Βουλγαρία: Στο στόχαστρο της Κομισιόν για το έλλειμμα

Λίγους μήνες μετά την ιστορική ένταξή της στην Ευρωζώνη, η Βουλγαρία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σοβαρή δημοσιονομική πρόκληση που απειλεί να επισκιάσει την πορεία της στο κοινό νόμισμα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να ενεργοποιήσει τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος (Excessive Deficit Procedure) εις βάρος της χώρας, καθώς το δημοσιονομικό έλλειμμα διαμορφώθηκε στο 3,5% του ΑΕΠ για το 2025, υπερβαίνοντας το προβλεπόμενο όριο του 3% που θέτουν οι ευρωπαϊκοί κανόνες. Η εξέλιξη αυτή, την οποία μεταδίδουν οι Financial Times, φέρνει τη Σόφια αντιμέτωπη με ένα αυστηρό πλαίσιο εποπτείας και πιέσεων για διορθωτικές κινήσεις.

Η διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος αποτελεί τον βασικό μηχανισμό εποπτείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ενεργοποιείται όταν ένα κράτος-μέλος παραβιάζει τους κοινούς δημοσιονομικούς στόχους. Η υπαγωγή σε αυτήν συνεπάγεται αυξημένη επιτήρηση από τις Βρυξέλλες και έντονη πίεση για λήψη διορθωτικών μέτρων, ενώ συχνά συνοδεύεται από αρνητικό αντίκτυπο στις αγορές και αύξηση του κόστους δανεισμού. Η περίπτωση της Βουλγαρίας αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η χώρα εντάχθηκε στην Ευρωζώνη μόλις τον Ιανουάριο, ολοκληρώνοντας μια πολυετή και επίπονη προσπάθεια που δοκιμάστηκε από πολιτικές κρίσεις και έντονες εσωτερικές αντιπαραθέσεις.

Οι αιτίες της δημοσιονομικής εκτροπής

Η αύξηση των μισθολογικών δαπανών, των συντάξεων και των αμυντικών εξόδων επιβάρυνε σημαντικά τον κρατικό προϋπολογισμό, ενώ οι στόχοι για τα φορολογικά έσοδα δεν επιτεύχθηκαν. Οι προβλέψεις της Κομισιόν δείχνουν περαιτέρω επιδείνωση των δημόσιων οικονομικών, με το έλλειμμα να εκτιμάται ότι θα φθάσει στο 4,1% του ΑΕΠ το 2026 και στο 4,3% το 2027. Την Παρασκευή, ο νέος πρωθυπουργός Ρούμεν Ράντεφ απέδωσε την κατάσταση στις επιλογές των προηγούμενων κυβερνήσεων, δηλώνοντας στη διάρκεια συνεδρίασης του υπουργικού συμβουλίου: "Φέτος το έλλειμμα θα είναι ακόμη μεγαλύτερο. Η φούσκα έσκασε. Αυτό είναι το αποτέλεσμα της βαριάς κληρονομιάς που παραλάβαμε".

Το ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο

Η Βουλγαρία, πάντως, δεν είναι η μόνη χώρα υπό αυξημένη δημοσιονομική επιτήρηση. Συνολικά δέκα κράτη-μέλη της ΕΕ τελούν σήμερα υπό διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος, μεταξύ αυτών η Ιταλία και η Γαλλία. Η Ρώμη, μάλιστα, επιχείρησε να μειώσει το έλλειμμά της κάτω από το όριο του 3%, χωρίς όμως επιτυχία, γεγονός που συνιστά πολιτικό πλήγμα για την κυβέρνηση Μελόνι. Αντίθετα, η Μάλτα αναμένεται να εξέλθει από τη διαδικασία περιορίζοντας το έλλειμμά της στο 2,2% του ΑΕΠ. Αξίζει να σημειωθεί ότι χώρες όπως η Γερμανία, αν και προβλέπεται να ξεπεράσουν το όριο του 3%, δεν θα υπαχθούν φέτος στη διαδικασία, χάρη στην ειδική ευρωπαϊκή ρήτρα που εξαιρεί ορισμένες αμυντικές δαπάνες από τους σχετικούς υπολογισμούς.

Σε κάθε περίπτωση, η εκκίνηση διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος για τη Βουλγαρία αποτελεί δύσκολο τεστ για τη νέα κυβέρνηση, η οποία θα κληθεί να αποδείξει ότι μπορεί να διατηρήσει τη δημοσιονομική πειθαρχία που απαιτεί η συμμετοχή στο ευρώ, σε μια περίοδο αυξημένων οικονομικών και γεωπολιτικών πιέσεων.