Απάτες: 270 συλλήψεις φέτος - Πώς δρουν οι επιτήδειοι

Η διαρκής εξέλιξη των τηλεφωνικών απατών αποτελεί ένα από τα πλέον ανησυχητικά φαινόμενα του σύγχρονου εγκλήματος, καθώς οι δράστες υιοθετούν ολοένα και πιο εξελιγμένες μεθόδους, αξιοποιώντας ακόμη και τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης για να υποδυθούν τραπεζικούς υπαλλήλους, αστυνομικούς, γιατρούς, λογιστές ή ακόμη και συγγενικά πρόσωπα των θυμάτων. Σύμφωνα με δηλώσεις της Εκπροσώπου Τύπου της Ελληνικής Αστυνομίας, Κωνσταντίας Δημογλίδου, μόνο εντός του τρέχοντος έτους έχουν συλληφθεί 270 άτομα σε ολόκληρη τη χώρα για υποθέσεις απάτης, γεγονός που καταδεικνύει την έκταση του προβλήματος, παρά την εντατικοποίηση των επιχειρησιακών δράσεων.

Η ψυχολογική πίεση ως βασικό εργαλείο των απατεώνων

Όπως επισημάνθηκε σε συνέντευξη στην εκπομπή «Πρωινές Διαδρομές», οι τηλεφωνικές απάτες αποδεικνύονται ιδιαίτερα αποτελεσματικές επειδή δεν απαιτούν από τους δράστες να ασκήσουν σωματική βία ή να εισέλθουν στην κατοικία ή την επιχείρηση του θύματος. Η κ. Δημογλίδου χαρακτήρισε το φαινόμενο ως «Λερναία Ύδρα», τονίζοντας ότι οι επιτήδειοι καταφέρνουν με ευκολία να πείσουν τα θύματα να παραδώσουν περιουσίες, χρήματα και πολύτιμα αντικείμενα, χωρίς να χρειαστεί να παραβιάσουν την φυσική ασφάλεια των στόχων τους.

Παρά τις συστηματικές προσπάθειες ενημέρωσης του κοινού, οι οποίες περιλαμβάνουν διαλέξεις σε ΚΑΠΗ σε συνεργασία με δήμους, διανομή έντυπου υλικού μέσω της Εκκλησίας και τακτικές ανακοινώσεις στα μέσα ενημέρωσης, οι δράστες εξακολουθούν να χρησιμοποιούν τις ίδιες βασικές τεχνικές, υποδυόμενοι υπαλλήλους του ΔΕΔΔΗΕ, λογιστές, εφοριακούς και αστυνομικούς.

Τεχνητή επεξεργασία φωνής και συνεχής πίεση

Ένα από τα πιο ανησυχητικά χαρακτηριστικά των σύγχρονων τηλεφωνικών απατών είναι η ικανότητα των δραστών να προκαλούν έντονο φόβο στα θύματα, δημιουργώντας την ψευδή εντύπωση ότι υπάρχει άμεσος κίνδυνος για τη ζωή τους ή για τη ζωή κάποιου οικείου προσώπου. Σύμφωνα με την εκπρόσωπο της ΕΛ.ΑΣ., οι απατεώνες επιδεικνύουν ιδιαίτερη επιμονή και δεν επιτρέπουν στα θύματα να τερματίσουν την τηλεφωνική επικοινωνία, καλώντας τους συνεχώς προκειμένου να αποτρέψουν οποιαδήποτε προσπάθεια επικοινωνίας με την Αστυνομία ή με συγγενικά πρόσωπα.

Η εξέλιξη της τεχνολογίας έχει επιτρέψει στους δράστες να επεξεργάζονται τεχνικά τη φωνή ενός συγγενικού προσώπου, δημιουργώντας στα θύματα την πεποίθηση ότι συνομιλούν με τον άνθρωπό τους. Αυτή η μέθοδος, γνωστή ως «deepfake audio», καθιστά ακόμη πιο δύσκολη την αναγνώριση της απάτης. Για τον λόγο αυτό, η βασική οδηγία που δίνουν οι αστυνομικοί σε όλη τη χώρα είναι σαφής: τα θύματα πρέπει να κλείνουν το τηλέφωνο ακόμη και αν θεωρούν ότι ακούν ένα οικείο τους πρόσωπο.

Η υπόθεση των κρυπτονομισμάτων και η μέθοδος της πυραμίδας

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην υπόθεση κρυπτονομισμάτων που απασχόλησε την Υποδιεύθυνση Δίωξης και Εξιχνίασης Εγκλημάτων Κατερίνης, η οποία οδήγησε στη σύλληψη 17 ατόμων και στον σχηματισμό δικογραφίας σε βάρος ακόμη εννέα προσώπων. Η υπόθεση έχει εισαχθεί στο στάδιο της ανάκρισης, γεγονός που υποδηλώνει ότι ο αριθμός των εμπλεκομένων ενδέχεται να αυξηθεί σημαντικά.

Ένα αξιοσημείωτο στοιχείο της συγκεκριμένης υπόθεσης είναι η απουσία καταγγελιών από θύματα, γεγονός που αποδίδεται στον φόβο της επίπληξης από το οικογενειακό ή φιλικό περιβάλλον, καθώς και στο αίσθημα ντροπής που συχνά συνοδεύει την θυματοποίηση. Η κ. Δημογλίδου υπογράμμισε τη σημασία της εμφάνισης των θυμάτων στην ανακριτική διαδικασία, καθώς η συμβολή τους κρίνεται καθοριστική για την πλήρη διαλεύκανση της υπόθεσης.

Η έρευνα βασίστηκε στην αξιοποίηση πληροφορίας σχετικά με συγκεκριμένη εγκληματική ομάδα που δραστηριοποιούνταν στη διακεκριμένη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Μέσω της σταδιακής διερεύνησης, οι αρχές κατάφεραν να ταυτοποιήσουν τόσο τα αρχηγικά μέλη της οργάνωσης όσο και άλλα εμπλεκόμενα πρόσωπα. Χαρακτηριστικό της μεθόδου που ακολουθήθηκε είναι το σχήμα της «πυραμίδας», στο πλαίσιο του οποίου θύματα προέτρεπαν στη συνέχεια άλλα θύματα να συμμετάσχουν, γεγονός που εξηγεί ενδεχομένως την απουσία καταγγελιών, καθώς πολλά από τα θύματα συμμετείχαν εν συνεχεία στην εγκληματική δραστηριότητα.

Ενίσχυση της ενημέρωσης των πολιτών

Παράλληλα με τις επιχειρησιακές δράσεις για την εξάρθρωση εγκληματικών ομάδων, η Ελληνική Αστυνομία έχει ενισχύσει σημαντικά τις πρωτοβουλίες ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των πολιτών. Αστυνομικοί από υπηρεσίες ασφαλείας σε ολόκληρη τη χώρα πραγματοποιούν ενημερωτικές δράσεις σε συνεργασία με δήμους, απευθυνόμενοι μεταξύ άλλων σε άτομα που επισκέπτονται τα ΚΑΠΗ, ενώ παράλληλα υπάρχει στενή συνεργασία με την Εκκλησία και τους παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας, προκειμένου να διαχέονται συνεχώς προειδοποιητικά μηνύματα προς το κοινό.