Σε ιδιαίτερα φορτισμένο πολιτικό περιβάλλον οδηγούνται οι Ηνωμένες Πολιτείες προς τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου, οι οποίες θα κρίνουν σε μεγάλο βαθμό το πώς θα εξελιχθεί το δεύτερο μισό της δεύτερης προεδρικής θητείας του Ντόναλντ Τραμπ.
Έπειτα από δύο χρόνια έντονων αλλαγών στο εσωτερικό της χώρας, οι Αμερικανοί ψηφοφόροι καλούνται να αποφασίσουν εάν οι Ρεπουμπλικανοί θα διατηρήσουν τον έλεγχο του Κογκρέσου ή εάν οι Δημοκρατικοί θα αποκτήσουν τη δυνατότητα να περιορίσουν την πολιτική ατζέντα του Λευκού Οίκου.
Η Μίντι Ρομέρο, διευθύντρια του Center for Inclusive Democracy στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας, εκτιμά ότι το διακύβευμα είναι εξαιρετικά υψηλό. Όπως σημειώνει, οι φετινές ενδιάμεσες εκλογές αποτελούν κρίσιμη στιγμή και για τα δύο μεγάλα κόμματα.
Κρίσιμη μάχη για τον έλεγχο του Κογκρέσου
Για τους Δημοκρατικούς, η αναμέτρηση υπερβαίνει την απλή προσπάθεια ανάκτησης του Κογκρέσου. Το κόμμα παρουσιάζει τον Ντόναλντ Τραμπ και τους Ρεπουμπλικανούς αξιωματούχους ως σοβαρή απειλή για τη θεσμική πορεία των Ηνωμένων Πολιτειών, όπως αναφέρει η Ρομέρο στο AFP.
Στην πλευρά των Ρεπουμπλικανών, ο 79χρονος πρόεδρος επιδιώκει να κρατήσει την πλειοψηφία και στα δύο σώματα, ώστε να συνεχίσει την προώθηση της νομοθετικής του ατζέντας χωρίς σοβαρά κοινοβουλευτικά εμπόδια.
Ο ίδιος ο Τραμπ υποστηρίζει συχνά ότι μια νίκη των Δημοκρατικών θα οδηγούσε σχεδόν αμέσως σε νέα διαδικασία παραπομπής του. Ένα Κογκρέσο υπό δημοκρατικό έλεγχο θα μπορούσε επίσης να μπλοκάρει διορισμούς αξιωματούχων, να ξεκινήσει κοινοβουλευτικές έρευνες και να δυσκολέψει την εφαρμογή βασικών πολιτικών επιλογών του.
Οι εκλογές του Νοεμβρίου αφορούν και τις 435 έδρες της Βουλής των Αντιπροσώπων, καθώς και 33 από τις 100 έδρες της Γερουσίας. Σήμερα οι Ρεπουμπλικανοί διατηρούν οριακή πλειοψηφία και στα δύο σώματα, ενώ οι Δημοκρατικοί ελπίζουν να ανακτήσουν τουλάχιστον τη Βουλή.
Η αντιδημοφιλία Τραμπ και η οικονομική δυσαρέσκεια
Παραδοσιακά, οι ενδιάμεσες εκλογές είναι δύσκολες για το κόμμα που κατέχει τον Λευκό Οίκο. Έξι μήνες πριν από την κάλπη, οι προοπτικές για τους Ρεπουμπλικανούς εμφανίζονται επιβαρυμένες, καθώς σειρά δημοσκοπήσεων καταγράφει υψηλά επίπεδα δυσαρέσκειας απέναντι στον Ντόναλντ Τραμπ.
Η Τζούλια Αζάρι, καθηγήτρια πολιτικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο Marquette, επισημαίνει ότι η χαμηλή δημοτικότητα ενός προέδρου αποτελεί συνήθως ισχυρό δείκτη για τις επιδόσεις του κόμματός του στις ενδιάμεσες εκλογές.
Μεγάλο μέρος των Αμερικανών θεωρεί ότι ο Ρεπουμπλικανός πρόεδρος δεν κατάφερε να βελτιώσει την οικονομική τους κατάσταση, παρότι η υπόσχεση αυτή είχε κεντρική θέση στην προεκλογική του εκστρατεία. Την ίδια ώρα, ο πόλεμος που άνοιξε εναντίον του Ιράν προκάλεσε έντονη δυσαρέσκεια, ενώ η άνοδος των τιμών της βενζίνης επιβάρυνε ακόμη περισσότερο το κλίμα.
Από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο, οι Δημοκρατικοί κατηγορούν συστηματικά τον Τραμπ για αυταρχικές πρακτικές. Παράλληλα, μέρος της κοινής γνώμης ασκεί κριτική στη σκληρή μεταναστευτική πολιτική της κυβέρνησής του.
Η δυσαρέσκεια προς τον Τραμπ, ωστόσο, δεν μεταφράζεται αυτόματα σε ενθουσιασμό υπέρ των Δημοκρατικών. Σύμφωνα με την Αζάρι, οι Αμερικανοί εμφανίζονται απογοητευμένοι από τη γενική πορεία της χώρας και από τα δύο κόμματα. Παρά ταύτα, η κάλπη θα δώσει νικητή, ακόμη και μέσα σε περιβάλλον περιορισμένης εμπιστοσύνης προς το πολιτικό σύστημα.
Αναδιαμόρφωση περιφερειών και φόβοι για εκλογικό χάος
Ένα από τα πιο ευαίσθητα ζητήματα της προεκλογικής περιόδου είναι η αναδιαμόρφωση των εκλογικών περιφερειών. Ρεπουμπλικανοί και Δημοκρατικοί επιχειρούν, ο καθένας από τη δική του πλευρά, να προσαρμόσουν τους εκλογικούς χάρτες με τρόπο που να ενισχύει τις πιθανότητές τους.
Το 2025 ο Τραμπ ζήτησε από πολιτείες που ελέγχονται από Ρεπουμπλικανούς να αλλάξουν τις περιφέρειες, με στόχο την αποδυνάμωση της δημοκρατικής ψήφου και την αύξηση των εδρών του κόμματός του στο Κογκρέσο. Η πρακτική αυτή έχει παλαιότερο ιστορικό στις ΗΠΑ και φέρεται να απέδωσε κυρίως στο Τέξας και στη Βόρεια Καρολίνα.
Οι Δημοκρατικοί απάντησαν με αντίστοιχες κινήσεις σε πολιτείες όπως η Καλιφόρνια και η Βιρτζίνια, επιχειρώντας να αντισταθμίσουν τις απώλειες που μπορεί να προκύψουν από τις αλλαγές στους ρεπουμπλικανικούς χάρτες.
Το τοπίο έγινε ακόμη πιο σύνθετο μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ να περιορίσει την ανακατανομή περιφερειών που ευνοεί μειονοτικές ομάδες. Η απόφαση αυτή αναμένεται να επηρεάσει άμεσα πολιτείες του αμερικανικού Νότου.
Ρεπουμπλικάνοι κυβερνήτες σε πολιτείες όπως η Λουιζιάνα και η Αλαμπάμα έχουν ήδη δηλώσει ότι σκοπεύουν να προχωρήσουν σε νέες αλλαγές στους εκλογικούς χάρτες, με στόχο τη μείωση των εδρών που μπορούν να κερδίσουν οι Δημοκρατικοί.
Οι τελικές επιπτώσεις αυτών των κινήσεων παραμένουν αβέβαιες. Η Αζάρι περιγράφει την κατάσταση ως μέρος ενός ανησυχητικού εκλογικού χάους, ενώ η Μίντι Ρομέρο παρομοιάζει την αβεβαιότητα με κινούμενη σκακιέρα πάνω σε φορτηγό που περνά από ανώμαλο επαρχιακό δρόμο.
Έξι μήνες πριν από τις κάλπες, οι Ηνωμένες Πολιτείες εισέρχονται σε μια προεκλογική περίοδο υψηλής πόλωσης, με ανοιχτά μέτωπα στην οικονομία, στη μετανάστευση, στην εξωτερική πολιτική και στους ίδιους τους κανόνες του εκλογικού ανταγωνισμού.
