Βανς: «Δεν είναι πόλεμος» – Τα στοιχεία του Ορμούζ διαψεύδουν την εικόνα κανονικότητας

Σε εμφανή προσπάθεια να περιορίσει την πολιτική και οικονομική πίεση που προκαλεί η παρατεταμένη σύγκρουση με το Ιράν, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς επέμεινε ότι η κατάσταση δεν πρέπει να χαρακτηρίζεται «πόλεμος», την ώρα που αμερικανικές δυνάμεις συνεχίζουν στρατιωτικές επιχειρήσεις και οι εντάσεις στα Στενά του Ορμούζ κάθε άλλο παρά έχουν εξαφανιστεί.

«Δεν θα το αποκαλούσα πόλεμο», δήλωσε ο Βανς στον Λευκό Οίκο, υποστηρίζοντας ότι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει συνεχής ανταλλαγή πυρών. Η συγκεκριμένη περιγραφή, ωστόσο, έρχεται έπειτα από νέους αμερικανικούς βομβαρδισμούς εναντίον ιρανικών στόχων και ενώ η Τεχεράνη έχει προαναγγείλει αντίποινα.

Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος αμφισβήτησε επίσης τις αναφορές των ιρανικών κρατικών μέσων για θύματα από πρόσφατο αμερικανικό πλήγμα, σημειώνοντας ότι η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει με μεγάλη επιφύλαξη τις πληροφορίες που προέρχονται από την Τεχεράνη. Πρόσθεσε, πάντως, ότι βρίσκεται σε εξέλιξη διερεύνηση για τις συνθήκες της συγκεκριμένης επίθεσης.

Παρά τη ρητορική αποκλιμάκωσης, ο Βανς απέφυγε να προσδιορίσει πότε αναμένει ότι θα τερματιστούν οι εχθροπραξίες. Η σύγκρουση έχει ήδη διαρκέσει πολύ περισσότερο από τις αρχικές εκτιμήσεις της κυβέρνησης Τραμπ, η οποία κατά την έναρξη των επιχειρήσεων παρουσίαζε έναν σαφώς μικρότερο χρονικό ορίζοντα.

Ο Λευκός Οίκος μιλά για σχεδόν κανονική ροή στο Ορμούζ

Το μεγαλύτερο πεδίο αντιπαράθεσης αφορά πλέον τα Στενά του Ορμούζ, τη θαλάσσια δίοδο από την οποία πριν από τη σύγκρουση περνούσε περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου.

Η κυβέρνηση Τραμπ επιμένει ότι η κατάσταση έχει βελτιωθεί θεαματικά. Ο Βανς υποστήριξε ότι οι ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου έχουν «σχεδόν» επιστρέψει στα επίπεδα που επικρατούσαν πριν από την κρίση.

Ακόμη πιο κατηγορηματικός εμφανίστηκε ο Ντόναλντ Τραμπ, δηλώνοντας ότι οι ΗΠΑ έχουν αποκτήσει «μεγάλο έλεγχο» στα Στενά και ότι εξασφαλίζουν τη διέλευση δεκάδων πλοίων. Ο υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ αναφέρθηκε από την πλευρά του σε περισσότερα από 17 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου που πέρασαν από τη θαλάσσια οδό μέσα σε μία ημέρα, ενώ ο Αμερικανός πρόεδρος δημοσιοποίησε στοιχεία που ανεβάζουν τη ροή ακόμη και στα 18 εκατομμύρια βαρέλια.

Οι αριθμοί αυτοί χρησιμοποιούνται από την Ουάσιγκτον για να στηριχθεί η εικόνα μιας στρατηγικής επιτυχίας: ότι οι αμερικανικές επιχειρήσεις έχουν περιορίσει την ικανότητα της Τεχεράνης να παραλύει μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.

Η εικόνα που δίνουν ανεξάρτητες πλατφόρμες παρακολούθησης της ναυσιπλοΐας είναι αισθητά πιο σύνθετη.

Τα στοιχεία της Kpler χαλούν την εικόνα της «επιστροφής στην κανονικότητα»

Ανάλυση δεδομένων της Kpler δείχνει ότι μετά τη δραματική επιδείνωση της κατάστασης στο Ορμούζ οι διελεύσεις πλοίων μεταφοράς πρώτων υλών μειώθηκαν από περίπου 95 ημερησίως πριν από την κρίση σε ένα μικρό κλάσμα αυτού του αριθμού.

Μετά την προσωρινή αποκλιμάκωση και την κατ’ αρχήν συμφωνία Ουάσιγκτον–Τεχεράνης στα μέσα Ιουνίου, η κίνηση ανέκαμψε για ένα διάστημα περίπου στις 36 διελεύσεις ημερησίως. Η νέα αναζωπύρωση των συγκρούσεων από τον Ιούλιο οδήγησε ξανά σε σημαντική υποχώρηση.

Τα πλέον πρόσφατα δεδομένα ενισχύουν αυτή την εικόνα. Σε μία από τις τελευταίες ημέρες καταγράφηκαν μόλις τέσσερις διελεύσεις πλοίων μεταφοράς εμπορευμάτων, έναντι μέσου όρου περίπου 13 κατά το προηγούμενο δεκαήμερο.

Χρειάζεται, βέβαια, μια σημαντική διευκρίνιση. Οι αριθμοί του Λευκού Οίκου και της Kpler δεν μετρούν πάντοτε ακριβώς το ίδιο πράγμα. Η Ουάσιγκτον αναφέρεται σε αριθμό συνοδευόμενων εμπορικών πλοίων και συνολικά βαρέλια πετρελαίου, ενώ η Kpler καταγράφει συγκεκριμένες κατηγορίες πλοίων μεταφοράς πρώτων υλών που μπορούν να εντοπιστούν αξιόπιστα. Η απόσταση ανάμεσα στις δύο εικόνες, ωστόσο, παραμένει μεγάλη.

Πρόσθετη αβεβαιότητα δημιουργεί η μαζική εμφάνιση των λεγόμενων «πλοίων-φαντασμάτων». Σύμφωνα με την Kpler, σημαντικό ποσοστό των διελεύσεων πραγματοποιείται πλέον από πλοία των οποίων η ακριβής κίνηση δεν μπορεί να πιστοποιηθεί πλήρως, λόγω απενεργοποίησης συστημάτων AIS, ηλεκτρονικών παρεμβολών ή ελλιπών δορυφορικών δεδομένων.

Ακόμη και οι κυβερνητικές αναφορές για τα 17 εκατομμύρια βαρέλια έχουν προκαλέσει αμφισβητήσεις από αναλυτές της αγοράς. Ειδικοί στην παρακολούθηση δεξαμενόπλοιων υποστηρίζουν ότι ο τρόπος υπολογισμού μπορεί να διογκώνει την πραγματική ημερήσια ροή, συνυπολογίζοντας φορτία και κινήσεις που δεν αντιστοιχούν αποκλειστικά σε μία ημέρα.

Έτσι, πίσω από τη φράση του Βανς ότι «δεν είναι πόλεμος» και τη δήλωση Τραμπ περί αμερικανικού ελέγχου του Ορμούζ, παραμένει μια πραγματικότητα πολύ πιο δύσκολη: αμερικανικοί βομβαρδισμοί συνεχίζονται, το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει δυνατότητα αντιποίνων και η εμπορική ναυσιπλοΐα βρίσκεται πολύ μακριά από την πλήρη κανονικότητα.

Η προσπάθεια του Λευκού Οίκου να παρουσιάσει εικόνα επιτυχίας έχει και ισχυρή οικονομική διάσταση. Κάθε ένδειξη ότι τα Στενά παραμένουν επισφαλή επηρεάζει άμεσα τις διεθνείς τιμές του πετρελαίου, τα ασφάλιστρα των πλοίων και τελικά το κόστος ενέργειας για εκατομμύρια καταναλωτές.

Η Ουάσιγκτον μπορεί να επιδιώκει πλέον έναν τρόπο να εμφανίσει την κατάσταση ως ελεγχόμενη και να διαμορφώσει πολιτικά το έδαφος για έξοδο από τη σύγκρουση. Τα δεδομένα όμως δείχνουν ότι η απόσταση ανάμεσα στη «νίκη» που θέλει να προβάλει ο Τραμπ και στην πραγματική επιστροφή του Ορμούζ στην προπολεμική κανονικότητα παραμένει μεγάλη.