Αυστηρά μέτρα για το άσυλο και τη μετανάστευση στη Σουηδία

Η κυβέρνηση της Σουηδίας ανακοίνωσε σχέδια για περαιτέρω αυστηροποίηση των διαδικασιών για τη χορήγηση ασύλου, μετά από χρόνια ανησυχίας για την αυξημένη μετανάστευση. Η σκανδιναβική χώρα, η οποία κάποτε θεωρούνταν άκρως φιλελεύθερη στην πολιτική της για τους μετανάστες, ετοιμάζεται να εισαγάγει αυστηρότερους κανόνες απόκτησης ιθαγένειας, όπως αύξηση της ελάχιστης περιόδου διαμονής στα οκτώ χρόνια, θέσπιση κατώτατου ορίου μισθού και απαιτήσεις εξέτασης για τη γνώση της σουηδικής γλώσσας και κοινωνίας, όπως ανακοίνωσε τη Δευτέρα η κεντροδεξιά κυβέρνηση.

«Έχουμε επιβάλει πολύ αυστηρότερες απαιτήσεις, διότι σήμερα ουσιαστικά δεν υπάρχουν προϋποθέσεις», δήλωσε ο υπουργός Μετανάστευσης Γιόχαν Φόρσελ σε συνέντευξη Τύπου.

Οι υποψήφιοι για απόκτηση ιθαγένειας θα πρέπει πλέον να διαμένουν στη χώρα για οκτώ χρόνια, αντί πέντε, να έχουν μηνιαίο εισόδημα άνω των 20.000 κορωνών (19.000 ευρώ) και να περνούν μια εξέταση γλώσσας και γνώσεων για την κοινωνία. «Είναι λογικό να γνωρίζει κανείς, για παράδειγμα, αν η Σουηδία είναι βασίλειο ή δημοκρατία, εφόσον επιθυμεί να λάβει την ιθαγένεια», σημείωσε ο Φόρσελ .

Όσοι έχουν ποινικό μητρώο, είτε στη Σουηδία είτε στο εξωτερικό, θα υποχρεώνονται να περιμένουν ακόμη περισσότερο πριν μπορέσουν να υποβάλουν αίτηση. Η περίοδος αναμονής θα καθορίζεται ανάλογα με την ποινή τους — για παράδειγμα, όσοι έχουν εκτίσει ποινή φυλάκισης τεσσάρων ετών θα πρέπει να περιμένουν 15 χρόνια προτού γίνουν επιλέξιμοι για πολιτογράφηση.

Παρά τη σημαντική μείωση των αιτήσεων ασύλου μετά τα ιστορικά επίπεδα του 2015, η κυβέρνηση του πρωθυπουργού Ουλφ Κρίστερσον τονίζει πως απαιτούνται περαιτέρω μέτρα για τον περιορισμό της παράτυπης εισόδου στη χώρα. Οι νέοι κανόνες αναμένεται να τεθούν σε ισχύ από τις 6 Ιουνίου, συνεχίζοντας το μπαράζ περιοριστικών μέτρων που έχουν υιοθετήσει διαδοχικές κυβερνήσεις από το 2015, όταν περίπου 160.000 άτομα εισήλθαν παράνομα στη Σουηδία και υπέβαλαν αίτημα ασύλου.

Την προηγούμενη εβδομάδα, η κυβέρνηση ανακοίνωσε πως θα σκληρύνει και τις προϋποθέσεις για τη χορήγηση ασύλου. Με βάση τις νέες προτάσεις που παρουσιάστηκαν την Παρασκευή, όσοι εισέρχονται παράνομα στη χώρα θα είναι υποχρεωμένοι να διαμένουν σε κρατικά κέντρα υποδοχής μεταναστών έως ότου εξεταστεί η υπόθεσή τους. «Όσοι ζητούν άσυλο θα πρέπει να αποδεικνύουν ότι ζουν στα κέντρα αυτά για να δικαιούνται κρατικές παροχές και θα πρέπει να συμφωνούν σε περιορισμούς μετακίνησης», ανέφερε ο Φόρσελ στις 6 Φεβρουαρίου.

Η εκτόξευση της μετανάστευσης έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στην κοινή γνώμη, φέρνοντας μεγάλα ποσοστά σε κόμματα που υπόσχονται να αντιμετωπίσουν με πιο σκληρά μέτρα την παράνομη είσοδο, πρωτίστως στους εθνικιστές Σουηδούς Δημοκράτες του Τζίμμι Άκεσσον. Η παρούσα κυβέρνηση αποτελείται από κόμματα του κέντρου και της δεξιάς, ενώ διατηρείται στην εξουσία με τη στήριξη των Σουηδών Δημοκρατών. Οι φωνές για διερεύνηση πιθανής κατάχρησης τόσο του συστήματος ασύλου όσο και της νόμιμης μετανάστευσης, με στόχο την αξιοποίηση των γενναιόδωρων κοινωνικών παροχών της χώρας, αυξάνονται συνεχώς.

Οι βουλευτικές εκλογές της Σουηδίας έχουν οριστεί για τον Σεπτέμβριο, και το ζήτημα της μετανάστευσης αναμένεται να κυριαρχήσει στην προεκλογική περίοδο και τις επιλογές των ψηφοφόρων. «Οι αιτούντες θα πρέπει κατά τη διάρκεια της διαδικασίας να βρίσκονται υπό τη στενή επιτήρηση της υπηρεσίας μετανάστευσης. Θέλω να διευκρινίσω ότι αυτά τα κέντρα δεν είναι φυλακές», σημείωσε ο Φόρσελ στις 6 Φεβρουαρίου.

Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, όσοι ζητούν άσυλο μπορούν να επιλέγουν μόνοι τους τον τόπο διαμονής, γεγονός που επιτρέπει στους απορριφθέντες να παραμένουν στη χώρα ανενόχλητοι. Με βάση τη νέα πρόταση, που στόχος είναι να τεθεί σε ισχύ τον Οκτώβριο, όσοι δεν συμμορφώνονται κινδυνεύουν με αυτόματη απόσυρση της αίτησης ασύλου. «Όσοι απορρίπτονται θα υποχρεούνται να δηλώνουν τακτικά τη διαμονή τους, προκειμένου να αποτραπεί η εξαφάνισή τους στις ‘γκρίζες ζώνες’».

Η κυβέρνηση αποδίδει την έξαρση της εγκληματικότητας από συμμορίες και της βίας των τελευταίων ετών σε δεκαετίες ανεξέλεγκτης μετανάστευσης. Επισήμως, από το 2014, σημαντικά περισσότεροι άνδρες σε σχέση με γυναίκες ζητούν άσυλο, αν και αυτή η ανισορροπία μειώνεται τελευταία.

Μελέτη του Πανεπιστημίου του Λουντ, που δημοσιεύθηκε το 2025 και προκάλεσε ευρεία συζήτηση, καταγράφει τη δυσανάλογη παρουσία ανδρών με μεταναστευτικό υπόβαθρο μεταξύ των δραστών βιασμών στη χώρα. Από τη δεκαετία του ’90, ο πληθυσμός της Σουηδίας έχει αυξηθεί από τα 8 στα 10 εκατομμύρια, κυρίως λόγω μετανάστευσης από εμπόλεμες ζώνες της Ανατολικής Αφρικής και της Μέσης Ανατολής.

Η αύξηση του πληθυσμού έχει επιβαρύνει το σύστημα πρόνοιας, έχει εντείνει την εγκληματικότητα και πυροδοτεί κοινωνικές εντάσεις τόσο μεταξύ Σουηδών και μεταναστών όσο και εντός των ίδιων των μεταναστευτικών κοινοτήτων. Τον περασμένο μήνα, ο υπουργός Μετανάστευσης κάλεσε την Ευρωπαϊκή Ένωση να δημιουργήσει ενιαία διαδικασία έκδοσης ταυτοτήτων και ταξιδιωτικών εγγράφων για υπηκόους του Αφγανιστάν, των οποίων οι αιτήσεις ασύλου απορρίφθηκαν ή που έχουν διαπράξει αδικήματα στις ευρωπαϊκές χώρες υποδοχής.

Ο Φόρσελ υπογράμμισε: «Είναι σχεδόν αδύνατον να απελαθούν Αφγανοί υπήκοοι που δεν πληρούν τα κριτήρια ασύλου, επειδή δεν διαθέτουν διαβατήριο ή άλλο επίσημο έγγραφο. Είναι σοβαρό πρόβλημα για εμάς το να υπάρχουν τόσες περιπτώσεις Αφγανών οι οποίοι έχουν διαπράξει εγκλήματα στη Σουηδία και, ουσιαστικά, να είναι αδύνατη η απέλασή τους σήμερα. Αν έρχεσαι στην Ευρώπη και διαπράττεις εγκλήματα, επιλέγεις να μείνεις εκτός της κοινωνίας μας. Πρέπει να κάνουμε ό,τι περνά από το χέρι μας ώστε να εξασφαλίσουμε την απέλασή σου».

Η κυβέρνηση πρότεινε επίσης τον Ιανουάριο τη δυνατότητα αφαίρεσης της ιθαγένειας για όσους θεωρούνται απειλή για το κράτος, με τον υπουργό Δικαιοσύνης Γκούνναρ Στρόμμερ να προειδοποιεί ότι η χώρα αντιμετωπίζει φαινόμενα βίαιου εξτρεμισμού και οργανωμένου εγκλήματος σε μέρος των αλλοδαπών που έχουν λάβει άσυλο.

Ως κίνητρο για την οικειοθελή αναχώρηση όσων βρίσκονται παράνομα στη χώρα, προβλέπεται οικονομική ενίσχυση έως 350.000 κορώνες για όσους επιστρέψουν στις πατρίδες τους.