Βενεζουέλα: Χιλιάδες αγνοούμενοι κάτω από τα συντρίμμια

Ενώ οι διεθνείς ομάδες έρευνας και διάσωσης ετοιμάζονται να αποχωρήσουν από τη Βενεζουέλα, τα βαριά μηχανήματα συνεχίζουν να σηκώνουν τόνους από μπετόν, σίδερα και σκόνη από τα κτίρια που κατέρρευσαν στους καταστροφικούς σεισμούς της 24ης Ιουνίου. Για τον Ραούλ Αλβαράδο, όμως, η αναζήτηση δεν έχει τελειώσει. Κάτω από τα συντρίμμια της πολυκατοικίας όπου ζούσε η οικογένειά του παραμένουν η μητέρα του, ο πατέρας του και η μεγαλύτερη αδελφή του.

Η 16ώροφη πολυκατοικία ΕΛΕ 26, στην Καραβαγιέδα, μία από τις περιοχές που επλήγησαν σφοδρότερα, μετατράπηκε σε σωρό από παραμορφωμένο σκυρόδεμα μετά τον διπλό σεισμό των 7,2 και 7,5 Ρίχτερ. Οι δύο δονήσεις σημειώθηκαν με διαφορά μόλις 39 δευτερολέπτων, αφήνοντας στους ενοίκους σχεδόν μηδενικό περιθώριο αντίδρασης. Το διαμέρισμα της οικογένειας Αλβαράδο, στον τρίτο όροφο, βρίσκεται πλέον στο ύψος των ματιών του, διαλυμένο κάτω από συμπιεσμένες πλάκες μπετόν.

Οικογένειες ψάχνουν ακόμη κάτω από τα συντρίμμια

Ο προσωρινός απολογισμός της τραγωδίας ξεπερνά τους 3.500 νεκρούς, ενώ δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι εξακολουθούν να αναζητούνται. Δώδεκα ημέρες μετά τους σεισμούς, η ελπίδα για επιζώντες έχει σχεδόν σβήσει. Για οικογένειες όπως αυτή του Ραούλ, το ζητούμενο είναι πλέον να εντοπιστούν οι σοροί των δικών τους ανθρώπων και να μη χαθούν οριστικά μέσα στα χαλάσματα.

Μηχανήματα έργου έχουν ήδη απομακρύνει μεγάλα τμήματα από τα ερείπια των ΕΛΕ, ενώ το έδαφος τρέμει από τις εργασίες. Δίπλα τους, εθελοντές και συγγενείς εξακολουθούν να σκάβουν με τα χέρια, προσπαθώντας να ανοίξουν περάσματα ανάμεσα στις πλάκες. Η τελευταία εικόνα που έχει ο Ραούλ από τους δικούς του είναι αβάσταχτη: μετά τον πρώτο σεισμό, τους είδε από γειτονικό διαμέρισμα αγκαλιασμένους, τους τρεις μαζί. Ο δεύτερος σεισμός ισοπέδωσε το κτίριο.

«Το κτίριο ήταν γεμάτο κόσμο. Ο γείτονάς μου είχε πέντε μικρά παιδιά. Είναι όλοι εκεί κάτω», λέει ο 31χρονος, περιγράφοντας το μέγεθος της απώλειας. Ανάμεσα στα χαλάσματα διακρίνονται αντικείμενα μιας καθημερινότητας που διακόπηκε βίαια: ένας φούρνος μικροκυμάτων, στρώματα, κουτιά μπίρας, προσωπικά αντικείμενα θαμμένα κάτω από σκόνη και τσιμέντο.

Σε μικρή απόσταση, εκσκαφέας κατεδαφίζει με κρότο ό,τι απέμεινε από άλλο κτίριο. Η εικόνα είναι σχεδόν πολεμική. Ολόκληρα οικοδομικά τετράγωνα έχουν μετατραπεί σε πεδία αναζήτησης νεκρών, με τις οικογένειες να στέκονται πάνω στα σημεία όπου κάποτε υπήρχαν σπίτια, δωμάτια και ζωές.

Ο ΟΗΕ εκτιμά ότι οι αγνοούμενοι μπορεί να φτάνουν έως και τους 50.000, σε μία από τις βαρύτερες φυσικές καταστροφές που έχει γνωρίσει η Λατινική Αμερική. Η υπηρεσιακή κυβέρνηση αποφεύγει να δώσει εκτίμηση για τον συνολικό αριθμό, όμως οι ψηφιακές λίστες αγνοουμένων και οι μαρτυρίες των οικογενειών αποτυπώνουν μια καταστροφή τεράστιας κλίμακας.

Το συγκρότημα ΕΛΕ συγκαταλέγεται στα περίπου 200 ακίνητα που καταστράφηκαν. Κάποια κτίρια υπέστησαν μόνο ζημιές στις προσόψεις, άλλα κατέρρευσαν τμηματικά και αρκετά μετατράπηκαν σε σωρούς από συντρίμμια. Σε ορισμένες περιπτώσεις, πολυκατοικίες έπεσαν η μία πάνω στην άλλη, δημιουργώντας επικίνδυνες μάζες από μπετόν και σίδερα.

Ψηφιακές λίστες αγνοουμένων και φόβοι για μαζικό αριθμό θυμάτων

Μετά τους σεισμούς δημιουργήθηκαν διαδικτυακοί κατάλογοι για την αναζήτηση αγνοουμένων. Η λίστα με τίτλο «Αγνοούμενοι του σεισμού στη Βενεζουέλα» περιλαμβάνει πάνω από 31.400 ονόματα. Άλλη πλατφόρμα, με τίτλο «Η Βενεζουέλα σε ψάχνει», καταγράφει 18.200 αγνοούμενους και περίπου 25.000 ανθρώπους που έχουν εντοπιστεί, ζωντανοί ή νεκροί.

Ο Γενς Λέρκε, αναπληρωτής εκπρόσωπος του Γραφείου Συντονισμού Ανθρωπιστικών Υποθέσεων του ΟΗΕ, χαρακτήρισε αξιόπιστο και τρομακτικό τον υψηλό αριθμό των καταγεγραμμένων αγνοουμένων. Το γεγονός αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι βρίσκονται κάτω από τα συντρίμμια, δείχνει όμως το εύρος της καταστροφής και την απόγνωση χιλιάδων οικογενειών που δεν γνωρίζουν τι απέγιναν οι άνθρωποί τους.

Ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Χόρχε Ροδρίγκες ανέφερε ότι, με βάση εικόνες από drones, καταλόγους και μαρτυρίες συγγενών, στην πόλη Λα Γουάιρα βρίσκονταν περίπου 30.000 άνθρωποι τη στιγμή της καταστροφής. Από αυτούς, περίπου 19.800 κατάφεραν να σωθούν μόνοι τους ή διασώθηκαν από τα συνεργεία.

Στο πεδίο, εθελοντές και πυροσβέστες ανοίγουν μικρές αυτοσχέδιες σήραγγες μέσα στα χαλάσματα, προσπαθώντας να φτάσουν στα χαμηλότερα διαμερίσματα. Άλλοι χρησιμοποιούν τρυπάνια που λειτουργούν με γεννήτριες, ενώ οικογένειες περιμένουν σε πρόχειρα καταλύματα, με την ελπίδα να ακούσουν ένα όνομα ή να δουν ένα σώμα να ανασύρεται.

Σε μία από τις τρύπες που άνοιξαν τα συνεργεία, διακρίνεται η μορφή ενός κοριτσιού παγιδευμένου μέσα στα συντρίμμια, καλυμμένου από σκόνη, ασβέστη και θραύσματα. Ο εθελοντής Άλνι Πατσέκο, που επιχειρεί σε αυτοσχέδια σήραγγα, λέει ότι συμμετείχε στην ανάσυρση 12 σορών. Παρ’ όλα αυτά, επιμένει πως ελπίζει ακόμη να βρεθεί κάποιος ζωντανός, αν και οι πιθανότητες έχουν σχεδόν εκμηδενιστεί.

Οι ειδικοί αποδίδουν το μέγεθος της καταστροφής στον εξαιρετικά σπάνιο συνδυασμό δύο ισχυρών σεισμών με διαφορά λιγότερη από ένα λεπτό. Ο καθηγητής γεωεπιστημών Κάτσου Γκόντα, από το Western University του Καναδά, εξηγεί ότι ο πρώτος σεισμός πιθανότατα εξασθένησε κολόνες και φέροντα στοιχεία, ενώ ο δεύτερος προκάλεσε διαδοχικές καταρρεύσεις ορόφων. Σε τέτοιες περιπτώσεις, τα κτίρια από οπλισμένο σκυρόδεμα μπορούν να καταρρεύσουν σαν «στοίβες από τηγανίτες», παγιδεύοντας ανθρώπους ανάμεσα σε συμπιεσμένα επίπεδα μπετόν.

Αυτή η μορφή κατάρρευσης καθιστά σχεδόν αδύνατη τόσο τη διάσωση όσο και την αναγνώριση θυμάτων. Οι όγκοι είναι τεράστιοι, ασταθείς και επικίνδυνοι, ενώ κάθε μετακίνηση μπετόν μπορεί να καταστρέψει ό,τι έχει απομείνει από τα σώματα των εγκλωβισμένων.

Η Ντανιέλα Άλβαρες, που αναζητά την αδελφή της, τις ανιψιές της και τον κουνιάδο της, φοβάται ότι οι αρχές θα ισοπεδώσουν τα κτίρια πριν ανασυρθούν όλοι οι νεκροί. «Πώς μπορούν να σκέφτονται να τα κατεδαφίσουν όλα χωρίς να ξέρουν αν υπάρχει ακόμη κόσμος από κάτω; Οι οικογένειές μας θα βγουν κομματάκια», λέει, αποτυπώνοντας την αγωνία των συγγενών.

Μπροστά στα ερείπια του ΕΛΕ 27, ο Κλεμέντε Κανισάλες περιμένει ακόμη να βρεθούν οι σοροί του γιου και του εγγονού του. «Χάθηκαν πολλές ζωές εδώ. Πόσοι άνθρωποι βρίσκονται ακόμη μέσα; Δεν ξέρουμε», λέει. Η Βενεζουέλα μετρά ακόμη τους νεκρούς της, ενώ κάτω από τα συντρίμμια παραμένει θαμμένη η πλήρης έκταση της τραγωδίας.