Αντιπολίτευση Β’ Εθνικής: Πώς η πολιτική αδυναμία θωρακίζει την κυριαρχία Μητσοτάκη

Η πολιτική σκηνή της χώρας βιώνει μία άνευ προηγουμένου στασιμότητα, με κύρια υπεύθυνη την αδυναμία των κομμάτων της αντιπολίτευσης να προσφέρουν ρεαλιστική και αξιόπιστη εναλλακτική διακυβέρνησης. Σε ένα πολιτικό τοπίο όπου η αντιπαράθεση έχει καταστεί προσχηματική, ο Κυριάκος Μητσοτάκης παίζει χωρίς αντίπαλο. Η παντελής απουσία πολιτικού ανταγωνισμού καθιστά κάθε δημόσια συζήτηση άνευ ουσίας, αφού το αποτέλεσμα προεξοφλείται.

Η κατάσταση θυμίζει τη γνωστή ρήση του Γκάρι Λίνεκερ για το ποδόσφαιρο: «Παίζεται από 22 ποδοσφαιριστές και στο τέλος κερδίζουν πάντα οι Γερμανοί». Στο πολιτικό γήπεδο, ο πρωθυπουργός εμφανίζεται ως παίκτης Champions League, ενώ η αντιπολίτευση φαίνεται καθηλωμένη σε επίπεδο Β’ Εθνικής. Δεν υπάρχει ούτε ένας πολιτικός αρχηγός ικανός να τον κοντράρει ούτε σε επίπεδο κυβερνητικής πρότασης, ούτε σε πολιτική δυναμική.

Το αποτέλεσμα είναι τραγικό για τη δημοκρατία. Ο δημόσιος διάλογος έχει φθαρεί, η κοινωνική αμφισβήτηση έχει εξαϋλωθεί, και η αντιπολίτευση, αντί να προωθεί την ανανέωση, αποτελεί παράγοντα συντήρησης του σημερινού αδιεξόδου. Οι εσωτερικές διεργασίες των κομμάτων περιορίζονται σε τηλεοπτικά πλάνα των 15 δευτερολέπτων, χωρίς κανένα πολιτικό αντίκρισμα. Όπως σχολίασε δηκτικά ο Άντι Γουόρχολ, «στο μέλλον, όλοι θα είναι διάσημοι για 15 λεπτά». Πλέον, ούτε αυτό: για 15 δευτερόλεπτα.

Σύμφωνα με τη Metron Analysis, μόλις το 34% των πολιτών εκφράζεται από κάποιον υπάρχοντα πολιτικό αρχηγό. Το υπόλοιπο 64% ζητά νέες ηγεσίες, νέους ανθρώπους, νέα οράματα. Το κενό είναι όχι μόνο ηγετικό αλλά και θεσμικό: το 60% των πολιτών δηλώνει αποστασιοποιημένο από όλα τα υπάρχοντα κόμματα. Η φθορά του πολιτικού προσωπικού είναι διαβρωτική και αφορά το σύνολο της αντιπολίτευσης, προσφέροντας πολιτικό οξυγόνο στην κυβέρνηση.

Αυτό εξηγεί γιατί, παρά τη χαμηλή αξιολόγηση της κυβέρνησης (μόλις 25% θετικές γνώμες), η διαφορά της με τα κόμματα της αντιπολίτευσης διευρύνεται. Ειδικότερα, η αξιωματική αντιπολίτευση συγκεντρώνει θετική εικόνα μόλις από το 10% των ψηφοφόρων. Και το υποτιθέμενο «ντέρμπι» των επόμενων εκλογών δεν θα είναι ανάμεσα σε κυβέρνηση και ΣΥΡΙΖΑ, αλλά ανάμεσα στην Πλεύση Ελευθερίας και το ΠΑΣΟΚ — ανάμεσα σε μια γυναίκα μόνη της και ένα κόμμα με χιλιάδες μέλη.

Η απόλυτη κατάρρευση της εμπιστοσύνης στους πολιτικούς αρχηγούς καταγράφεται και στα ποσοστά καταλληλότητας για την πρωθυπουργία. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης συγκεντρώνει 27%, ενώ το υπόλοιπο πολιτικό σκηνικό μοιάζει με νεκροταφείο προσδοκιών: η Ζωή Κωνσταντοπούλου φτάνει μόλις το 10%, ο Ανδρουλάκης πέφτει στο 5%, ο Βελόπουλος στο 4%. Οι υπόλοιποι — Κουτσούμπας, Κασσελάκης, Χαρίτσης, Βαρουφάκης, Φάμελλος, Νατσιός — κινούνται στο όριο του στατιστικού θορύβου, από 2% έως 1%.

Συγκλονιστικό είναι ότι όλοι μαζί οι αρχηγοί της αντιπολίτευσης λαμβάνουν συνολικά 27% — ακριβώς όσο ο Μητσοτάκης μόνος του. Η εικόνα είναι καθαρή: όχι μόνο δεν υπάρχει εναλλακτική πρόταση εξουσίας, αλλά η ίδια η έννοια της πολιτικής αντιπαράθεσης έχει καταρρεύσει.

Δημοκρατία χωρίς διακύβευμα

Όταν η νίκη είναι εξασφαλισμένη εκ των προτέρων, η έννοια της δημοκρατικής επιλογής χάνει το νόημά της. Η παρουσία πολυκομματικής Βουλής με δέκα κόμματα που δεν μπορούν να συνεννοηθούν ούτε στα στοιχειώδη καθίσταται μηχανιστική. Η Νέα Δημοκρατία κάνει πάρτι στο πολιτικό κενό που αφήνει η αποδυναμωμένη αντιπολίτευση.

Αν οι αρχηγοί των κομμάτων της αντιπολίτευσης δεν παραιτηθούν από κάθε άλλο στόχο για να βρουν έναν ηγέτη που μπορεί να σταθεί απέναντι στον Μητσοτάκη, καλύτερα να μην συμμετάσχουν στις επόμενες εκλογές. Διαιωνίζουν ένα πολιτικό σύστημα αυτοαναφορικό, αποκομμένο από την κοινωνία και τις ανάγκες της.

Το πολιτικό σύστημα λειτουργεί πλέον ως τροχοπέδη. Τα κόμματα και οι μηχανισμοί τους «μαντρώνουν» το εκλογικό σώμα, εμποδίζοντας τη δημιουργία εναλλακτικών πολιτικών σχημάτων. Δεν αφήνουν χώρο σε νέες ιδέες, δεν παράγουν πολιτική πρόταση, δεν απαντούν στα πραγματικά προβλήματα. Οδηγούν τον κόσμο στην αποχή, στην παραίτηση, στην αδιαφορία.

Εν κατακλείδι, η πολιτική αλλαγή δεν εμποδίζεται από την κυβέρνηση. Εμποδίζεται από μια αντιπολίτευση που έχει χάσει τον ρόλο της, την ταυτότητά της και την ικανότητά της να εμπνεύσει. Η επόμενη σελίδα για τη χώρα μπορεί να γραφτεί μόνο όταν το σημερινό πολιτικό προσωπικό αποχωρήσει οικειοθελώς. Μέχρι τότε, ο Μητσοτάκης θα κυβερνά μόνος.