Η κυβέρνηση εισπράττει ΕΝΦΙΑ και σχεδιάζει να φορτώσει στους πολίτες και τα ασφάλιστρα

Στο τραπέζι των κυβερνητικών συζητήσεων επανέρχεται το ενδεχόμενο καθολικής υποχρεωτικής ασφάλισης κατοικιών και επαγγελματικών ακινήτων έναντι φυσικών καταστροφών, μια προοπτική που, εφόσον υιοθετηθεί, θα δημιουργήσει νέα οικονομικά δεδομένα για εκατομμύρια ιδιοκτήτες στην Ελλάδα.

Σύμφωνα με πληροφορίες, την Τετάρτη 21 Οκτωβρίου 2026 αναμένεται να ξεκινήσει νέος κύκλος συζητήσεων στο Συμβούλιο Ιδιωτικής Ασφάλισης έναντι Φυσικών Καταστροφών, το οποίο λειτουργεί στο πλαίσιο του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η διεύρυνση της ασφαλιστικής κάλυψης για ζημιές από πλημμύρες, πυρκαγιές και σεισμούς, με την ιδιωτική ασφαλιστική αγορά να αποκτά ενδεχομένως μεγαλύτερο ρόλο στη διαχείριση των οικονομικών συνεπειών από ακραία φυσικά φαινόμενα.

Η καθολική υποχρεωτική ασφάλιση όλων των κατοικιών δεν έχει θεσμοθετηθεί. Το ενδεχόμενο βρίσκεται στο επίπεδο προτάσεων και συζητήσεων, ενώ παραμένουν αδιευκρίνιστοι οι όροι, το ενδεχόμενο κόστος και η συμμετοχή του Δημοσίου σε ένα τέτοιο σύστημα.

Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω της ήδη υψηλής φορολογικής επιβάρυνσης της ακίνητης περιουσίας. Οι ιδιοκτήτες καταβάλλουν ΕΝΦΙΑ και άλλες φορολογικές υποχρεώσεις, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις επιβαρύνονται επιπλέον με πρόστιμα και τέλη που προβλέπονται από την πολεοδομική και περιβαλλοντική νομοθεσία.

Η πιθανή καθιέρωση ενός ακόμη υποχρεωτικού εξόδου προκαλεί εύλογο προβληματισμό για το συνολικό κόστος κατοχής και συντήρησης ακινήτων, ιδιαίτερα για νοικοκυριά με περιορισμένα εισοδήματα.

Υποχρεωτική ασφάλιση και ΕΝΦΙΑ: Το κόστος για τους ιδιοκτήτες και οι ευθύνες του κράτους

Η μεγαλύτερη πολιτική και οικονομική διάσταση της υπό συζήτηση παρέμβασης αφορά την κατανομή των υποχρεώσεων μεταξύ Δημοσίου, ασφαλιστικών εταιρειών και ιδιοκτητών.

Η Πολιτεία έχει την ευθύνη σχεδιασμού και υλοποίησης έργων πρόληψης και προστασίας απέναντι σε φυσικές καταστροφές. Η ασφαλιστική κάλυψη μπορεί να συμβάλει στην αποκατάσταση οικονομικών ζημιών, όμως η αποτελεσματικότητά της εξαρτάται και από τις δημόσιες υποδομές αντιπλημμυρικής, αντιπυρικής και αντισεισμικής προστασίας.

Στη σχετική συζήτηση τίθεται και ο ρόλος του Πράσινου Ταμείου, το οποίο διαχειρίζεται πόρους που προέρχονται, μεταξύ άλλων, από περιβαλλοντικά πρόστιμα, τέλη, διαδικασίες τακτοποίησης αυθαιρέτων και χρηματοδοτικά προγράμματα.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στον νόμο 4495/2017, που ρυθμίζει πολεοδομικά ζητήματα και προβλέπει οικονομικές επιβαρύνσεις για συγκεκριμένες παραβάσεις. Τα σχετικά έσοδα εντάσσονται στο ευρύτερο πλαίσιο χρηματοδότησης περιβαλλοντικών δράσεων.

Το κρίσιμο ζήτημα είναι η δημόσια λογοδοσία για τη διαχείριση αυτών των πόρων, τα έργα που έχουν χρηματοδοτηθεί και τη συμβολή τους στην πρόληψη καταστροφών.

Η ενδεχόμενη καθιέρωση καθολικής ασφάλισης δημιουργεί συνεπώς ανάγκη για σαφή απολογισμό των δημόσιων επενδύσεων προστασίας, καθώς και για προσδιορισμό των περιπτώσεων στις οποίες θα εξακολουθεί να παρέχεται κρατική αρωγή.

Ήδη από την 1η Ιουνίου 2025 εφαρμόζεται υποχρεωτική ασφάλιση έναντι φυσικών καταστροφών για επιχειρήσεις με ετήσια ακαθάριστα έσοδα άνω των 500.000 ευρώ, σύμφωνα με το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο.

Η ασφαλιστική κάλυψη αφορά κινδύνους δασικής πυρκαγιάς, πλημμύρας και σεισμού και περιλαμβάνει τουλάχιστον το 70% της αξίας των προβλεπόμενων περιουσιακών στοιχείων της επιχείρησης.

Η επέκταση της υποχρέωσης σε μικρότερες επιχειρήσεις, με κύκλο εργασιών κάτω των 500.000 ευρώ, αποτελεί ζήτημα που έχει τεθεί σε συζητήσεις της ασφαλιστικής αγοράς, χωρίς να έχει επιβεβαιωθεί αντίστοιχη καθολική νομοθετική ρύθμιση.

Οι σχετικές προτάσεις είχαν συζητηθεί και τον περασμένο Μάιο στην Ύδρα, στο πλαίσιο επαφών εκπροσώπων του ασφαλιστικού κλάδου με δημοσιογράφους.

Πρόταση για έκπτωση 50% στον ΕΝΦΙΑ και νέος ρόλος των ασφαλιστικών εταιρειών

Κατά την εκδήλωση της Ένωσης Ασφαλιστικών Εταιρειών Ελλάδος, με αντικείμενο την ενίσχυση της ανθεκτικότητας της χώρας απέναντι στις φυσικές καταστροφές, εξετάστηκαν οι δυνατότητες συνεργασίας δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, καθώς και πρακτικές που εφαρμόζονται σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Ο υφυπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Κωνσταντίνος Κατσαφάδος, παρουσίασε τις κυβερνητικές πρωτοβουλίες για την πρόληψη και την αποκατάσταση ζημιών, επισημαίνοντας τη σημασία της ασφαλιστικής αγοράς ως συνεργάτη της Πολιτείας.

Παράλληλα, αναφέρθηκε στην ανάγκη διαμόρφωσης σταθερού πλαισίου συνεργασίας, με συγκεκριμένους κανόνες και κοινούς στόχους για την ενίσχυση της προστασίας των πολιτών.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκάλεσε η παρέμβαση του προέδρου της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ιδιοκτητών Ακινήτων, Στράτου Παραδιά, ο οποίος πρότεινε την αύξηση της έκπτωσης στον ΕΝΦΙΑ για ασφαλισμένες κατοικίες από το σημερινό 20% σε τουλάχιστον 50%.

Η πρόταση στοχεύει στη δημιουργία ισχυρότερου φορολογικού κινήτρου για την ασφαλιστική προστασία των ακινήτων, με την ΠΟΜΙΔΑ να εκτιμά ότι η σημερινή ελάφρυνση δεν επαρκεί για τη σημαντική αύξηση των ασφαλισμένων κατοικιών.

Παράλληλα, η Ομοσπονδία έχει θέσει το ζήτημα της υποχρεωτικής ασφάλισης των πολυκατοικιών, πρόταση που εξετάζεται στο πλαίσιο της αναμόρφωσης του δικαίου της οριζόντιας ιδιοκτησίας.

Η καθολική ασφαλιστική κάλυψη θα μπορούσε, υπό προϋποθέσεις, να διευρύνει τη βάση των ασφαλισμένων και να επηρεάσει το κόστος των συμβολαίων. Ωστόσο, ενδεχόμενη μείωση ασφαλίστρων δεν αποτελεί δεδομένο αποτέλεσμα, καθώς οι χρεώσεις εξαρτώνται από τον ασφαλιστικό κίνδυνο, τη γεωγραφική θέση, τα χαρακτηριστικά των ακινήτων και τους όρους κάλυψης.

Εξίσου σημαντικό είναι το ζήτημα των δημόσιων έργων πρόληψης. Χώρες όπως η Γερμανία και η Ελβετία έχουν αναπτύξει συστήματα αντιμετώπισης φυσικών κινδύνων με συμμετοχή δημόσιων φορέων και ασφαλιστικών οργανισμών, τα οποία συνδέονται με μηχανισμούς εκτίμησης κινδύνου και μέτρα προστασίας.

Για την Ελλάδα, η ενδεχόμενη επέκταση της υποχρεωτικής ασφάλισης προϋποθέτει σαφείς αποφάσεις σχετικά με τις κοινωνικές εξαιρέσεις, την οικονομική επιβάρυνση των ιδιοκτητών, την ασφαλισιμότητα ακινήτων υψηλού κινδύνου και τις υποχρεώσεις του Δημοσίου.

Στο μεταξύ, αλλαγές έχουν πραγματοποιηθεί στη σύνθεση του Συμβουλίου Ιδιωτικής Ασφάλισης έναντι Φυσικών Καταστροφών, με τη συμμετοχή εκπροσώπων της κυβέρνησης, των τραπεζών, των επιμελητηρίων, των επιχειρήσεων και του ασφαλιστικού κλάδου.

Στη σύνθεση περιλαμβάνεται ο Γενικός Γραμματέας Συντονισμού της Προεδρίας της Κυβέρνησης, ενώ την Ελληνική Ένωση Τραπεζών εκπροσωπεί η Χαρίκλεια Απαλαγάκη.

Την Ένωση Ασφαλιστικών Διαμεσολαβητών Ελλάδας εκπροσωπεί ο Κωνσταντίνος Ρούσης, με αναπληρώτρια τη Δήμητρα Λύχρου, ενώ την Κεντρική Ένωση Επιμελητηρίων Ελλάδος εκπροσωπεί ο Ιωάννης Χατζηθεοδοσίου, με αναπληρωτή τον Κλεάνθη Σπανό.

Από την πλευρά του ΣΕΒ συμμετέχει η Κωνσταντίνα Γεωργακοπούλου, με αναπληρώτρια την Κρυσταλία Μπούρχα. Στο Συμβούλιο παραμένουν επίσης ο πρόεδρος της Ένωσης Ασφαλιστικών Εταιρειών Ελλάδος, Αλέξανδρος Σαρρηγεωργίου, και ο εκπρόσωπος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ασφαλιστικών Διαμεσολαβητών, Ηλίας Τσολάκης.

Η ενίσχυση της ιδιωτικής ασφάλισης έναντι φυσικών καταστροφών συνδέεται πλέον με ευρύτερες αποφάσεις οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής. Η πιθανή επέκταση των υποχρεώσεων στους ιδιοκτήτες ακινήτων απαιτεί τεκμηριωμένη εκτίμηση κόστους και σαφή προσδιορισμό των κρατικών ευθυνών.

Πριν από οποιαδήποτε απόφαση για καθολική υποχρεωτική ασφάλιση, η κυβέρνηση καλείται να παρουσιάσει αναλυτικό απολογισμό των έργων πρόληψης, της αξιοποίησης των διαθέσιμων δημόσιων πόρων και των μέτρων οικονομικής προστασίας των πολιτών. Η διαχείριση των φυσικών καταστροφών αποτελεί πεδίο στο οποίο η κρατική πρόληψη, η αποκατάσταση και η ασφαλιστική κάλυψη χρειάζονται συγκεκριμένες και διαφανείς υποχρεώσεις.