Ακρίβεια χωρίς ανάσα: Πέντε μέτωπα εξαντλούν το εισόδημα των Ελλήνων

Σε ασφυκτικό κλοιό παραμένουν τα ελληνικά νοικοκυριά, καθώς η ακρίβεια εξακολουθεί να απορροφά ολοένα μεγαλύτερο μέρος του διαθέσιμου εισοδήματος. Οι σωρευτικές ανατιμήσεις της τελευταίας εξαετίας έχουν διαμορφώσει μια ιδιαίτερα επιβαρυμένη πραγματικότητα, με τις οικογένειες να περιορίζουν τις δαπάνες τους προκειμένου να ανταποκριθούν ακόμη και στις βασικές ανάγκες.

Πέντε βασικοί τομείς συγκεντρώνουν τις μεγαλύτερες οικονομικές πιέσεις: διατροφή, ηλεκτρικό ρεύμα και φυσικό αέριο, κατοικία, καύσιμα και υπηρεσίες. Οι αυξήσεις σε αυτούς τους τομείς συνδέονται μεταξύ τους, προκαλώντας διαδοχικές επιβαρύνσεις στην παραγωγή, στο εμπόριο και τελικά στην κατανάλωση.

Τρόφιμα και ενέργεια απορροφούν σημαντικό μέρος του εισοδήματος

Η αγορά τροφίμων εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες οικονομικές δοκιμασίες. Από το 2020 έως το 2026, οι ανατιμήσεις στα είδη διατροφής προσεγγίζουν σωρευτικά το 35%. Το κόστος των αγροτικών προϊόντων, των λιπασμάτων, των ζωοτροφών, της συσκευασίας και της διανομής επιβαρύνει διαδοχικά την εφοδιαστική αλυσίδα, διατηρώντας υψηλές τις τιμές στα ράφια των σουπερμάρκετ.

Ακόμη μεγαλύτερη είναι η επιβάρυνση στον ενεργειακό τομέα. Μέσα στην τελευταία εξαετία, το φυσικό αέριο καταγράφει αύξηση 123%, ενώ το ηλεκτρικό ρεύμα έχει ακριβύνει κατά 51%. Οι επιπτώσεις επεκτείνονται στις επιχειρήσεις, στη βιομηχανία και στην αγροτική παραγωγή, δημιουργώντας πρόσθετες πιέσεις στο συνολικό κόστος ζωής.

Καθοριστικό παράγοντα αποτελούν επίσης οι διεθνείς ενεργειακές εξελίξεις, οι οποίες συντηρούν την αβεβαιότητα γύρω από την πορεία των τιμών.

Στεγαστική πίεση, ακριβά καύσιμα και αυξημένο κόστος υπηρεσιών

Η στεγαστική κρίση περιορίζει ακόμη περισσότερο την οικονομική δυνατότητα των νοικοκυριών. Τα ενοίκια έχουν αυξηθεί περίπου 35% μέσα σε πέντε χρόνια, ενώ εκτιμήσεις της αγοράς τοποθετούν το έλλειμμα διαθέσιμων κατοικιών κοντά στις 212.000.

Παράλληλα, οι τιμές αγοράς διαμερισμάτων σημείωσαν σωρευτική άνοδο άνω του 60% την περίοδο 2021-2025. Η ανοδική πορεία συνεχίστηκε και το 2026, με την Τράπεζα της Ελλάδος να καταγράφει ετήσια αύξηση 5,5% κατά το δεύτερο τρίμηνο.

Αντίστοιχα επιβαρυμένη είναι η εικόνα στα πρατήρια καυσίμων. Στις 24 Σεπτεμβρίου 2026, η μέση τιμή της απλής αμόλυβδης διαμορφώθηκε στα 2,199 ευρώ ανά λίτρο, από 1,424 ευρώ το 2020. Η αύξηση ανέρχεται σε 54,4%.

Στο πετρέλαιο κίνησης η μεταβολή είναι ακόμη μεγαλύτερη, φτάνοντας το 95,9%, με την τιμή να ανεβαίνει από τα 1,135 στα 2,224 ευρώ ανά λίτρο. Η αμόλυβδη 100 οκτανίων καταγράφει αύξηση 49,4%, ενώ το υγραέριο κίνησης 43,4%.

Η πέμπτη πηγή επιβάρυνσης εντοπίζεται στις υπηρεσίες. Ξενοδοχεία, χώροι εστίασης και καφετέριες εμφανίζουν σωρευτικές ανατιμήσεις περίπου 36% την τελευταία εξαετία, καθώς οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν αυξημένες λειτουργικές δαπάνες.

Η συσσώρευση των ανατιμήσεων διαμορφώνει ένα ιδιαίτερα βαρύ οικονομικό περιβάλλον για τους πολίτες. Η ακριβότερη ενέργεια επιβαρύνει την παραγωγή, τα καύσιμα αυξάνουν το κόστος μεταφοράς και οι στεγαστικές δαπάνες περιορίζουν περαιτέρω την αγοραστική δύναμη. Το αποτέλεσμα αποτυπώνεται καθημερινά στον οικογενειακό προϋπολογισμό, με το κόστος βασικών αγαθών και υπηρεσιών να παραμένει σε επίπεδα που εξακολουθούν να δοκιμάζουν την οικονομική αντοχή των νοικοκυριών.