντες κανόνες, προσθέτοντας ότι εξετάζονται όλα τα εργαλεία, συμπεριλαμβανομένων και νομοθετικών επιλογών, όσο η κρίση εντείνεται.
Η ΕΕ και οι ΗΠΑ εφαρμόζουν διαφορετικά τεχνικά πρότυπα για τα καύσιμα αεριωθούμενων, με το σημείο πήξης να διαφοροποιείται μεταξύ των δύο αγορών.
Παράλληλα, δεν απέκλεισε νέα αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων ενέργειας εφόσον η κατάσταση επιδεινωθεί, υπενθυμίζοντας ότι τα κράτη-μέλη συμμετείχαν πρόσφατα στη μεγαλύτερη απελευθέρωση πετρελαίου στην ιστορία με στόχο την αποκλιμάκωση των τιμών. Τόνισε ότι η χρονική επιλογή τέτοιων παρεμβάσεων θα πρέπει να είναι ακριβής και αναλογική, με στόχο τη διατήρηση διαθέσιμων εργαλείων για μεταγενέστερη χρήση.
Επανέλαβε επίσης ότι δεν προβλέπεται αλλαγή στη νομοθεσία για τη διακοπή εισαγωγών ρωσικού LNG εντός του έτους, επισημαίνοντας ότι η προσφυγή σε προμήθειες από τις ΗΠΑ και άλλους εταίρους εντάσσεται στο πλαίσιο της ελεύθερης αγοράς.
Η Ευρώπη αναζητά εκ νέου εναλλακτικές πηγές φυσικού αερίου, καθώς η σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ-Ισραήλ και Ιράν έχει διαταράξει την παραγωγή LNG από το Κατάρ, εγκλωβίζοντας σημαντικό ποσοστό της παγκόσμιας προσφοράς πίσω από το Στενό του Hormuz και ωθώντας τις τιμές σε ανοδική τροχιά. Οι ζημιές στις εγκαταστάσεις εκτιμάται ότι θα απαιτήσουν χρόνια για να αποκατασταθούν.
Η εξέλιξη αυτή επιβαρύνει ιδιαίτερα την Ευρώπη, η οποία βασίζεται στο LNG για να καλύψει το κενό από τη μείωση των ρωσικών ροών μετά το 2022.
Η Ιταλία εμφανίζεται ως μία από τις πιο εκτεθειμένες χώρες, με υψηλή εξάρτηση από το φυσικό αέριο και περιορισμένες επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές, ενώ σημαντικό ποσοστό των εισαγωγών της προερχόταν από το Κατάρ πριν την έναρξη της σύγκρουσης. Ο επικεφαλής του ινστιτούτου Nomisma Energia, Davide Tabarelli, χαρακτήρισε την κατάσταση σοβαρή έκτακτη ανάγκη, υπογραμμίζοντας την εξάρτηση της χώρας από εισαγωγές.
Οι εξαγωγές LNG από τις ΗΠΑ αποτελούν βασική εναλλακτική, αποκτώντας αυξημένη σημασία στις διεθνείς αγορές. Παράλληλα, οι γεωπολιτικές εξελίξεις και οι πιέσεις από την πλευρά της Ουάσιγκτον για εμπορικές συμφωνίες επαναφέρουν ερωτήματα σχετικά με την ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης.
Ο ευρωβουλευτής Christophe Grudler έκανε λόγο για απαράδεκτες πιέσεις, επισημαίνοντας την ανάγκη απεξάρτησης από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η μετάβαση αυτή απαιτεί χρόνο, με την Ευρώπη να παραμένει στο μεσοδιάστημα εξαρτημένη από το LNG, το οποίο συνεπάγεται υψηλότερο κόστος λόγω των απαιτήσεων μεταφοράς και αποθήκευσης.
Οι τιμές αναμένεται να διατηρηθούν σε υψηλά επίπεδα, καθώς σημαντικό μέρος της παραγωγής του Κατάρ έχει επηρεαστεί από τις εξελίξεις. «Δεν υπάρχουν άμεσες λύσεις», ανέφερε ο Tabarelli, εκτιμώντας ότι η εξέλιξη των γεωπολιτικών ισορροπιών θα καθορίσει την πορεία της κρίσης.
