Βολιβία: Συμφωνία μετά από έξι εβδομάδες κρίσης

Έπειτα από έξι εβδομάδες έντονης κοινωνικής και πολιτικής αναταραχής, η Βολιβία φαίνεται να περνά σε φάση αποκλιμάκωσης της κρίσης που παρέλυσε μεγάλο μέρος της χώρας. Οι μαζικές κινητοποιήσεις, οι διαδηλώσεις και οι αποκλεισμοί δρόμων άσκησαν ισχυρή πίεση στην κυβέρνηση, οδηγώντας τελικά τις εμπλεκόμενες πλευρές στο τραπέζι του διαλόγου.

Η συμφωνία που ανακοινώθηκε ανάμεσα στην κυβέρνηση και τη μεγαλύτερη συνομοσπονδία εργατικών συνδικάτων δημιουργεί προσδοκίες για σταδιακή αποκατάσταση της κοινωνικής ομαλότητας. Ωστόσο, η κατάσταση παραμένει σύνθετη, καθώς μέρος των κλάδων που συμμετείχαν στις κινητοποιήσεις δεν καλύπτεται από τη συμφωνία και δηλώνει αποφασισμένο να συνεχίσει τις πιέσεις.

«Από αυτή τη στιγμή, τα μέτρα πίεσης αίρονται σε εθνικό επίπεδο», δήλωσε στους δημοσιογράφους ο επικεφαλής της COB, της κεντρικής συνομοσπονδίας εργατικών συνδικάτων, Μάριο Αργόγιο, μετά την υπογραφή της συμφωνίας.

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος Ροδρίγο Πας χαρακτήρισε τον διάλογο ισχυρότερο από κάθε μορφή επιβολής, κάνοντας λόγο για «αχτίδα ελπίδας» για όλους τους Βολιβιανούς. Η δήλωσή του αποτυπώνει την προσπάθεια της κυβέρνησης να εμφανίσει τη συμφωνία ως σημείο εκκίνησης για την επιστροφή στην κανονικότητα.

Πρώτο βήμα αποκλιμάκωσης μετά από 50 ημέρες έντασης

Μέχρι στιγμής δεν έχουν δοθεί λεπτομέρειες για το περιεχόμενο της συμφωνίας. Παρ’ όλα αυτά, θεωρείται το πρώτο ουσιαστικό βήμα για την αποκλιμάκωση μιας κοινωνικής σύγκρουσης που ξεκίνησε πριν από περίπου πενήντα ημέρες και έλαβε γρήγορα πανεθνικές διαστάσεις.

Στις αρχές Μαΐου, η COB κάλεσε τα μέλη της σε κινητοποιήσεις και προχώρησε σε αποκλεισμούς δρόμων. Στις διαδηλώσεις συμμετείχαν εργάτες, αγρότες, μεταλλωρύχοι, μεταφορείς και εκπαιδευτικοί, οι οποίοι απέρριπταν τα μέτρα που εισηγείται η κυβέρνηση για την αντιμετώπιση της βαθιάς οικονομικής κρίσης.

Η Βολιβία βρίσκεται αντιμέτωπη με τη σοβαρότερη οικονομική δοκιμασία των τελευταίων σχεδόν τεσσάρων δεκαετιών. Οι διαδηλωτές κατηγορούσαν την κυβέρνηση για απουσία αποτελεσματικής πολιτικής και ζητούσαν την αποχώρησή της από την εξουσία. Ο Ροδρίγο Πας ανέλαβε την προεδρία τον Νοέμβριο, τερματίζοντας μια περίοδο 20 ετών κυβερνήσεων των σοσιαλιστών, υπό τους Έβο Μοράλες και Λουίς Άρσε.

Οι αποκλεισμοί δρόμων προκάλεσαν σοβαρές ελλείψεις σε καύσιμα, τρόφιμα και φάρμακα σε διάφορες περιοχές της χώρας, κυρίως στη Λα Πας, τη διοικητική πρωτεύουσα του κράτους των Άνδεων. Η καθημερινότητα χιλιάδων πολιτών διαταράχθηκε, ενώ οι πιέσεις προς την κυβέρνηση αυξήθηκαν καθώς η κρίση άρχισε να επηρεάζει κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού.

Παραμένουν ανοιχτά μέτωπα

Παρά τη συμφωνία με την COB, η αποκλιμάκωση δεν θεωρείται πλήρως διασφαλισμένη. Το τελευταίο διάστημα οι αποκλεισμοί δρόμων είχαν μειωθεί, έπειτα από επιχειρήσεις της αστυνομίας με τη στήριξη του στρατού, όμως ορισμένοι κλάδοι συνέχιζαν τις κινητοποιήσεις τους.

Η συνομοσπονδία αγροτών Τουπάκ Κατάρι, μία από τις ισχυρότερες οργανώσεις στα υψίπεδα της Λα Πας, ανακοίνωσε ότι θα διατηρήσει τις μορφές πίεσης μέχρι να ικανοποιηθούν τα αιτήματά της. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η απελευθέρωση ανθρώπων που συνελήφθησαν στη διάρκεια των διαδηλώσεων, ο σεβασμός προς τις οργανώσεις αυτοχθόνων και η λήψη μέτρων για τα οικονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι κοινότητές τους.

Η κρίση είχε βαρύ ανθρώπινο κόστος. Σύμφωνα με τα στοιχεία του συνηγόρου του πολίτη, έως χθες είχαν χάσει τη ζωή τους 14 άνθρωποι. Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται και πολίτες που δεν κατέστη δυνατό να μεταφερθούν εγκαίρως σε νοσοκομεία λόγω των αποκλεισμών στους δρόμους.

Η συμφωνία κυβέρνησης και COB ανοίγει ένα παράθυρο εκτόνωσης, όμως η επόμενη ημέρα παραμένει εύθραυστη. Η κοινωνική δυσαρέσκεια δεν έχει εξαλειφθεί, οι οικονομικές πιέσεις συνεχίζονται και οι οργανώσεις που δεν εντάχθηκαν στη συμφωνία μπορούν να αναζωπυρώσουν την ένταση, εάν δεν υπάρξουν συγκεκριμένες δεσμεύσεις.

Για τη Βολιβία, το ζητούμενο πλέον είναι αν ο διάλογος θα μετατραπεί σε πραγματικό μηχανισμό πολιτικής λύσης ή αν θα λειτουργήσει απλώς ως προσωρινή ανάπαυλα σε μια βαθύτερη κρίση κοινωνικής εμπιστοσύνης. Η κυβέρνηση Πας κέρδισε χρόνο, όμως καλείται να αποδείξει ότι μπορεί να αντιμετωπίσει τα αίτια της αναταραχής και όχι μόνο τις μορφές με τις οποίες εκδηλώθηκε.