Σημαντικές ανατροπές στο επίδομα ανεργίας δρομολογούνται εντός του 2026, με καθολική εφαρμογή για όλους τους επιδοτούμενους ανέργους και με σαφή μετατόπιση από το ενιαίο μοντέλο σε ένα εξατομικευμένο σύστημα στήριξης. Πρόκειται για μεταρρύθμιση που είχε σχεδιαστεί εδώ και χρόνια και πλέον περνά από το στάδιο της πιλοτικής εφαρμογής στη γενικευμένη υλοποίηση.
Σύμφωνα με πληροφορίες, μέσα στο επόμενο δίμηνο αναμένεται να ολοκληρωθεί η ειδική μελέτη του ΙΟΒΕ, η οποία αξιολογεί τα αποτελέσματα του πιλοτικού επιδόματος ανεργίας που εφαρμόζεται από το 2025 σε περιορισμένο αριθμό δικαιούχων. Τα συμπεράσματά της θα αποτελέσουν τη βάση για τη νομοθέτηση του νέου πλαισίου, το οποίο θα διαφοροποιείται σε επιμέρους σημεία από το πιλοτικό σχήμα, διατηρώντας όμως τη βασική φιλοσοφία του.
Κεντρικός άξονας των αλλαγών είναι η διάρκεια και η κατανομή της επιδότησης στον χρόνο. Το Υπουργείο Εργασίας επιδιώκει το επίδομα να γίνει πιο εμπροσθοβαρές, προσφέροντας ουσιαστική στήριξη στα πρώτα στάδια της ανεργίας και λειτουργώντας ως μοχλός ταχύτερης επανένταξης στην αγορά εργασίας, χωρίς να ενθαρρύνει τη μακροχρόνια αδράνεια.
Στο ισχύον πιλοτικό σύστημα, στο οποίο έχουν ενταχθεί περίπου 13.700 άνεργοι, το επίδομα καταβάλλεται με φθίνουσα κλίμακα: το υψηλότερο ποσό χορηγείται στους πρώτους μήνες και στη συνέχεια μειώνεται σταδιακά, φτάνοντας σε χαμηλότερα επίπεδα προς το τέλος της 12μηνης ή 24μηνης διάρκειας επιδότησης. Η λογική είναι ο άνεργος να λαμβάνει αρχικά εισόδημα κοντά στις προηγούμενες αποδοχές του, γνωρίζοντας ότι όσο παρατείνεται η ανεργία, το ποσό περιορίζεται.
Στο νέο σύστημα το πλαίσιο αυτό αναμένεται να γίνει αυστηρότερο, καθώς η αυξημένη επιδότηση φέρεται να περιορίζεται στους δύο πρώτους μήνες αντί για τρεις, με αποτέλεσμα η σταδιακή μείωση να ξεκινά νωρίτερα, ενισχύοντας την ενεργή αναζήτηση εργασίας.
Σε αντίθεση με το σημερινό καθεστώς του ενιαίου επιδόματος των 540 ευρώ, το νέο μοντέλο δεν προβλέπει ίδιο ποσό για όλους. Το ύψος της επιδότησης θα υπολογίζεται ατομικά, με βάση τις προηγούμενες αποδοχές, τα έτη προϋπηρεσίας και την οικογενειακή κατάσταση, όπως ήδη συμβαίνει στο πιλοτικό πρόγραμμα. Ενδεικτικό είναι ότι περίπου το 30% των συμμετεχόντων είναι άνεργοι με παιδιά, οι οποίοι λαμβάνουν αισθητά υψηλότερα ποσά.
Τα έως τώρα στοιχεία δείχνουν ότι το νέο μοντέλο οδηγεί σε αυξημένη οικονομική στήριξη, καθώς για τους 13.700 δικαιούχους έχουν ήδη εκταμιευθεί 130,3 εκατ. ευρώ, έναντι περίπου 86 εκατ. ευρώ που θα αντιστοιχούσαν στο παλαιό σύστημα. Σε χαρακτηριστικές περιπτώσεις, άνεργος με δικαίωμα επιδότησης για 24 μήνες μπορεί να λάβει συνολικά ποσό κοντά στις 18.000 ευρώ, με μηνιαίο επίδομα που ξεκινά περίπου από τα 1.200 ευρώ και μειώνεται σταδιακά, φτάνοντας κάτω από τα 300 ευρώ προς το τέλος της περιόδου. Αντίστοιχα, δικαιούχοι με διάρκεια επιδότησης 14 ή 15 μηνών εισπράττουν συνολικά πάνω από 9.000 ευρώ, ενώ ακόμη και άνεργοι που με το παλαιό καθεστώς δεν θα λάμβαναν καμία ενίσχυση, εξασφαλίζουν πλέον περιορισμένη αλλά υπαρκτή στήριξη.
Όσοι λαμβάνουν σήμερα το κλασικό επίδομα των 540 ευρώ θα συνεχίσουν να το εισπράττουν έως τη λήξη της επιδότησής τους, όπως και όσοι έχουν ενταχθεί στο πιλοτικό πρόγραμμα, οι οποίοι θα παραμείνουν σε αυτό μέχρι την ολοκλήρωση του κύκλου τους. Η πλήρης εφαρμογή του νέου καθολικού συστήματος τοποθετείται χρονικά στον Μάιο ή Ιούνιο του 2026, οπότε όλοι οι νέοι άνεργοι θα υπάγονται στο μεταβλητό πλαίσιο επιδότησης, που φιλοδοξεί να συνδέσει στενότερα την κοινωνική προστασία με την επιστροφή στην εργασία.
