«Μία τεράστια αρμάδα πλέει προς το Ιράν», προειδοποίησε ο Ντόναλντ Τραμπ, λίγες ημέρες αφότου, πριν από περίπου δύο εβδομάδες, είχε υποσχεθεί δημόσια στήριξη στους Ιρανούς διαδηλωτές, για να ακολουθήσει στη συνέχεια εμφανής υποχώρηση.
Στο μεσοδιάστημα, οι διαδηλώσεις στο Ιράν ατόνησαν, ωστόσο άρχισαν να έρχονται στο φως οι βαριές απώλειες που προκάλεσε η καταστολή. Οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων με έδρα την Ουάσιγκτον ανεβάζει τον αριθμό των νεκρών στους 6.221, ενώ η ιρανική αντιπολίτευση κάνει λόγο για απολογισμό που ενδέχεται να προσεγγίζει τις 30.000.
Πλέον, ο Τραμπ επανέρχεται με το βλέμμα στραμμένο στο πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, στην ανάπτυξη πυραύλων και στη συνολική εξωτερική πολιτική του καθεστώτος. Το μήνυμα είναι σαφές: εάν δεν υπάρξει συμφωνία, η επόμενη επίθεση θα είναι «πολύ χειρότερη» από εκείνη του περασμένου Ιουνίου, όταν είχαν πληγεί ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Το στρατιωτικό μήνυμα της Ουάσιγκτον
Στο επίκεντρο της αμερικανικής απειλής βρίσκεται το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln, το οποίο φέρει μαχητικά αεροσκάφη ικανά να πλήξουν στόχους στο Ιράν και, σύμφωνα με πληροφορίες, κινείται στον κόλπο του Ομάν, σε απόσταση που επιτρέπει άμεση επιχειρησιακή δράση. Το πλοίο συνοδεύεται από τρεις καταστροφείς εξοπλισμένους με πυραύλους Κρουζ για χερσαία πλήγματα, αλλά και με συστήματα αναχαίτισης ιρανικών πυραύλων, ενώ διαθέτει και αεροσκάφη ειδικού ρόλου για την εξουδετέρωση ραντάρ.
Παράλληλα, οι Ηνωμένες Πολιτείες ενίσχυσαν τη στρατιωτική τους παρουσία στην περιοχή και στις εκεί βάσεις, κίνηση που παραπέμπει σε προετοιμασία σύγκρουσης. Υπενθυμίζεται ότι πριν από δύο εβδομάδες το Ισραήλ είχε προειδοποιήσει την Ουάσιγκτον να αποφύγει στρατιωτική επέμβαση, φοβούμενο ιρανικά αντίποινα. Πλέον, οι Αμερικανοί εκτιμούν ότι βρίσκονται σε ισχυρότερη θέση για να αντιμετωπίσουν ενδεχόμενη αντεπίθεση, αν και δεν παρατηρήθηκε αξιοσημείωτη αύξηση πτήσεων μεταγωγικών αεροσκαφών, που θα προμήνυε ανάπτυξη πρόσθετων συστημάτων Patriot ή THAAD.
Τα σενάρια και το «αγκάθι» των συνομιλιών
Το τι ακριβώς σχεδιάζει ή έχει αποφασίσει ο Τραμπ παραμένει ασαφές. Στο τραπέζι βρίσκονται πολλαπλά σενάρια: από περιορισμένα, συμβολικά πλήγματα, πιθανώς κατά των Φρουρών της Επανάστασης που πρωταγωνίστησαν στην αιματηρή καταστολή, έως εκτεταμένες επιθέσεις εναντίον της ηγεσίας του καθεστώτος με στόχο την ανατροπή του. Το τελευταίο ενδεχόμενο συναντά αντιρρήσεις τόσο από Ευρωπαίους όσο και από Άραβες ηγέτες και θα απαιτούσε μακρόχρονη εκστρατεία με ενισχυμένες δυνάμεις.
Το Ισραήλ φέρεται να εξετάζει ξεχωριστό πλήγμα που θα στοχεύει την αυξανόμενη πυραυλική ισχύ του Ιράν, ενώ η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τα οποία δεν επιθυμούν κλιμάκωση αυτή την περίοδο, έχουν αρνηθεί να ανοίξουν τον εναέριο χώρο τους για επιθέσεις. Παράλληλα, ορισμένοι αξιωματούχοι αναφέρουν το ενδεχόμενο υβριδικής επιχείρησης, στα πρότυπα της Βενεζουέλας, με σύλληψη ηγετικών στελεχών του καθεστώτος, ακόμη και του ανώτατου θρησκευτικού ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, πριν από οποιαδήποτε συμφωνία.
Παραμένει, βεβαίως, ανοιχτό και το ενδεχόμενο διπλωματικής λύσης. Ο απεσταλμένος του Τραμπ στη Μέση Ανατολή, Στιβ Γουίτκοφ, έχει δηλώσει ότι οποιαδήποτε συμφωνία θα πρέπει να καλύπτει το πυρηνικό πρόγραμμα, το πυραυλικό οπλοστάσιο και τα δίκτυα επιρροής του Ιράν στην περιοχή. Το μεγαλύτερο «αγκάθι» αφορά την απαίτηση των ΗΠΑ να περιοριστεί το βεληνεκές των ιρανικών πυραύλων, ζήτημα κομβικό για το Ισραήλ, το οποίο είχε επενδύσει τεράστιους πόρους στην αναχαίτισή τους κατά τον πόλεμο των 12 ημερών τον Ιούνιο. Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, δηλώνει ότι συζητά αποκλειστικά το πυρηνικό της πρόγραμμα και τίποτε άλλο, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει λάβει επίσημη απάντηση. Οι Ιρανοί ηγέτες, πάντως, δεν έχουν ξεχάσει την προθεσμία των δύο εβδομάδων που είχε θέσει ο Τραμπ τον Ιούνιο – τρεις ημέρες μετά, τα πλήγματα είχαν πράγματι πραγματοποιηθεί.
