Ερωτήματα για το κατά πόσο είναι πραγματικά συμφέρουσα η αλλαγή ασφαλιστικής κατηγορίας στους ελεύθερους επαγγελματίες, με στόχο μια υψηλότερη σύνταξη, επανέρχονται στο προσκήνιο ενόψει της προθεσμίας επιλογής ασφαλιστικής κλάσης έως τα τέλη Ιανουαρίου. Η σχετική δήλωση πρέπει να υποβληθεί ηλεκτρονικά μέσα στις επόμενες ημέρες και δεσμεύει τον ασφαλισμένο στην καταβολή αυξημένων εισφορών για ολόκληρο το έτος, χωρίς δυνατότητα αναθεώρησης πριν από τις αρχές του 2027.
Σε περίπτωση που δεν κατατεθεί αίτηση επιλογής, ο ΕΦΚΑ εντάσσει αυτόματα τον ασφαλισμένο στην κατώτερη ασφαλιστική κλάση, στην οποία βρίσκεται ήδη σχεδόν το 90% των ελεύθερων επαγγελματιών και αγροτών, μαζί και οι νέοι επαγγελματίες που ασφαλίζονται σε ακόμη χαμηλότερη κατηγορία κατά τα πρώτα πέντε χρόνια δραστηριότητας. Η κατώτερη κλάση συνεπάγεται εισφορές τουλάχιστον 255 ευρώ τον μήνα, χωρίς να υπολογίζονται πρόσθετες επιβαρύνσεις όπως επικουρική ασφάλιση ή ειδικές εισφορές υπέρ υγειονομικών ταμείων.
Από το ποσό αυτό, μόλις 180,6 ευρώ κατευθύνονται στην κύρια ασφάλιση, αντιστοιχώντας σε τεκμαρτό μισθό περίπου 903 ευρώ μηνιαίως. Αν ο ασφαλισμένος παραμείνει στην ίδια κατηγορία σε όλη τη διάρκεια του ασφαλιστικού του βίου, η μελλοντική μηνιαία σύνταξη εκτιμάται γύρω στα 897 ευρώ μικτά, δηλαδή περίπου 843 ευρώ καθαρά. Το δεδομένο αυτό οδηγεί πολλούς στο ερώτημα αν οι υψηλότερες εισφορές αποδίδουν ουσιαστικά ή αν το οικονομικό όφελος είναι περιορισμένο.
Η λογική των υπολογισμών δείχνει ότι η απόδοση είναι μικρή. Ο συντάξιμος μισθός προκύπτει από το σύνολο των εισφορών σε βάθος 40ετίας, γεγονός που σημαίνει ότι μια αύξηση εισφορών για ένα μόνο έτος επηρεάζει την τελική σύνταξη μόλις κατά το 1/40ό. Ακόμη και μια πενταετία αυξημένων εισφορών μεταβάλλει τον συντάξιμο μισθό κατά περίπου το 1/8.
Ενδεικτικά, αν ένας ασφαλισμένος επιλέξει για ένα έτος ανώτερη κατηγορία και καταβάλει 100 ευρώ περισσότερα τον μήνα, δηλαδή 1.200 ευρώ επιπλέον σε ετήσια βάση, το αποτέλεσμα θα είναι αύξηση του μέσου συντάξιμου μισθού κατά περίπου 9 ευρώ και της τελικής σύνταξης κατά μόλις 4,5 ευρώ τον μήνα. Αντίστοιχα, επιλογή υψηλότερης κλάσης για μια πενταετία, με πρόσθετο κόστος 6.000 ευρώ συνολικά, οδηγεί σε αύξηση της σύνταξης κατά 31,5 ευρώ μικτά τον μήνα. Μετά τις κρατήσεις υπέρ υγείας και τη φορολογία, το καθαρό όφελος περιορίζεται σε περίπου 23 ευρώ τον μήνα ή 280 ευρώ τον χρόνο.
Με αυτά τα δεδομένα, η «απόσβεση» των επιπλέον εισφορών απαιτεί πάνω από δύο δεκαετίες, ενώ αν η συνταξιοδότηση γίνει στο 62ο έτος, η πραγματική απόδοση της επιλογής αρχίζει να γίνεται αισθητή κοντά στην ηλικία των 84 ετών, καθιστώντας την αλλαγή ασφαλιστικής κλάσης μια επένδυση με ιδιαίτερα μακροπρόθεσμο ορίζοντα.
