Την ίδρυση του νέου πολιτικού φορέα με την ονομασία «Ελπίδα για τη Δημοκρατία – Ανεξάρτητο Κίνημα Πολιτών» ανακοίνωσε από τη Θεσσαλονίκη η Μαρία Καρυστιανού, σε εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στο «Ολύμπιον», παρουσία πολιτών και προσώπων του δημόσιου βίου. Η εμφάνισή της συνοδεύθηκε από συνθήματα στήριξης, με κεντρικές αναφορές στο πρόσωπό της ως μητέρας που συνδέθηκε με τον αγώνα για τη δικαίωση των θυμάτων της τραγωδίας των Τεμπών.
Η Μαρία Καρυστιανού ανέβηκε στο βήμα λίγο μετά τις 20:30, σε φορτισμένο πολιτικά και συναισθηματικά κλίμα. Στην αρχική της τοποθέτηση ανέφερε ότι έφτασε η στιγμή να αποτυπωθεί σε ιδρυτική διακήρυξη αυτό που, όπως είπε, υπήρχε ήδη μέσα στην κοινωνία. Υπογράμμισε ότι ένα «υγιές κομμάτι της Ελλάδας» έχει αφυπνιστεί και έχει ενωθεί, κάνοντας λόγο για την έναρξη μιας πορείας που φιλοδοξεί να οδηγήσει τη χώρα σε μια νέα πολιτική και κοινωνική κατεύθυνση.
Η ίδια περιέγραψε το εγχείρημα ως έκφραση κοινωνικής απαίτησης απέναντι στον ευτελισμό της χώρας, επισημαίνοντας ότι η πρωτοβουλία δεν παρουσιάζεται απλώς ως ακόμη ένα πολιτικό σχήμα. Σύμφωνα με το κείμενο της ιδρυτικής διακήρυξης, το Κίνημα γεννήθηκε αυθόρμητα από την κοινωνία, ως απάντηση στα φαινόμενα αδιαφάνειας, διαφθοράς, κοινωνικής υποβάθμισης και θεσμικής απαξίωσης που, κατά τους ιδρυτές του, πλήττουν την καθημερινότητα των πολιτών, την οικονομική ζωή, τη διεθνή θέση της χώρας και τα εθνικά συμφέροντα.
Η τραγωδία των Τεμπών ως αφετηρία πολιτικής κινητοποίησης
Στο επίκεντρο της ιδρυτικής διακήρυξης βρίσκεται ο αγώνας για τη δικαίωση των θυμάτων της σιδηροδρομικής τραγωδίας των Τεμπών της 28ης Φεβρουαρίου 2023. Η διακήρυξη αναφέρει ότι η βασική έμπνευση του Κινήματος υπήρξε ο αγώνας μιας μητέρας για την απόδοση δικαιοσύνης στην Ελλάδα και στην Ευρώπη μετά τον θάνατο της κόρης της. Ο αγώνας αυτός περιγράφεται ως επίμονος, σταθερός και αποφασιστικός, με στόχο την ανάδειξη και την τιμωρία των υπευθύνων, καθώς και την αποτροπή κάθε απόπειρας συγκάλυψης.
Το κείμενο συνδέει την υπόθεση των Τεμπών με ευρύτερες παθογένειες του ελληνικού κράτους, με αναφορές στο κράτος δικαίου, στη λειτουργία των θεσμών και στις ετήσιες εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Ελλάδα. Η διακήρυξη υποστηρίζει ότι η υπόθεση αφύπνισε μεγάλο μέρος της κοινωνίας, κινητοποίησε πολίτες στην Ελλάδα και στο εξωτερικό και ανέδειξε την ανάγκη για ισονομία, λογοδοσία και πραγματική θεσμική κάθαρση.
Το νέο Κίνημα απευθύνει κάλεσμα σε πολίτες διαφορετικών αφετηριών, δηλώνοντας ότι επιδιώκει ενωτική πολιτική δράση χωρίς τα βάρη του παρελθόντος και χωρίς τεχνητούς διχασμούς. Στο κείμενο προβάλλεται η ανάγκη για πολιτική αρετή, ελευθερία, αλληλεγγύη και δημόσια λειτουργία με γνώμονα το κοινό συμφέρον. Η διακήρυξη θέτει ως κεντρικό στόχο την ανάκτηση της αξιοπρέπειας των πολιτών και την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στους θεσμούς.
Κράτος δικαίου, κοινωνική πολιτική και θεσμική κάθαρση
Στις βασικές αρχές του Κινήματος περιλαμβάνονται η εδραίωση της λαϊκής κυριαρχίας, της ισονομίας, της δικαιοσύνης και της αξιοκρατίας. Η διακήρυξη δίνει έμφαση στην ανάγκη οι πολίτες να αισθανθούν ασφαλείς σε ένα πλαίσιο αληθινής δημοκρατίας, με μηδενική ανοχή στη διαφθορά και με πολιτεία προσανατολισμένη στην κάθαρση και στην αποκατάσταση της θεσμικής λειτουργίας.
Ιδιαίτερη θέση καταλαμβάνει η κοινωνική στήριξη. Το Κίνημα προτάσσει την οικονομική ενίσχυση των πολιτών, την αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος και τη δημιουργία ειδικού φορέα για το δημογραφικό, την οικογένεια και τους νέους. Η διακήρυξη συνδέει την υπογεννητικότητα, τη γήρανση του πληθυσμού, τη φτωχοποίηση και τη φυγή νέων στο εξωτερικό με την ανάγκη επαναθεμελίωσης της κρατικής μέριμνας υπέρ της οικογένειας.
Στον τομέα της παιδείας, το Κίνημα ζητά ανασυγκρότηση του δημόσιου εκπαιδευτικού συστήματος, με ενίσχυση της ειδικής αγωγής και των εκπαιδευτικών λειτουργών. Η εκπαίδευση παρουσιάζεται ως μηχανισμός διαμόρφωσης ενεργών και σκεπτόμενων πολιτών, ικανών να ανταποκριθούν στις τεχνολογικές και κοινωνικές αλλαγές.
Για την τρίτη ηλικία, τους συνταξιούχους, τα άτομα με αναπηρία και τις ευάλωτες ομάδες, η διακήρυξη προτείνει ειδική μέριμνα, οικονομική ενίσχυση και επιστημονική υποστήριξη. Στον τομέα της υγείας, το Κίνημα δεσμεύεται για εξυγίανση και ανασυγκρότηση του ΕΣΥ, με δημόσιο, δωρεάν και καθολικό χαρακτήρα, πρόσβαση όλων των πολιτών σε ποιοτικές υπηρεσίες και στήριξη γιατρών, νοσηλευτών και προσωπικού υγείας.
Κεντρικό σημείο της διακήρυξης αποτελεί η θέση ότι οι πολιτικοί οφείλουν να λειτουργούν ως υπηρέτες του λαού. Το Κίνημα καλεί τους πολίτες να συμμετέχουν ενεργά στη δημόσια διαβούλευση και στη διαμόρφωση αποφάσεων, αξιοποιώντας τα δικαιώματα που προβλέπει το Σύνταγμα.
Στο πεδίο της δικαιοσύνης, το Κίνημα θέτει ως ύψιστη αρχή την ισονομία. Ζητά νόμους σαφείς, εφαρμογή τους χωρίς εξαιρέσεις, κατάργηση προνομίων και ειδικών προστασιών, ανεξαρτησία της δικαστικής εξουσίας και παύση του διορισμού της ηγεσίας της Δικαιοσύνης από την εκτελεστική εξουσία. Παράλληλα, προτείνει ταχύτερη, αξιόπιστη και διαφανή λειτουργία των θεσμών, με αξιοποίηση των προτάσεων των λειτουργών της Δικαιοσύνης.
Η διακήρυξη περιλαμβάνει επίσης δέσμευση για έλεγχο όλων των δημόσιων συμβάσεων, κατά προτεραιότητα των μνημονιακών, καθώς και για έλεγχο της διαχείρισης εγχώριων και ευρωπαϊκών κονδυλίων. Θέτει ως στόχο την ανάκτηση πόρων που διασπαθίστηκαν και τη διάθεσή τους στους νόμιμους δικαιούχους, με διαφάνεια στα έσοδα και στα έξοδα του Δημοσίου.
Οικονομία, τράπεζες, παραγωγή και εθνική στρατηγική
Στο οικονομικό πεδίο, το Κίνημα ζητά διαφάνεια στη λειτουργία των τραπεζών, φορολογική ισοτιμία και αντιμετώπιση της προνομιακής μεταχείρισης ισχυρών δανειοληπτών. Στο κείμενο γίνεται ειδική αναφορά σε μεγάλα επιχειρηματικά συμφέροντα, οικονομικά βεβαρημένα μέσα ενημέρωσης και κόμματα με μεγάλα δανειακά βάρη. Παράλληλα, προβλέπεται προστασία της πρώτης κατοικίας, έλεγχος των servicers και των funds και παύση δυσμενών πρακτικών σε βάρος οικονομικά ευάλωτων δανειοληπτών.
Η διακήρυξη προβάλλει την ανάγκη παραγωγικής και βιομηχανικής ανασυγκρότησης της χώρας, με εθνικό πρόγραμμα, κινητοποίηση των υγιών δυνάμεων της οικονομίας, στήριξη της επιχειρηματικότητας, της καινοτομίας, της ψηφιακής μετάβασης και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Η οικονομική ανάπτυξη συνδέεται με σταθερές εργασιακές σχέσεις, αξιοπρεπή διαβίωση, προστασία των εργασιακών δικαιωμάτων και ανάσχεση της φτωχοποίησης.
Το Κίνημα ζητά εξυγίανση των μηχανισμών καταπολέμησης των καρτέλ, αυστηρό έλεγχο μονοπωλίων και ολιγοπωλίων, στήριξη του υγιούς ανταγωνισμού και εθνικό σχεδιασμό για την αντιμετώπιση της αισχροκέρδειας. Για τον πρωτογενή και δευτερογενή τομέα, προτείνει εθνική στρατηγική ανάπτυξης με στήριξη της γεωργίας, της κτηνοτροφίας, της αλιείας, της μελισσοκομίας, της δασοπονίας και των εξαγωγών.
Η διακήρυξη δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη διατροφική επάρκεια, στην παραγωγική ανεξαρτησία και στην αξιοπρέπεια των Ελλήνων παραγωγών. Προβλέπει χρηματοδότηση επενδύσεων, τεχνολογικά εργαλεία, αξιοποίηση της γης και σεβασμό στους ανθρώπους του αγροδιατροφικού τομέα.
Στο περιβάλλον, το Κίνημα ζητά προστασία του φυσικού πλούτου, ορθολογική αξιοποίηση των φυσικών πόρων και εθνικό πρόγραμμα για στρατηγικούς κλάδους και υποδομές υψηλού δημοσίου συμφέροντος, όπως μεταφορές, συγκοινωνίες, τηλεπικοινωνίες, ενέργεια και ύδρευση. Προβλέπει ολοκλήρωση του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού, αποκατάσταση περιοχών Natura, προστασία δασών και ορεινών όγκων, καθώς και επανεξέταση του πλαισίου για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, με ειδική αναφορά στην ανεξέλεγκτη εγκατάσταση ανεμογεννητριών.
Η ιδρυτική διακήρυξη περιλαμβάνει ακόμη ειδική αναφορά στη φιλοζωία, στην ανάγκη χρηματοδότησης καταφυγίων μέσω της τοπικής αυτοδιοίκησης, στην ενίσχυση των φιλοζωικών οργανώσεων και στον ρόλο του εθελοντισμού.
Στο πεδίο της ενημέρωσης, το Κίνημα δηλώνει ότι επιδιώκει την προστασία της ελευθεροτυπίας, την ενίσχυση των ΜΜΕ και των λειτουργών της ενημέρωσης, καθώς και τη θέσπιση διαφανών κανόνων για την κρατική χρηματοδότηση και την κατανομή της δημόσιας διαφήμισης.
Για τον πολιτισμό, η διακήρυξη ζητά χρηματοδότηση έργων, στήριξη δημιουργικών πρωτοβουλιών της νεολαίας, διάσωση και ανάδειξη μνημείων, προστασία της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας και αξιοποίηση της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας μέσω ψηφιοποίησης, καταγραφής, μετάφρασης και ελεύθερης επιστημονικής χρήσης. Παράλληλα, συνδέει τον πολιτισμό με την εκπαίδευση, την καινοτομία, τις τοπικές παραδόσεις και τα προϊόντα.
Στον αθλητισμό, το Κίνημα υποστηρίζει τη θεσμική ανασυγκρότηση για την ανάπτυξη των αθλητικών σωματείων, την προστασία των αθλητών και την ενίσχυση του παραολυμπιακού αθλητισμού.
Για την ελληνική επαρχία, η διακήρυξη μιλά για ανάγκη άμεσων και δραστικών μέτρων ανάταξης, ουσιαστική αποκέντρωση, ενίσχυση της τοπικής αυτοδιοίκησης, επανακατοίκηση και ανάπτυξη της περιφέρειας. Περιλαμβάνει επίσης αναφορά στην αποτροπή επιθετικών εξαγορών οικισμών και περιοχών, ιδίως στην παραμεθόριο, από ξένα συμφέροντα.
Στα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και εθνικής κυριαρχίας, το Κίνημα θέτει ως στόχο την προάσπιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων, των εθνικών συμφερόντων και της εδαφικής ακεραιότητας με βάση το διεθνές δίκαιο. Ζητά χάραξη εθνικής στρατηγικής, ενίσχυση της διεθνούς θέσης της Ελλάδας, προσαρμογή στον σύγχρονο πολυπολικό κόσμο και ανάπτυξη εξωτερικής πολιτικής που δεν μετατρέπει τη χώρα σε ακόλουθο ξένων κέντρων. Παράλληλα, τονίζει την ανάγκη ενίσχυσης της άμυνας, της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας, της πολιτισμικής ταυτότητας και των δεσμών με τον απόδημο Ελληνισμό.
Η διακήρυξη ολοκληρώνεται με πρόσκληση συμπόρευσης προς τους πολίτες, με αναφορά στην ανάγκη δημιουργίας ενός ισχυρού πολιτικού φορέα με αυθεντική κινηματική μορφή και δύναμη απευθείας από τη λαϊκή βάση. Το κείμενο καλεί σε κοινή προσπάθεια για μια Ελλάδα δικαιοσύνης, δημοκρατίας, πολιτισμού, ανάπτυξης και κοινωνικής φροντίδας, επικαλούμενο στίχο του Κωστή Παλαμά για το χρέος απέναντι στους νεκρούς, στους ζώντες και στις επόμενες γενιές.
Με το νέο πολιτικό εγχείρημα, η Μαρία Καρυστιανού επιχειρεί να μετατρέψει το κοινωνικό κεφάλαιο που συγκροτήθηκε γύρω από την υπόθεση των Τεμπών σε οργανωμένη πολιτική παρέμβαση. Η ιδρυτική διακήρυξη παρουσιάζει ένα πλαίσιο ευρείας θεσμικής, κοινωνικής και εθνικής ανασυγκρότησης, με κεντρικούς άξονες τη δικαιοσύνη, τη διαφάνεια, την προστασία των πολιτών, την παραγωγική ανασυγκρότηση και την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στη δημοκρατική λειτουργία της Πολιτείας.
