Βενεζουέλα: Τραγωδία χωρίς τέλος με 3.500 νεκρούς

Δώδεκα ημέρες μετά τον καταστροφικό διπλό σεισμό που έπληξε τη Βενεζουέλα στις 24 Ιουνίου, η ανθρωπιστική κρίση παραμένει σε πλήρη εξέλιξη, με τις διεθνείς ομάδες έρευνας και διάσωσης να ολοκληρώνουν την αποστολή τους, ενώ τα μηχανήματα έργου συνεχίζουν ακάθεκτα να απομακρύνουν τους τεράστιους όγκους συντριμμιών. Ο επίσημος, αν και προσωρινός, απολογισμός κάνει λόγο για πάνω από 3.500 νεκρούς, ωστόσο ο αριθμός των αγνοουμένων παραμένει συγκλονιστικά υψηλός, με δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους να μην έχουν δώσει ακόμη σημεία ζωής.

Για τον Ραούλ Αλβαράδο, έναν 31χρονο άνδρα που έχασε την οικογένειά του, η προσωπική του αναζήτηση δεν έχει τελειώσει. Η μητέρα, ο πατέρας και η μεγαλύτερη αδελφή του παραμένουν θαμμένοι στα συντρίμμια της 16ώροφης πολυκατοικίας ΕΛΕ 26 ("έργο λαϊκής εξουσίας") στην Καραβαγιέδα, μια από τις περιοχές που επλήγησαν πιο σκληρά. Το διαμέρισμά τους στον τρίτο όροφο έχει μετατραπεί σε έναν σωρό από κονιορτοποιημένο μπετόν και παραμορφωμένους όγκους, που πλέον βρίσκεται στο ύψος των ματιών του. Η τελευταία φορά που τους είδε ζωντανούς ήταν από ένα παρακείμενο διαμέρισμα, αμέσως μετά τον πρώτο σεισμό, όταν ήταν "μαζί οι τρεις τους, αγκαλιασμένοι". Ο δεύτερος, ακόμη ισχυρότερος σεισμός, που σημειώθηκε μόλις 39 δευτερόλεπτα αργότερα, προκάλεσε την ολοκληρωτική κατάρρευση του κτιρίου.

Το κτίριο, σύμφωνα με τον κ. Αλβαράδο, "ήταν γεμάτο κόσμο", ενώ ανέφερε χαρακτηριστικά ότι ένας γείτονας είχε πέντε μικρά παιδιά, τα οποία βρίσκονται όλα κάτω από τα ερείπια. Ανάμεσα στα συντρίμμια, διακρίνονται ακόμη αντικείμενα καθημερινής χρήσης, όπως ένας φούρνος μικροκυμάτων, στρώματα και τενεκεδάκια μπίρας, υπενθυμίζοντας την ανθρώπινη διάσταση της τραγωδίας. Σε μικρή απόσταση, ένας μεγάλος εκσκαφέας κατεδάφιζε με δύναμη τα απομεινάρια ενός άλλου κτιρίου που κατέρρευσε, σε μια αδυσώπητη διαδικασία καθαρισμού της περιοχής.

Ο ανυπολόγιστος αριθμός των αγνοουμένων

Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών εκτίμησε ότι έως και 50.000 άνθρωποι αγνοούνται μετά την καταστροφή, η οποία χαρακτηρίζεται ως μία από τις χειρότερες που έχει γνωρίσει η Λατινική Αμερική. Η υπηρεσιακή κυβέρνηση της χώρας, ωστόσο, αποφεύγει να κάνει υποθέσεις για τον ακριβή αριθμό των αγνοουμένων. Το συγκρότημα ΕΛΕ ήταν ανάμεσα στα περίπου 200 ακίνητα που καταστράφηκαν ολοσχερώς. Κάποιες από τις πολυκατοικίες υπέστησαν μόνο ζημιές στις προσόψεις, αλλά άλλες κατέρρευσαν, μερικές μάλιστα η μία πάνω στην άλλη, αφήνοντας πίσω τους μόνο βουνά από συντρίμμια.

Δεκάδες οικογένειες αγνοουμένων εξακολουθούν να ψάχνουν πάνω στους όγκους των ερειπίων, εκεί όπου άλλοτε βρίσκονταν τα διαμερίσματα των δικών τους ανθρώπων. Εθελοντές και πυροσβέστες σκάβουν ασταμάτητα, ανοίγοντας μικρές αυτοσχέδιες σήραγγες ανάμεσα στους όγκους μπετόν, σε μια απέλπιδα προσπάθεια να φτάσουν σε χαμηλότερα διαμερίσματα. Κάποιοι χρησιμοποιούν τρυπάνια που τροφοδοτούνται από γεννήτριες, ενώ άλλοι παρακολουθούν από πρόχειρα καταλύματα, περιμένοντας οποιαδήποτε εξέλιξη. Σε μια τρύπα, διακρίνεται η μορφή ενός πτώματος κοριτσιού, καλυμμένου από σκόνη και ασβέστη, παγιδευμένου στα συντρίμμια.

Ο Άλντι Πατσέκο, ένας εθελοντής που επιχειρεί σε μία από αυτές τις αυτοσχέδιες σήραγγες, ανέφερε ότι έχει συμμετάσχει στην ανάσυρση 12 πτωμάτων. "Σήμερα ελπίζουμε να βγάλουμε τον πρώτο μας ζωντανό", δήλωσε, παρότι γνωρίζει ότι οι πιθανότητες να βρεθούν επιζώντες έχουν πλέον εκμηδενιστεί.

Ψηφιακές λίστες και η απελπισία των οικογενειών

Μετά τους σεισμούς, δημιουργήθηκαν ψηφιακές πλατφόρμες για τον εντοπισμό των αγνοουμένων. Μία από αυτές, με τίτλο "Αγνοούμενοι του σεισμού στη Βενεζουέλα", περιέχει πάνω από 31.400 ονόματα. Μια άλλη, με τίτλο "Η Βενεζουέλα σε ψάχνει", καταγράφει 18.200 αγνοούμενους, ενώ περιλαμβάνει και 25.000 ονόματα ανθρώπων που εντοπίστηκαν, είτε ζωντανοί είτε νεκροί. Ο Γενς Λέρκε, αναπληρωτής εκπρόσωπος του Γραφείου Συντονισμού Ανθρωπιστικών Υποθέσεων (OCHA) του ΟΗΕ, χαρακτήρισε "αξιόπιστο" και "τρομακτικό" τον πολύ υψηλό αριθμό των αγνοουμένων, σημειώνοντας ότι, αν και δεν σημαίνει ότι όλοι βρίσκονται κάτω από τα συντρίμμια, αντανακλά το τεράστιο εύρος της καταστροφής και την απελπισία που βιώνουν οι οικογένειες.

Ο πρόεδρος του κοινοβουλίου, Χόρχε Ροδρίγκες, ανέφερε ότι, βάσει εικόνων από drones, καταλόγων και μαρτυριών, στην πόλη Λα Γουάιρα τη στιγμή της καταστροφής βρίσκονταν περίπου 30.000 άνθρωποι. Από αυτούς, περίπου 19.800 κατάφεραν να σωθούν με ίδια μέσα ή διασώθηκαν.

Ο ρόλος της διπλής δόνησης και των κτιρίων

Ο καθηγητής Κάτσου Γκόντα, του τμήματος γεωεπιστημών στο Western University του Καναδά, εξήγησε ότι ο συνδυασμός της εξαιρετικά ασυνήθιστης διπλής και πολύ ισχυρής δόνησης, σε συνδυασμό με την ευαλωτότητα των κτιρίων από οπλισμένο σκυρόδεμα, πιθανότατα διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στον βαρύ απολογισμό. Ο πρώτος σεισμός προκάλεσε ζημιές ή εξασθένησε τις κολόνες σε πολλά κτίρια, και ο δεύτερος, λιγότερο από ένα λεπτό αργότερα, προκάλεσε διαδοχικές καταρρεύσεις ορόφων, από τις οποίες οι ένοικοι ήταν αδύνατο να σωθούν. "Όταν καταρρέουν κτίρια από μπετόν αρμέ, προκαλούν συχνά πελώριους όγκους συντριμμιών όπου είναι εξαιρετικά δύσκολο και επικίνδυνο να ψάχνει κανείς", τόνισε ο καθηγητής. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι αλλεπάλληλες καταρρεύσεις, τύπου 'σωρού από τηγανίτες', μπορεί να παγιδεύσουν ενοίκους σε συμπιεσμένες στρώσεις, καθιστώντας τις επιχειρήσεις διάσωσης σχεδόν αδύνατες.

Η Ντανιέλα Άλβαρες, η οποία αναζητά την αδελφή, τις ανιψιές και τον κουνιάδο της, εξέφρασε τον φόβο ότι ο χώρος θα ισοπεδωθεί και τα συντρίμμια θα απομακρυνθούν χωρίς να έχουν ανασυρθεί τα θύματα. "Πώς μπορούν να σκέφτονται να τα κατεδαφίσουν όλα χωρίς να ξέρουν αν βρίσκεται ακόμα κόσμος από κάτω; Οι οικογένειές μας θα βγουν κομματάκια", ανέφερε με αγανάκτηση. Μπροστά στα συντρίμμια του ΕΛΕ 27, ο Κλεμέντε Κανισάλες εξακολουθεί να ελπίζει ότι θα βρεθούν τα πτώματα του γιου και του εγγονιού του. "Χάθηκαν πολλές ζωές εδώ... Πόσοι άνθρωποι βρίσκονται ακόμη εκεί μέσα; Δεν ξέρουμε", κατέληξε.