Αυστηρότερη προστασία ανηλίκων στα social media

Μια ειδική επιτροπή εμπειρογνωμόνων, που συστάθηκε από το ομοσπονδιακό υπουργείο Παιδείας της Γερμανίας, εισηγείται την εφαρμογή αυστηρότερων κανόνων για την προστασία των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η βασική πρόταση περιλαμβάνει τον καθορισμό ενός ελάχιστου ορίου ηλικίας, το οποίο διαμορφώνεται στα 13 έτη, ή εναλλακτικά την επιβολή περιορισμών σε συγκεκριμένες λειτουργίες των πλατφορμών, ανάλογα με τον βαθμό επικινδυνότητας. Οι εισηγήσεις αυτές, ωστόσο, φαίνεται να αποκλίνουν από τις πιο αυστηρές πολιτικές θέσεις που έχουν εκφράσει τα δύο κόμματα της συγκυβέρνησης, οι Χριστιανοδημοκράτες (CDU) και οι Σοσιαλδημοκράτες (SPD), τα οποία τάσσονται υπέρ ακόμη πιο περιοριστικών μέτρων.

Η επιτροπή, η οποία διεξήγαγε ενδελεχή έρευνα για διάστημα εννέα μηνών, παρουσιάζει δύο διακριτά μοντέλα. Το πρώτο προβλέπει την εισαγωγή κατώτατου ορίου ηλικίας 13 ετών για τη δημιουργία προσωπικών λογαριασμών σε πλατφόρμες όπως το TikTok, το Facebook και το Instagram. Το δεύτερο μοντέλο εστιάζει στην επιβολή περιορισμών σε επιμέρους λειτουργίες, με κριτήριο τον κίνδυνο που αυτές ενέχουν για τους ανήλικους χρήστες. Η ομοσπονδιακή υπουργός Παιδείας, Κάριν Πριν (CDU), έχει ήδη εκφράσει την αντίθεσή της σε αυτή τη διττή προσέγγιση, υποστηρίζοντας σταθερά την επιβολή ενός ενιαίου ορίου ηλικίας 13 ετών για όλους τους χρήστες. Από την άλλη πλευρά, το SPD έχει προτείνει ένα υψηλότερο όριο, στα 16 έτη, ενώ το CDU το έχει θέσει στα 14. Η κυρία Πριν χαρακτήρισε την εισήγηση της επιτροπής για νόμιμο όριο ηλικίας στα 13 έτη ως "τοποθέτηση στον σωστό δρόμο προς τα εμπρός", τονίζοντας παράλληλα την ανάγκη για νομική απαίτηση γονικής άδειας για παιδιά κάτω των 13 ετών. Αυτό, όπως διευκρίνισε, θα επιτρέπει μόνο σε αποδεδειγμένα φιλικές προς τα παιδιά και χαμηλού κινδύνου ψηφιακές υπηρεσίες, όπως εκπαιδευτικές πλατφόρμες, δίνοντας στους γονείς την τελική ευθύνη της απόφασης.

Από την πλευρά των εμπειρογνωμόνων, ο συμπρόεδρος της επιτροπής και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Κιέλου, Όλαφ Κέλερ, υπογράμμισε μια θεμελιώδη αρχή: "δεν είναι τα παιδιά που πρέπει να προσαρμοστούν στον ψηφιακό κόσμο, αλλά ο ψηφιακός κόσμος στα παιδιά". Ο κ. Κέλερ απέρριψε την ιδέα του πλήρους αποκλεισμού των ανηλίκων από τον ψηφιακό κόσμο, υποστηρίζοντας ότι αυτό δεν συνιστά προστασία. Στο ίδιο πνεύμα, η υπουργός Παιδείας ζήτησε τη λήψη συντονισμένων μέτρων σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, με έμφαση στην "ασφάλεια από τον σχεδιασμό" από τους ίδιους τους παρόχους. Αυτό, όπως εξήγησε, σημαίνει το οριστικό τέλος των εθιστικών αλγορίθμων και των λεγόμενων "σκοτεινών μοτίβων" (dark patterns) για τα παιδιά. Πρόκειται για ψηφιακά τεχνάσματα που σχεδιάζονται για να κατευθύνουν τους χρήστες προς συγκεκριμένες συμπεριφορές ή να τους κρατούν δέσμιους σε πλατφόρμες για μεγάλα χρονικά διαστήματα.

Στο πλαίσιο των προτάσεών της, η επιτροπή εισηγείται επίσης την επιβολή εθνικής απαγόρευσης της χρήσης κινητών τηλεφώνων στα σχολεία, η οποία θα καλύπτει τόσο τις ώρες διδασκαλίας όσο και τα διαλείμματα και τις εξωσχολικές δραστηριότητες, για μαθητές έως και την 7η τάξη (Β' Γυμνασίου). Για τους μαθητές από την 8η τάξη και πάνω, τα σχολεία θα πρέπει να αναπτύσσουν δεσμευτικές πολιτικές χρήσης, με την ενεργή συμμετοχή των ίδιων των μαθητών. Μια ακόμη καινοτόμα πρόταση είναι η υποχρεωτική εισαγωγή του εκπαιδευτικού προγράμματος "AI Seahorse" (Ιππόκαμπος Τεχνητής Νοημοσύνης) ήδη από το Δημοτικό σχολείο, με στόχο την καλύτερη θωράκιση των παιδιών απέναντι στους ψηφιακούς κινδύνους. Παράλληλα, προτείνεται η σύσταση ενός "εθνικού διαδικτυακού αστυνομικού τμήματος" για παιδιά, όπου οι ανήλικοι θα μπορούν να αναφέρουν εγκλήματα πιο εύκολα και με ασφάλεια. Επιπλέον, η επιτροπή ζητά την αύξηση των μυστικών ερευνητών που θα παρουσιάζονται στο διαδίκτυο ως ανήλικοι, με σκοπό τον εντοπισμό σεξουαλικών αδικημάτων και κυβερνοεπιθέσεων.

Η επιτροπή υπογραμμίζει την κρισιμότητα της κατάστασης, επισημαίνοντας ότι στη Γερμανία περίπου ένα εκατομμύριο παιδιά και νέοι χρησιμοποιούν με προβληματικό τρόπο διαδικτυακές πλατφόρμες όπως το Instagram και το TikTok, ενώ 300.000 από αυτούς εμφανίζουν συμπεριφορά εθισμού. Το συμπέρασμα των ειδικών είναι σαφές: "οι διαρθρωτικοί κίνδυνοι δεν πρέπει να ανατίθενται προς τα κάτω στα παιδιά ή στους γονείς, αλλά, αντιθέτως, να τους αναλαμβάνουν οι ίδιες οι πλατφόρμες και οι πάροχοί τους".