Νέα προειδοποιητικά μηνύματα για τη συνέχιση της ακρίβειας στα τρόφιμα εκπέμπουν τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για τη γεωργία και την κτηνοτροφία. Τα δεδομένα αποτυπώνουν μια αλυσίδα αυξήσεων που ξεκινά από το χωράφι, περνά από το κόστος παραγωγής και καταλήγει σταδιακά στα ράφια των σούπερ μάρκετ, πιέζοντας ακόμη περισσότερο τα ελληνικά νοικοκυριά.
Η εικόνα στον πρωτογενή τομέα δείχνει ότι οι ανατιμήσεις έχουν βαθύτερες ρίζες από την τελική τιμή πώλησης. Το αυξημένο κόστος σε καύσιμα, λιπάσματα, ζωοτροφές, μεταφορές και λοιπά παραγωγικά μέσα μεταφέρεται σε ολόκληρη την αλυσίδα τροφίμων, ενισχύοντας τον φόβο ότι οι υψηλές τιμές σε βασικά είδη διατροφής θα παραμείνουν και τους επόμενους μήνες.
Παρότι ο γενικός πληθωρισμός εμφανίζει κατά περιόδους σημάδια επιβράδυνσης, οι πιέσεις στη γεωργία και την κτηνοτροφία εξακολουθούν να τροφοδοτούν ένα ισχυρό κύμα κόστους. Οι διεθνείς γεωπολιτικές εντάσεις, η ενεργειακή αβεβαιότητα, οι αυξήσεις στα λιπάσματα και οι επιβαρύνσεις στις μεταφορές δημιουργούν συνθήκες διαρκούς πίεσης για παραγωγούς, μεταποιητές, εμπόρους και καταναλωτές.
Αυξήσεις από το χωράφι μέχρι την αγορά
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, ο γενικός δείκτης τιμών εκροών στη γεωργία και την κτηνοτροφία, δηλαδή οι τιμές που λαμβάνουν οι παραγωγοί για τα προϊόντα τους χωρίς να υπολογίζονται οι επιδοτήσεις, αυξήθηκε τον Μάρτιο κατά 8% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους.
Η ισχυρότερη πίεση καταγράφεται στη φυτική παραγωγή, όπου οι τιμές αυξήθηκαν κατά 9,2%. Στο επίκεντρο βρίσκονται τα λαχανικά και τα κηπευτικά, τα οποία λειτουργούν ως βασικός μοχλός ανατιμήσεων. Η εξέλιξη αυτή έχει άμεση σημασία για το καλάθι του νοικοκυριού, καθώς αφορά προϊόντα καθημερινής κατανάλωσης.
Ανοδική πορεία καταγράφεται και στη ζωική παραγωγή, όπου οι τιμές ενισχύθηκαν κατά 5,4%. Το στοιχείο αυτό προαναγγέλλει πρόσθετες πιέσεις σε κατηγορίες όπως το κρέας, τα γαλακτοκομικά προϊόντα και συνολικά τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης, τα οποία ήδη επιβαρύνουν σημαντικά τον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Την ίδια στιγμή, αυξάνεται το κόστος που επωμίζονται οι ίδιοι οι παραγωγοί για να κρατήσουν ενεργή την παραγωγική τους δραστηριότητα. Ο δείκτης τιμών εισροών, που αποτυπώνει το κόστος για καύσιμα, λιπάσματα, ζωοτροφές, μεταφορές και άλλα παραγωγικά μέσα, σημείωσε ετήσια αύξηση 4,5%.
Η μεγαλύτερη επιβάρυνση εντοπίζεται στα αναλώσιμα μέσα παραγωγής, τα οποία κατέγραψαν αύξηση 5,6%. Η άνοδος στον σχηματισμό παγίου κεφαλαίου ήταν μικρότερη και διαμορφώθηκε στο 1,2%, δείχνοντας ότι το κύριο βάρος μεταφέρεται στις καθημερινές λειτουργικές δαπάνες της αγροτικής παραγωγής.
Ενέργεια, λιπάσματα και γεωπολιτικές πιέσεις
Οι εξελίξεις αυτές συνδέονται άμεσα με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και τις αναταράξεις που προκαλεί στις διεθνείς αγορές ενέργειας και πρώτων υλών. Το αυξημένο ενεργειακό κόστος επηρεάζει ολόκληρη την αγροτική αλυσίδα, καθώς μετακυλίεται στα λιπάσματα, στις μεταφορές, στην επεξεργασία, στη συσκευασία και τελικά στην τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής.
Η Παγκόσμια Τράπεζα εκτιμά ότι μέσα στο 2026 οι τιμές ενέργειας θα αυξηθούν κατά 24%, ενώ τα λιπάσματα αναμένεται να καταγράψουν άνοδο 31%. Ιδιαίτερα κρίσιμη είναι η εκτίμηση για την ουρία, βασικό συστατικό της αγροτικής παραγωγής, η τιμή της οποίας μπορεί να αυξηθεί ακόμη και κατά 60%, λόγω των διεθνών αναταράξεων στις αγορές εμπορευμάτων.
Το πρόβλημα διαχέεται πλέον σε κάθε κρίκο της παραγωγικής διαδικασίας. Από τη σπορά και την καλλιέργεια μέχρι τη μεταποίηση, την αποθήκευση, τη συσκευασία και τη διανομή, το αυξημένο κόστος διαμορφώνει νέο επίπεδο τιμών. Οι παραγωγοί βρίσκονται αντιμέτωποι με ακριβότερα μέσα παραγωγής, ενώ η αγορά μεταφέρει σταδιακά τις επιβαρύνσεις στον τελικό καταναλωτή.
Η κατάσταση γίνεται πιο ανησυχητική, καθώς οι ανατιμήσεις δεν περιορίζονται σε μεμονωμένες κατηγορίες. Αφορούν βασικά αγαθά, τα οποία αποτελούν σταθερό μέρος της καθημερινής διατροφής. Για τα νοικοκυριά με χαμηλότερα εισοδήματα, η εξέλιξη αυτή σημαίνει μεγαλύτερη συρρίκνωση της αγοραστικής δύναμης και ακόμη δυσκολότερη διαχείριση των μηνιαίων δαπανών.
Νέο κύμα ανατιμήσεων στα τρόφιμα
Την επιβαρυμένη διεθνή εικόνα επιβεβαιώνουν και τα στοιχεία του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ. Ο FAO κατέγραψε τον Απρίλιο τρίτη συνεχόμενη μηνιαία αύξηση στον παγκόσμιο δείκτη τιμών τροφίμων. Ο δείκτης ενισχύθηκε κατά 1,6% σε σχέση με τον Μάρτιο, με τις μεγαλύτερες πιέσεις να εντοπίζονται στα φυτικά έλαια, το κρέας και τα δημητριακά.
Τα δεδομένα αυτά ενισχύουν την ανησυχία ότι από το φθινόπωρο και μετά μπορεί να εκδηλωθεί νέο κύμα αυξήσεων σε βασικά είδη διατροφής. Η ελληνική αγορά παραμένει ευάλωτη στις διεθνείς διακυμάνσεις, ενώ οι καταναλωτές εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν υψηλό κόστος ζωής και περιορισμένα περιθώρια απορρόφησης νέων επιβαρύνσεων.
Παραγωγοί και φορείς της αγοράς προειδοποιούν ότι η συνεχιζόμενη αύξηση του κόστους μπορεί να οδηγήσει αρκετούς αγρότες σε περιορισμό της παραγωγής ή σε μικρότερη χρήση λιπασμάτων και άλλων εισροών. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να επηρεάσει την επάρκεια προϊόντων, την ποιότητα της παραγωγής και τελικά τις τιμές στα ράφια.
Η νέα εικόνα που διαμορφώνεται στον πρωτογενή τομέα δείχνει ότι η ακρίβεια στα τρόφιμα παραμένει ενεργή απειλή. Οι αυξήσεις που καταγράφονται στην παραγωγή λειτουργούν ως προειδοποίηση για τις επόμενες ανατιμήσεις στην κατανάλωση, σε μια περίοδο όπου το κόστος διατροφής έχει ήδη μετατραπεί σε ένα από τα σοβαρότερα κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα για τα ελληνικά νοικοκυριά.
