Αποφάσεις με γεωπολιτικό αποτύπωμα από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 18ης Δεκεμβρίου

Πέρα από τις κρίσιμες αποφάσεις για την Ουκρανία, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που συνεδρίασε στις 18 Δεκεμβρίου κατέληξε σε εκτενή συμπεράσματα για μια ευρεία ατζέντα θεμάτων που αφορούν άμεσα την Ευρωπαϊκή Ένωση και το διεθνές περιβάλλον. Οι ηγέτες των κρατών-μελών επικεντρώθηκαν στη Μέση Ανατολή, στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας και ασφάλειας, στο επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, στη διεύρυνση και τις μεταρρυθμίσεις, στη μεταναστευτική πολιτική, καθώς και σε μια σειρά ακόμη ζητημάτων στρατηγικής σημασίας.

Σε ό,τι αφορά τη Μέση Ανατολή, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο χαιρέτισε την υιοθέτηση της Απόφασης 2803 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, η οποία προβλέπει τη σύσταση Συμβουλίου Ειρήνης και προσωρινής Διεθνούς Δύναμης Σταθεροποίησης στο πλαίσιο του συνολικού σχεδίου για τον τερματισμό της σύγκρουσης στη Γάζα, καλώντας όλα τα εμπλεκόμενα μέρη να την εφαρμόσουν πλήρως και σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο. Υπογραμμίστηκε η ανάγκη σταθεροποίησης της ασφάλειας στην περιοχή, με έμφαση στη μόνιμη απενεργοποίηση των όπλων της Χαμάς και άλλων μη κρατικών ένοπλων ομάδων.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση επανέλαβε τη δέσμευσή της στο διεθνές δίκαιο και στη λύση των δύο κρατών, με το Ισραήλ και την Παλαιστίνη να συνυπάρχουν ειρηνικά εντός ασφαλών και αναγνωρισμένων συνόρων. Στο πλαίσιο αυτό, αποφασίστηκε η ενίσχυση των εντολών των ευρωπαϊκών αποστολών στη Ράφα και στην Παλαιστινιακή Αρχή, η συμμετοχή στο Κέντρο Συντονισμού Πολιτικο-Στρατιωτικής Συνεργασίας, καθώς και η ενεργή συμβολή στην ανοικοδόμηση της Γάζας, με παράλληλη στήριξη των μεταρρυθμίσεων της Παλαιστινιακής Αρχής.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην ανάγκη παροχής άμεσης, ασφαλούς και μεγάλης κλίμακας ανθρωπιστικής βοήθειας, μέσω και του θαλάσσιου διαδρόμου της Κύπρου. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καταδίκασε απερίφραστα τη βία εποίκων κατά Παλαιστινίων στη Δυτική Όχθη και την Ανατολική Ιερουσαλήμ, καλώντας το Ισραήλ να συμμορφωθεί με τις υποχρεώσεις του βάσει του διεθνούς δικαίου.

Για τον Λίβανο, οι «27» απηύθυναν έκκληση για αποκλιμάκωση και διατήρηση της περιφερειακής σταθερότητας, στηρίζοντας την ενίσχυση των ενόπλων δυνάμεων της χώρας και ζητώντας την πλήρη εφαρμογή της Απόφασης 1701 του ΟΗΕ, ενώ καταδίκασαν τις επιθέσεις κατά της ειρηνευτικής δύναμης των Ηνωμένων Εθνών. Όσον αφορά τη Συρία, ένα χρόνο μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ, εκφράστηκε στήριξη σε μια ειρηνική και συμπεριληπτική πολιτική μετάβαση, με προστασία των δικαιωμάτων όλων των Σύρων χωρίς διακρίσεις και σεβασμό της εδαφικής ακεραιότητας της χώρας.

Στο πεδίο της ευρωπαϊκής άμυνας και ασφάλειας, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καταδίκασε με ιδιαίτερη ένταση τις πρόσφατες υβριδικές επιθέσεις κατά της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών-μελών, κυρίως από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία, ζητώντας την ενίσχυση των μέτρων ανθεκτικότητας. Ο πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας χαρακτηρίστηκε υπαρξιακή πρόκληση για την Ευρώπη, με τους ηγέτες να δίνουν έμφαση στην ενίσχυση της αμυντικής ετοιμότητας έως το 2030, στη μείωση κρίσιμων εξαρτήσεων και στην αντιμετώπιση υφιστάμενων κενών, συμπεριλαμβανομένου του διαστήματος. Στο πλαίσιο αυτό, χαιρετίστηκαν ο Οδικός Χάρτης Ετοιμότητας Άμυνας 2030, οι συνασπισμοί κρατών-μελών και η ενισχυμένη δράση της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Άμυνας.

Αναφορικά με το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, έγινε αναφορά στην παρουσίαση του σχεδίου διαπραγματεύσεων από τη δανική προεδρία, ενώ το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε την κυπριακή προεδρία να συνεχίσει τις εργασίες με στόχο την επίτευξη έγκαιρης συμφωνίας, ιδανικά εντός του 2026, ώστε το νέο πλαίσιο να τεθεί σε εφαρμογή από το 2028.

Σε σχέση με τη διεύρυνση και τις μεταρρυθμίσεις, υπογραμμίστηκε η στρατηγική σημασία της διαδικασίας για την ειρήνη, την ασφάλεια και την ευημερία της Ευρώπης. Οι υποψήφιες χώρες καλούνται να συνεχίσουν τις μεταρρυθμίσεις τους με βάση την αρχή της αξιοκρατίας, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να προετοιμαστεί εσωτερικά για τη διεύρυνση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλείται να προχωρήσει σε εις βάθος αξιολόγηση των πολιτικών, ώστε να διασφαλιστεί παράλληλη πρόοδος.

Στο μεταναστευτικό, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επανέλαβε τις προηγούμενες αποφάσεις και ζήτησε την εντατικοποίηση της εφαρμογής τους σε όλες τις πτυχές, με πλήρη συμμόρφωση προς το ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο.

Μεταξύ των λοιπών θεμάτων, χαιρετίστηκε το Σύμφωνο για τη Μεσόγειο, τριάντα χρόνια μετά τη Διαδικασία της Βαρκελώνης, με έκκληση για ταχεία υλοποίησή του. Παράλληλα, καταδικάστηκε ο αντισημιτισμός με αφορμή την επίθεση στο Σίδνεϊ και εκφράστηκε αλληλεγγύη προς τις εβραϊκές κοινότητες, ενώ τονίστηκε η ανάγκη ενίσχυσης της μάχης κατά της παραπληροφόρησης και της ξένης παρέμβασης. Τέλος, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εκπονήσει μακροπεριφερειακή στρατηγική για τον Ατλαντικό έως το 2027.