Αμφισβήτηση της προεδρικής εξουσίας για τους δασμούς του Τραμπ στο Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ

Δικαστές του Ανωτάτου Δικαστηρίου των Ηνωμένων Πολιτειών εξέφρασαν έντονες αμφιβολίες ως προς τη νομιμότητα των σαρωτικών δασμών που επέβαλε ο Ντόναλντ Τραμπ, σε μια υπόθεση με τεράστια διεθνή σημασία, η οποία αποτελεί κρίσιμο τεστ για τα όρια της προεδρικής εξουσίας. Συντηρητικοί και φιλελεύθεροι δικαστές αμφισβήτησαν τις θέσεις του νομικού εκπροσώπου της κυβέρνησης Τραμπ σχετικά με την επίκληση ενός νόμου του 1977, ο οποίος θεσπίστηκε για να χρησιμοποιείται αποκλειστικά σε περιπτώσεις εθνικής έκτακτης ανάγκης, θέτοντας το ερώτημα αν ο πρώην Πρόεδρος επενέβη στις συνταγματικές αρμοδιότητες του Κογκρέσου που παραδοσιακά αποφασίζει για τους φόρους και τους δασμούς.

Παρά τις αιχμηρές παρατηρήσεις, ορισμένοι συντηρητικοί δικαστές υπογράμμισαν την εγγενή αρμοδιότητα του Προέδρου στις διεθνείς σχέσεις, δείχνοντας πως η απόφαση μπορεί να αποδειχθεί βαθιά διχαστική, σε ένα δικαστήριο όπου η πλειοψηφία 6-3 γέρνει προς τους συντηρητικούς. Η διαμάχη, που διήρκεσε περισσότερο από δυόμισι ώρες, αφορά εφέσεις της κυβέρνησης, καθώς κατώτερα δικαστήρια είχαν κρίνει ότι η πρωτοφανής χρήση του συγκεκριμένου νόμου από τον Τραμπ ξεπέρασε τα επιτρεπτά όρια της εκτελεστικής εξουσίας, με επιχειρήσεις που επηρεάστηκαν από τους δασμούς και 12 πολιτείες υπό Δημοκρατική ηγεσία να προσβάλλουν νομικά το μέτρο.

Ο Πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου Τζον Ρόμπερτς είπε στον γενικό εισαγγελέα που υπερασπίστηκε τη νομιμότητα των δασμών πως πρόκειται ουσιαστικά για «φορολόγηση των Αμερικανών», υπενθυμίζοντας ότι η επιβολή φόρων είναι αποκλειστική αρμοδιότητα του Κογκρέσου και προειδοποιώντας πως το δικαστήριο μπορεί να χρησιμοποιήσει το δόγμα των «μεγάλων ερωτημάτων» που απαιτεί σαφή εξουσιοδότηση από το Κογκρέσο για ενέργειες τεράστιας οικονομικής σημασίας. Η ίδια νομική αρχή έχει χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν για να μπλοκάρει κρίσιμες πολιτικές του Τζο Μπάιντεν, γεγονός που θα καθιστούσε μια πιθανή απόφαση κατά του Τραμπ ιστορική ανατροπή της έως τώρα δικαστικής εύνοιας προς τις προεδρικές επιλογές του.

Ο Τραμπ είχε βασιστεί στον Διεθνή Νόμο περί Έκτακτης Ανάγκης Οικονομικών Εξουσιών (IEEPA), χρησιμοποιώντας τον ως νομικό θεμέλιο για την επιβολή δασμών σχεδόν σε κάθε εμπορικό εταίρο των ΗΠΑ σε μια περίοδο που θεωρούσε κρίσιμη για την ασφάλεια της χώρας, και αξιοποιώντας τους δασμούς ως κεντρικό εργαλείο εξωτερικής πολιτικής και οικονομικής πίεσης. Επρόκειτο για την πρώτη φορά που ένας Πρόεδρος έκανε τόσο εκτεταμένη χρήση του συγκεκριμένου νόμου για εμπορικούς λόγους, με στόχο, όπως υποστήριξε, την αντιμετώπιση των εμπορικών ελλειμμάτων και την εξασφάλιση ευνοϊκότερων συμφωνιών για τις ΗΠΑ.

President Trump has used the IEEPA authority to address the fentanyl crisis, bring us back from the edge on trade policy, secure rare earths from China, and curtail the purchases of Russian oil — all urgent national security issues. pic.twitter.com/BtDObufw4I

— Treasury Secretary Scott Bessent (@SecScottBessent) November 5, 2025

Ωστόσο, οι δικαστές ζήτησαν να διευκρινιστεί κατά πόσο ο όρος «ρύθμιση εισαγωγών» στον IEEPA μπορεί πράγματι να ερμηνευτεί ως εξουσία επιβολής δασμών, με τη συντηρητική δικαστή Έιμι Κόνεϊ Μπάρετ να αμφισβητεί αν υπάρχει ιστορικό προηγούμενο που να στηρίζει μια τέτοια ανάγνωση, και τη φιλελεύθερη Κετάντζι Μπράουν Τζάκσον να υπενθυμίζει ότι ο νόμος θεσπίστηκε για να περιορίζει, όχι να διευρύνει, την προεδρική εξουσία.

Ο συντηρητικός δικαστής Μπρετ Κάβανο αντιπαρέβαλε ως επιχείρημα μια απόφαση του Ρίτσαρντ Νίξον τη δεκαετία του 1970 για επιβολή παγκόσμιων δασμών με βάση αντίστοιχη νομοθεσία, στοιχείο που ενδέχεται να ενισχύσει τη θέση της κυβέρνησης.

Παράλληλα, οι εισπράξεις από τους δασμούς έχουν ήδη φθάσει δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια μέσα σε λίγους μήνες, ενώ η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η άρση τους θα προκαλέσει «αδίστακτα εμπορικά αντίποινα» και θα οδηγήσει τη χώρα σε οικονομικούς κινδύνους.

A short time ago, I arrived back at @USTreasury after watching arguments before the U.S. Supreme Court on the International Emergency Economic Powers Act (IEEPA).

U.S. Solicitor General D. John Sauer presented strong, persuasive arguments on the necessity of using IEEPA tariff…

— Treasury Secretary Scott Bessent (@SecScottBessent) November 5, 2025

Την ίδια στιγμή, διατυπώθηκαν σοβαρά ερωτήματα ως προς τον κίνδυνο υπονόμευσης του διαχωρισμού των εξουσιών, με τον συντηρητικό δικαστή Νιλ Γκόρσατς να επισημαίνει ότι η ερμηνεία της κυβέρνησης θα μπορούσε να επιτρέψει στο Κογκρέσο να παραχωρήσει σχεδόν πλήρως στον Πρόεδρο την ευθύνη για τη ρύθμιση του εξωτερικού εμπορίου, ή ακόμη και για τον κήρυξη πολέμου, εξέλιξη που θα ανέτρεπε τη συνταγματική ισορροπία.

Παρότι το Ανώτατο Δικαστήριο συνήθως χρειάζεται μήνες για να εκδώσει αποφάσεις, η κυβέρνηση πιέζει για άμεση κρίση, όμως ο χρόνος παραμένει ασαφής, την ώρα που η υπόθεση αναδεικνύεται σε μία από τις πιο κρίσιμες μάχες για το εύρος της προεδρικής εξουσίας στις Ηνωμένες Πολιτείες και για τις ισορροπίες στο διεθνές εμπόριο.