Αποκατάσταση μνημείων στη Σάμο από το ΥΠΠΟ

Το Υπουργείο Πολιτισμού προχωρά σε μια σημαντική και πολυεπίπεδη παρέμβαση για την προστασία και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς της Σάμου. Συγκεκριμένα, ξεκίνησαν οι εργασίες αποκατάστασης του Ιερού Ναού Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο Καρλόβασι, ενώ παραδόθηκαν στο κοινό δύο ακόμη εμβληματικά μνημεία: ο μεταβυζαντινός ναός των Άη Γιαννάκηδων στο Άνω Βαθύ και το Παλαιοχριστιανικό Κοιμητήριο στο Πυθαγόρειο. Οι παρεμβάσεις αυτές, συνολικού προϋπολογισμού άνω των 10 εκατομμυρίων ευρώ, χρηματοδοτούνται από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης του ΥΠΠΟ και το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, ενισχύοντας την πολιτιστική ταυτότητα του νησιού.

Η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, κατά τη διάρκεια της επίσκεψής της στο νησί, τόνισε τη σημασία των έργων αυτών, υπογραμμίζοντας ότι αποτελούν προτεραιότητα για το υπουργείο. Η ίδια αναφέρθηκε ειδικά στον Ιερό Ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου, ο οποίος υπέστη σοβαρότατες βλάβες από τον καταστροφικό σεισμό του 2020. Πρόκειται για τον μητροπολιτικό ναό του Καρλοβασίου, με ξεχωριστή ιστορική, αρχιτεκτονική και συναισθηματική αξία για τους κατοίκους. Το έργο αποκατάστασης, προϋπολογισμού 7,5 εκατομμυρίων ευρώ, χρηματοδοτείται από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης του ΥΠΠΟ 2026-2030 και προβλέπεται να ολοκληρωθεί σε τρία χρόνια. Η αποκατάσταση του μνημείου αποτέλεσε αντικείμενο ενδιαφέροντος και του ίδιου του Πρωθυπουργού, γεγονός που καταδεικνύει τη σημασία του.

Η αποκατάσταση του Ιερού Ναού Κοιμήσεως της Θεοτόκου

Ο Μητροπολιτικός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου στο Καρλόβασι επλήγη σοβαρά από τον σεισμό της 30ής Οκτωβρίου 2020. Για την προστασία του, το υπουργείο Πολιτισμού χρηματοδότησε άμεσα μέτρα άρσης ετοιμορροπίας, προϋπολογισμού 265.748 ευρώ. Παράλληλα, δρομολογήθηκε το έργο στερέωσης, αποκατάστασης και αντισεισμικής θωράκισης του ναού. Ο ανάδοχος του έργου έχει ήδη εγκατασταθεί και το χρονοδιάγραμμα προβλέπει την ολοκλήρωση των εργασιών σε τρία χρόνια. Οι μελέτες αποκατάστασης εκπονήθηκαν σε συνεργασία με τη γενική γραμματεία Νησιωτικής Πολιτικής του υπουργείου Ναυτιλίας και την Ιερά Μητρόπολη Σάμου, Ικαρίας και Κορσεών, με προϋπολογισμό 250.000 ευρώ.

Οι Άη Γιαννάκηδες: Ένα μοναδικό μεταβυζαντινό μνημείο

Ο Ναός του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, γνωστός ως "Άη-Γιαννάκηδες", στο Άνω Βαθύ, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μεταβυζαντινά μνημεία της Σάμου. Πρόκειται για έναν δίδυμο ναό, αφιερωμένο στον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο και στον Άγιο Νικόλαο, με τέσσερις τρούλους, περίτεχνο κωδωνοστάσιο και κοινό νάρθηκα. Κτισμένος στο β' μισό του 18ου αιώνα ως μετόχι της Ιεράς Μονής Ζωοδόχου Πηγής, το μνημείο διαθέτει ξεχωριστή αρχιτεκτονική, ιστορική και πολιτισμική αξία. Μετά από δεκαετίες εγκατάλειψης, ο ναός αποδόθηκε ξανά στο κοινό, έπειτα από μια εκτεταμένη αποκατάσταση που αντιμετώπισε σοβαρά προβλήματα φθοράς. Οι εργασίες περιλάμβαναν στερέωση, ενίσχυση, συντήρηση του ζωγραφικού και γλυπτού διακόσμου, αναβάθμιση υποδομών και διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου. Στο επόμενο στάδιο, θα ακολουθήσει η συντήρηση των ξύλινων τέμπλων και εικόνων, με χρηματοδότηση από την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου.

Το Παλαιοχριστιανικό Κοιμητήριο στο Πυθαγόρειο

Το Παλαιοχριστιανικό Κοιμητήριο της αρχαίας πόλης της Σάμου, στη θέση "Γλυφάδα" του Πυθαγορείου, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της πρώιμης χριστιανικής περιόδου στο Αιγαίο. Χρησιμοποιήθηκε από τον 4ο έως τα μέσα του 7ου αιώνα μ.Χ., αποτυπώνοντας τη μετάβαση από τον αρχαίο στον χριστιανικό κόσμο. Η συστηματική ανασκαφική έρευνα ξεκίνησε το 1969 από τον αρχαιολόγο Κωνσταντίνο Τσάκο. Στο πλαίσιο του ολοκληρωμένου έργου, που χρηματοδοτήθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, πραγματοποιήθηκε ανασκαφική έρευνα, αποκαταστάθηκε το μνημείο και διαμορφώθηκε ο περιβάλλων χώρος. Οι ανασκαφές αποκάλυψαν την πλήρη μορφή του Κοιμητηρίου, με το κεντρικό Μαρτύριο του 4ου αιώνα, 28 κιβωτιόσχημους τάφους, 17 αρκοσόλια και την επαναχρησιμοποίηση παλαιότερων ελληνιστικών τάφων. Σημαντικά ευρήματα, όπως πήλινα αγγεία, σταυροί, κοσμήματα, περίπου 500 λύχνοι και εννέα χρυσοί σόλιδοι της εποχής του Ιουστινιανού Α', εμπλουτίζουν τις γνώσεις για τις ταφικές πρακτικές των πρώτων χριστιανικών κοινοτήτων. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν εργασίες συντήρησης, στερέωσης, αποστράγγισης, διαμόρφωσης διαδρομών, φωτισμού και τοποθέτησης ενημερωτικών πινακίδων.

Την απόδοση των δύο ολοκληρωμένων έργων και την επίσημη αναγγελία της εγκατάστασης του αναδόχου για την Παναγία στο Καρλόβασι πραγματοποίησε η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, παρουσία του Μητροπολίτη Σάμου, Ικαρίας και Κορσεών κ.κ. Ευσέβιου, του βουλευτή Βορείου Αιγαίου Χριστόδουλου Στεφανάδη, του περιφερειάρχη Βορείου Αιγαίου Κωνσταντίνου Μουτζούρη, των δημάρχων Δυτικής και Ανατολικής Σάμου, καθώς και υπηρεσιακών παραγόντων.