Από τον σχεδιασμό στον αυτοσχεδιασμό: Η προεδρία Τραμπ σε φάση αποσταθεροποίησης

Ο πιο απρόβλεπτος πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών των τελευταίων δεκαετιών εμφανίζεται ολοένα και περισσότερο εγκλωβισμένος στις αιφνίδιες εναλλαγές της προσωπικής του διάθεσης. Η εικόνα της συγκροτημένης πολιτικής στρατηγικής που χαρακτήρισε τους πρώτους μήνες της δεύτερης θητείας του Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται να έχει υποχωρήσει αισθητά.

Σύμφωνα με ανάλυση του CNN, παρεμβάσεις όπως το κλείσιμο της USAID, η συρρίκνωση της ομοσπονδιακής διοίκησης και οι παρεμβάσεις στα προγράμματα σπουδών των πανεπιστημίων Ivy League εντάσσονταν σε ένα σχέδιο που είχε επεξεργαστεί κατά την τετραετία εκτός Λευκού Οίκου. Το τελευταίο διάστημα, ωστόσο, κυριαρχεί ο αυτοσχεδιασμός, με τις κινήσεις του να αποκτούν όλο και πιο ακραίο χαρακτήρα.

Η ένταση που εκπέμπεται από την Ουάσιγκτον γίνεται αισθητά πιο απειλητική. Το εύρος στο οποίο μπορεί να κινηθεί ο πρόεδρος στην επιδίωξη ελέγχου εξαρτάται από τη σύγκρουση ανάμεσα στις προσωπικές του εξάρσεις και στις πολιτικές πραγματικότητες στο εσωτερικό και το εξωτερικό, οι οποίες εξακολουθούν κατά διαστήματα να λειτουργούν ως φραγμός.

Την προηγούμενη εβδομάδα, η δημοσίευση βίντεο στον λογαριασμό του στο Truth Social, το οποίο παρουσίαζε τον Μπαράκ και τη Μισέλ Ομπάμα με ρατσιστική απεικόνιση, προκάλεσε έντονες αντιδράσεις. Παράλληλα, ο Τραμπ επανήλθε στις αμφισβητήσεις των εκλογών, με την επικεφαλής των υπηρεσιών πληροφοριών Τάλσι Γκάμπαρντ να μεταβαίνει στη Τζόρτζια αναζητώντας στοιχεία που θα στήριζαν τις αιτιάσεις περί νοθείας το 2020.

Την ίδια περίοδο εκφράστηκαν ανησυχίες για την πρόθεσή του να παρέμβει στη διεξαγωγή των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, μέσω αιτημάτων για κρατικό έλεγχο της εκλογικής διαδικασίας. Στο μέτωπο της μετανάστευσης, ο πυροβολισμός δύο Αμερικανών πολιτών από ομοσπονδιακούς πράκτορες στη Μινεσότα προκάλεσε σύγχυση, με τον πρόεδρο να μιλά πλέον για πιο ήπια προσέγγιση, σε ένα περιβάλλον έντονης κοινωνικής αντίδρασης.

Η επιμονή του για στρατιωτικοποίηση της επιβολής του νόμου είχε ήδη οδηγήσει στην παρουσία ομοσπονδιακών δυνάμεων στους δρόμους πόλεων, κατόπιν προσωπικών του απαιτήσεων. Παράλληλα, η ενασχόλησή του με την προσωπική του υστεροφημία έλαβε νέα διάσταση, με αναφορές σε σχέδια μετονομασίας του Διεθνούς Αεροδρομίου Ντάλες και του σταθμού Penn της Νέας Υόρκης.

Την Κυριακή, ο Τραμπ εξαπέλυσε νέα επίθεση στο Truth Social, καταφερόμενος εναντίον του σόου του ημιχρόνου του Super Bowl από τον Bad Bunny, ενώ είχε προηγηθεί δημόσια αντιπαράθεση με τον Ολυμπιονίκη του σκι Χάντερ Χες. Τα περιστατικά αυτά ενίσχυσαν την εικόνα ενός προέδρου που κινείται με βάση προσωπικές αντιδράσεις και όχι με γνώμονα τις κοινωνικές προτεραιότητες.

Κατά διαστήματα, ο Τραμπ προχωρά σε πιο συμβατικές κινήσεις, όπως η παρουσίαση της πλατφόρμας TrumpRx για τις τιμές των φαρμάκων, αν και το εύρος των παρεμβάσεων παραμένει περιορισμένο. Η δημόσια εικόνα, ωστόσο, επιβαρύνεται από δηλώσεις όπως εκείνη στο NBC News, όπου παρουσίασε μια υπεραισιόδοξη εικόνα για την οικονομία, τη στιγμή που τα οφέλη δεν έχουν διαχυθεί σε όλα τα εισοδηματικά στρώματα.

Το πολιτικό κόστος αυτής της πορείας αποτυπώνεται και στις δημοσκοπήσεις. Σε έρευνα του CNN, μόλις το 36% των πολιτών θεωρεί ότι ο πρόεδρος έχει τις σωστές προτεραιότητες, ενώ μόνο το ένα τρίτο πιστεύει ότι ενδιαφέρεται για ανθρώπους σαν κι αυτούς, ποσοστά που συνιστούν αρνητικό ρεκόρ για την πολιτική του διαδρομή.

Ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο της χρονιάς είναι η μετατροπή ακραίων δηλώσεων σε κυβερνητικές πρωτοβουλίες, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τις απαιτήσεις για τη Γροιλανδία, οι οποίες προκάλεσαν σοβαρές διεθνείς αντιδράσεις. Η ευρωπαϊκή στάση και οι εσωκομματικές πιέσεις οδήγησαν τελικά σε αναδίπλωση, όπως συνέβη και με την απόσυρση του ρατσιστικού βίντεο από το Truth Social.

Η ένταση ανάμεσα στην επιθυμία του προέδρου για διεύρυνση της εξουσίας του και στους θεσμικούς περιορισμούς διαμορφώνει το πολιτικό τοπίο ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών. Το αποτέλεσμα αυτής της αναμέτρησης θα δείξει αν οι ψηφοφόροι θα επιλέξουν να περιορίσουν ή να ενισχύσουν περαιτέρω τον ρόλο του.

Στο άμεσο μέλλον, στο επίκεντρο αναμένεται να βρεθεί η σύγκρουση γύρω από την ICE. Οι Δημοκρατικοί επιδιώκουν να συνδέσουν τη χρηματοδότηση του Υπουργείου Εσωτερικής Ασφάλειας με περιορισμούς στη δράση της, ενώ οι Ρεπουμπλικανοί αντιδρούν, παρά τις πρόσφατες κινήσεις αποκλιμάκωσης.

Η αποχώρηση εκατοντάδων πρακτόρων από τη Μινεάπολη και οι εκκλήσεις για πιο ήπια πρακτική δημιούργησαν πρόσκαιρα θετικό κλίμα, χωρίς να αίρουν τις βαθύτερες ανησυχίες. Η άρνηση του Τραμπ να ζητήσει συγγνώμη για το ρατσιστικό περιεχόμενο που αναρτήθηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ενίσχυσε περαιτέρω την κριτική, ακόμη και από στελέχη του ίδιου του κόμματός του.

Όπως εκτιμάται από πολιτικούς αναλυτές, τα περιστατικά αυτά δεν αποτελούν μεμονωμένες εξαιρέσεις, αλλά ενδείξεις μιας προεδρίας που χαρακτηρίζεται ολοένα και περισσότερο από ακρότητες, προσωπικές εξάρσεις και αυξανόμενη θεσμική φθορά.