Απόρριψη κατηγορητηρίου κατά της Halkbank

Ομοσπονδιακός δικαστής στο Μανχάταν απέρριψε την Τετάρτη το ποινικό κατηγορητήριο που είχε ασκήσει το αμερικανικό Υπουργείο Δικαιοσύνης κατά της τουρκικής κρατικής τράπεζας Halkbank. Η εξέλιξη αυτή έρχεται μετά την επίτευξη συμφωνίας μεταξύ της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ και της τράπεζας, η οποία ουσιαστικά τερματίζει μια δικαστική διαμάχη που ξεκίνησε το 2019.

Την απόφαση για την απόρριψη της υπόθεσης έλαβε ο ομοσπονδιακός δικαστής Richard Berman, επικυρώνοντας ουσιαστικά τη συμφωνία που είχε ανακοινωθεί τον περασμένο Μάρτιο. Η συμφωνία αυτή είχε ως στόχο να άρει μια σημαντική πηγή έντασης στις σχέσεις μεταξύ των δύο συμμάχων στο ΝΑΤΟ, της Τουρκίας και των Ηνωμένων Πολιτειών. Η ανακοίνωση του διακανονισμού είχε ήδη προκαλέσει άνοδο της μετοχής της Halkbank στο χρηματιστήριο της Κωνσταντινούπολης.

Υπενθυμίζεται ότι η Halkbank είχε κατηγορηθεί κατά την πρώτη προεδρική θητεία του Τραμπ ότι βοήθησε το Ιράν να παρακάμψει τις αμερικανικές οικονομικές κυρώσεις. Ο Τούρκος πρόεδρος, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, είχε χαρακτηρίσει τότε την υπόθεση ως παράνομη και "άσχημη". Πλέον, οι δύο χώρες διανύουν μια από τις καλύτερες περιόδους των διμερών τους σχέσεων εδώ και δεκαετίες, μετά την επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο πέρυσι.

Οι όροι της συμφωνίας και η στάση της τράπεζας

Το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ υποστήριξε ότι η απόσυρση της δίωξης εξυπηρετεί τα αμερικανικά συμφέροντα, ιδίως στον περιορισμό της στήριξης προς το Ιράν. Η συμφωνία περιλαμβάνει ρητή απαγόρευση προς την Halkbank να συμμετέχει σε οποιεσδήποτε συναλλαγές που θα μπορούσαν να ωφελήσουν το Ιράν. Επιπλέον, προβλέπει τον διορισμό ανεξάρτητου επιτηρητή, ο οποίος θα ελέγχει τη συμμόρφωση της τράπεζας με τους κανόνες κυρώσεων και τις διατάξεις κατά του ξεπλύματος χρήματος.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η συμφωνία δεν προβλέπει την καταβολή οποιουδήποτε χρηματικού ποσού, ενώ η τράπεζα δεν παραδέχθηκε ποινική ευθύνη. Η Halkbank είχε δηλώσει εξαρχής αθώα στις κατηγορίες που της είχαν απαγγελθεί.

Μετά την ανακοίνωση της συμφωνίας, ο δικαστής είχε "παγώσει" την υπόθεση για 90 ημέρες, προκειμένου η Halkbank να αποδείξει ότι συμμορφώνεται πλήρως με τους όρους του διακανονισμού. Στο πλαίσιο αυτό, η τράπεζα ανέθεσε στην εταιρεία Ernst & Young να διενεργήσει έλεγχο των πολιτικών συμμόρφωσής της.

Η μακρά δικαστική διαδρομή

Η υπόθεση της Halkbank ακολούθησε μια μακρά και περίπλοκη πορεία στα αμερικανικά δικαστήρια. Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ είχε αφήσει σε ισχύ τον περασμένο Οκτώβριο μια απόφαση κατώτερου δικαστηρίου που επέτρεπε τη συνέχιση της δίωξης. Η Halkbank υποστήριζε σταθερά ότι, ως κρατική τουρκική οντότητα, θα έπρεπε να διαθέτει ασυλία έναντι νομικών ενεργειών σε δικαστήρια άλλης χώρας.

Ο διακανονισμός ανακοινώθηκε μετά την έναρξη του πολέμου με το Ιράν τον Φεβρουάριο, γεγονός που προσδίδει πρόσθετη γεωπολιτική διάσταση στην εξέλιξη. Οι Αμερικανοί εισαγγελείς είχαν κατηγορήσει τη Halkbank ότι μετέφερε κρυφά 20 δισεκατομμύρια δολάρια δεσμευμένων κεφαλαίων, μετατρέποντας έσοδα από πετρέλαιο σε χρυσό και μετρητά προς όφελος ιρανικών συμφερόντων. Παράλληλα, η τράπεζα φέρεται να παρουσίαζε ψευδή έγγραφα για αποστολές τροφίμων, προκειμένου να δικαιολογεί τις μεταφορές χρημάτων από πωλήσεις πετρελαίου.

Ο ρόλος της προσωπικής διπλωματίας

Μετά τη συνάντηση Ερντογάν και Τραμπ πέρυσι, ο Τούρκος πρόεδρος είχε εκφράσει την ελπίδα για επίλυση της υπόθεσης Halkbank. Ο Ερντογάν είχε δηλώσει τον Οκτώβριο ότι ο Τραμπ του είπε, τόσο κατά τη συνάντησή τους στον Λευκό Οίκο τον Σεπτέμβριο όσο και σε μεταγενέστερη τηλεφωνική επικοινωνία, πως "το πρόβλημα της Halkbank έχει τελειώσει για εμάς".