Alpha Bank: Αυξήθηκε ο πλούτος των νοικοκυριών

Η οικονομική θέση των ελληνικών νοικοκυριών βρίσκεται στο επίκεντρο της νέας ανάλυσης του Economic Research της Alpha Bank, που δόθηκε στη δημοσιότητα. Η έρευνα, η οποία περιλαμβάνεται στο τελευταίο Δελτίο Οικονομικών Εξελίξεων, εξετάζει σε βάθος τόσο την εξέλιξη του ακαθάριστου διαθέσιμου εισοδήματος όσο και τη σύνθεση και την αξία του πλούτου, προσφέροντας μια συνολική εικόνα για την οικονομική ευρωστία των πολιτών.

Όπως προκύπτει από τα στοιχεία, η σύγκριση με τις υπόλοιπες χώρες της Ευρωζώνης αποκαλύπτει μια διττή εικόνα. Από τη μία πλευρά, η Ελλάδα εξακολουθεί να υστερεί σημαντικά σε ό,τι αφορά το διαθέσιμο εισόδημα, γεγονός που αντανακλά τις μακροχρόνιες οικονομικές προκλήσεις. Από την άλλη πλευρά, η χώρα εμφανίζει συγκριτικά ευνοϊκότερη θέση ως προς τον πλούτο, υποδηλώνοντας μια σημαντική βάση περιουσιακών στοιχείων που έχει συσσωρευτεί.

Ανοδική πορεία εισοδημάτων και πλούτου

Η ανάλυση της τράπεζας επισημαίνει ότι η οικονομική θέση των νοικοκυριών καθορίζεται από δύο βασικούς πυλώνες: το διαθέσιμο εισόδημα, που επηρεάζει την κατανάλωση και την αποταμίευση, και τον πλούτο, που αντικατοπτρίζει τη συσσωρευμένη οικονομική ισχύ. Τα τελευταία δύο χρόνια, και οι δύο αυτοί δείκτες έχουν καταγράψει βελτίωση. Το ακαθάριστο διαθέσιμο εισόδημα συνέχισε να αυξάνεται, στηριζόμενο κυρίως στην ενίσχυση της απασχόλησης και στη γενικότερη άνοδο της οικονομικής δραστηριότητας.

Παράλληλα, η αξία του ακαθάριστου πλούτου των νοικοκυριών σημείωσε ταχύτερη άνοδο, αντανακλώντας την αύξηση τόσο του χρηματοοικονομικού όσο και του μη χρηματοοικονομικού πλούτου. Σε αυτή την εξέλιξη συνέβαλαν καθοριστικά η βελτίωση των μακροοικονομικών συνθηκών, η ισχυρή τουριστική επίδοση, η ενίσχυση της δημοσιονομικής αξιοπιστίας μετά την ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας, καθώς και η άνοδος της εγχώριας χρηματιστηριακής αγοράς.

Το εισόδημα και η αρνητική αποταμίευση

Ειδικότερα, το ακαθάριστο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών στην Ελλάδα βρίσκεται σε ανοδική τροχιά την τελευταία διετία, με μέσο ετήσιο ρυθμό αύξησης κοντά στο 5%. Η τάση αυτή συνεχίστηκε και το πρώτο τρίμηνο του 2026, με την αύξηση να διαμορφώνεται στο 3,2% σε ετήσια βάση. Αξιοσημείωτο είναι ότι η αύξηση του εισοδήματος ήταν εντονότερη από τον μέσο ετήσιο πληθωρισμό της ίδιας περιόδου (3%), γεγονός που συμβάλλει στη σταδιακή ανάκτηση μέρους των πραγματικών εισοδηματικών απωλειών που υπέστησαν τα νοικοκυριά κατά τη διετία 2022-2023, λόγω των έντονων πληθωριστικών πιέσεων.

Ωστόσο, η αποταμίευση παραμένει αρνητική, κινούμενη περίπου στο -3% του ακαθάριστου διαθέσιμου εισοδήματος. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η ιδιωτική κατανάλωση σε ονομαστικούς όρους υπερέβη το διαθέσιμο εισόδημα, γεγονός που υποδηλώνει ότι ένα μέρος της καταναλωτικής δαπάνης χρηματοδοτείται από εναλλακτικές πηγές. Αυτές περιλαμβάνουν την αξιοποίηση των αποταμιεύσεων που συσσωρεύτηκαν κατά την περίοδο της πανδημίας, αλλά και τον τραπεζικό δανεισμό. Ενδεικτικό της τάσης αυτής είναι ότι ο δωδεκάμηνος ρυθμός μεταβολής των καταναλωτικών δανείων στο εγχώριο τραπεζικό σύστημα κινείται έντονα ανοδικά, με το τελευταίο διαθέσιμο στοιχείο του Ιουνίου να διαμορφώνεται στο 6,9%.

Η άνοδος της οικονομικής δραστηριότητας και της απασχόλησης τα τελευταία χρόνια αποτελεί βασικό παράγοντα ενίσχυσης του διαθέσιμου εισοδήματος. Η εξέλιξη αυτή αντανακλάται στη χρηματοοικονομική σύνθεση της αύξησης του εισοδήματος. Η άνοδος των εισοδημάτων τη διετία 2024-2025 προήλθε πρωτίστως από τις αμοιβές εξαρτημένης εργασίας και δευτερευόντως από το λειτουργικό πλεόνασμα των αυτοαπασχολούμενων και των ατομικών επιχειρήσεων. Οι δύο αυτές κατηγορίες συνέχισαν να καταγράφουν άνοδο και το πρώτο τρίμηνο του 2026, κατά 4,3% και 6% αντίστοιχα. Το εισόδημα περιουσίας συνεισέφερε επίσης θετικά, αν και σε μικρότερο βαθμό, ενώ η άνοδος περιορίστηκε μερικώς από την αρνητική συμβολή των άμεσων φόρων.

Ο πλούτος ξεπέρασε το 1 τρισ. ευρώ

Σε ό,τι αφορά τον πλούτο, η αξία του ακαθάριστου πλούτου των νοικοκυριών στην Ελλάδα αυξάνεται έντονα από τα μέσα του 2022, με την άνοδο να επιταχύνεται περαιτέρω την τελευταία διετία. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), η αξία του ακαθάριστου πλούτου υπερέβη το 1 τρισ. ευρώ σε τρέχουσες τιμές το τέταρτο τρίμηνο του 2025, καταγράφοντας σωρευτική αύξηση κατά 19% ή 161 δισ. ευρώ τη διετία 2024-2025.

Από τις επιμέρους υποκατηγορίες του χρηματοοικονομικού πλούτου, ξεχωρίζουν τα αμοιβαία/επενδυτικά κεφάλαια, τα οποία υπερδιπλασίασαν την αξία τους μέσα σε μία διετία. Ακολούθησαν ο χρηματοοικονομικός επιχειρηματικός πλούτος και οι εισηγμένες μετοχές, ενώ έπονται τα ομόλογα, οι ασφάλειες ζωής και οι καταθέσεις. Αναφορικά με τον μη χρηματοοικονομικό πλούτο, η αξία των ακινήτων αυξήθηκε κατά 16% και του μη χρηματοοικονομικού επιχειρηματικού πλούτου κατά 13%.

Αξιοσημείωτη είναι η μεταβολή στην αναλογία χρηματοοικονομικού και μη χρηματοοικονομικού πλούτου υπέρ του πρώτου. Το τέταρτο τρίμηνο του 2018, έτος έναρξης της ανάκαμψης της ελληνικής οικονομίας, η αξία του χρηματοοικονομικού πλούτου αντιστοιχούσε μόλις στο 26% του συνολικού ακαθάριστου πλούτου. Το ποσοστό αυτό αυξάνεται σταθερά έκτοτε, διαμορφούμενο στο 37% στο τέλος του 2025.

Η θέση της Ελλάδας στην Ευρωζώνη

Η ανάλυση εξετάζει και την κατάταξη της Ελλάδας μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωζώνης, τόσο ως προς το διαθέσιμο εισόδημα όσο και ως προς τον καθαρό πλούτο του αντιπροσωπευτικού νοικοκυριού. Για τον σκοπό αυτό χρησιμοποιείται το προσαρμοσμένο ακαθάριστο διαθέσιμο εισόδημα ανά κάτοικο σε μονάδες αγοραστικής δύναμης και η διάμεσος του καθαρού πλούτου, ένα μέτρο που δεν επηρεάζεται από ακραίες τιμές.

Από τα 19 κράτη-μέλη της Ευρωζώνης με διαθέσιμα στοιχεία για το τέταρτο τρίμηνο του 2025, η Ελλάδα βρίσκεται στη 15η θέση ως προς τη διάμεσο του καθαρού πλούτου, με την αξία να διαμορφώνεται σε περίπου 118 χιλιάδες ευρώ. Η χώρα κατατάσσεται μπροστά από την Κροατία, τη Λετονία, τη Λιθουανία και την Εσθονία, ενώ στην πρώτη θέση βρίσκεται το Λουξεμβούργο, ακολουθούμενο από τη Μάλτα, την Ιρλανδία και το Βέλγιο.

Ωστόσο, όσον αφορά το προσαρμοσμένο ακαθάριστο διαθέσιμο εισόδημα ανά κάτοικο, η κατάταξη της Ελλάδας είναι χαμηλότερη. Με βάση τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία για το 2024, η χώρα βρισκόταν στην προτελευταία θέση, με υψηλότερη επίδοση μόνο σε σύγκριση με τη Λετονία. Η καλύτερη κατάταξη ως προς τον πλούτο αντανακλά κυρίως τη μεγάλη βαρύτητα της ακίνητης περιουσίας στη σύνθεση του πλούτου των νοικοκυριών, γεγονός που συνδέεται με τη σημαντική αύξηση της αξίας των ακινήτων τα τελευταία χρόνια και τη διαγενεακή μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων.

Οι μεσοπρόθεσμες προοπτικές

Οι μεσοπρόθεσμες προοπτικές για το διαθέσιμο εισόδημα και την περιουσιακή θέση των ελληνικών νοικοκυριών παραμένουν ευνοϊκές. Αυτό υποστηρίζεται από τις φορολογικές και εισοδηματικές παρεμβάσεις που έχουν εφαρμοστεί, όπως η αναμόρφωση της φορολογικής κλίμακας που ευνοεί τους νέους και τις οικογένειες με παιδιά, η ενίσχυση των συνταξιούχων, οι αυξήσεις των μισθών των δημοσίων υπαλλήλων και η περαιτέρω άνοδος του κατώτατου μισθού. Επιπλέον, σημαντική είναι η επενδυτική δυναμική που δημιουργούν οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, του Εθνικού Αναπτυξιακού Προγράμματος και των λοιπών ευρωπαϊκών προγραμμάτων.

Οι εξελίξεις αυτές αναμένεται να ενισχύσουν την οικονομική δραστηριότητα, τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και την παραγωγικότητα, συμβάλλοντας στην περαιτέρω άνοδο του διαθέσιμου εισοδήματος και στη βελτίωση της περιουσιακής θέσης των νοικοκυριών. Παράλληλα, η διατήρηση δημοσιονομικού χώρου ενισχύει την ικανότητα λήψης στοχευμένων μέτρων στήριξης των εισοδημάτων σε περιόδους εξωγενών διαταραχών, όπως πρόσφατα οι γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή.