Βουλή: Ψηφίζεται η ρύθμιση για ενήμερους δανειολήπτες του νόμου Κατσέλη

Ψηφίζεται σήμερα στη Βουλή η νομοθετική ρύθμιση για τους δανειολήπτες του νόμου Κατσέλη, η οποία αλλάζει ουσιαστικά τον τρόπο υπολογισμού των τόκων και επηρεάζει περισσότερους από 100.000 ενήμερους οφειλέτες με ενεργές ρυθμίσεις. Η κυβέρνηση, υπό το βάρος της απόφασης της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου, προχωρά σε καθολική εφαρμογή της δικαστικής κρίσης, ενσωματώνοντας παράλληλα αναδρομική πρόβλεψη για τα ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί.

Με τη νέα ρύθμιση, οι μηνιαίες δόσεις μειώνονται αισθητά, η αποπληρωμή των δανείων επιταχύνεται και οι τόκοι παύουν να υπολογίζονται με τρόπο που επιβάρυνε υπέρμετρα τους δανειολήπτες. Πλέον ο τόκος θα υπολογίζεται επί της μηνιαίας δόσης και θα ενσωματώνεται σε αυτήν, ενώ τα υπερβάλλοντα ποσά που έχουν ήδη πληρωθεί θα θεωρούνται αποπληρωμή κεφαλαίου και θα αφαιρούνται από το υπόλοιπο της οφειλής.

Η παρέμβαση έρχεται μετά από ένα διάστημα αβεβαιότητας, κατά το οποίο χιλιάδες δανειολήπτες ανέμεναν να διαπιστώσουν αν η απόφαση του Αρείου Πάγου θα εφαρμοστεί πλήρως ή αν θα επιχειρηθεί περιοριστική ερμηνεία. Η τελική επιλογή της κυβέρνησης δείχνει ότι το πολιτικό κόστος μιας μερικής εφαρμογής ήταν ιδιαίτερα υψηλό, καθώς το ζήτημα αφορά νοικοκυριά που έχουν ήδη περάσει πολυετή οικονομική πίεση και δικαστική ταλαιπωρία.

Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, ανέφερε χαρακτηριστικά ότι με τη νέα ρύθμιση ένας δανειολήπτης που θα πλήρωνε 74.852 ευρώ σε τόκους θα καταβάλει τελικά μόλις 411 ευρώ. Όπως εξήγησε, η κυβέρνηση παίρνει την απόφαση του Αρείου Πάγου και την εφαρμόζει καθολικά σε όλους όσοι έχουν ενεργές ρυθμίσεις στον νόμο Κατσέλη.

Πώς αλλάζει ο υπολογισμός των τόκων

Ο κ. Πιερρακάκης τόνισε ότι ο τόκος θα εφαρμόζεται πλέον επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του συνολικού ποσού της οφειλής. Παράλληλα, διευκρίνισε ότι η κυβέρνηση εισάγει αναδρομικότητα για όσους έχουν ήδη πληρώσει ποσά στο πλαίσιο ενεργών ρυθμίσεων. Η πρόβλεψη αυτή, όπως σημείωσε, δεν επιβάλλεται από τη δικαστική απόφαση, αλλά αποτελεί πολιτική επιλογή της κυβέρνησης.

Σύμφωνα με τον υπουργό, τα ποσά που έχουν καταβληθεί μέχρι σήμερα θα επανυπολογιστούν με βάση τη νέα μέθοδο. Όσα προκύψουν ως υπερβάλλοντα δεν θα επιστρέφονται άμεσα στον δανειολήπτη, αλλά θα αφαιρούνται από το κεφάλαιο και από τις τελευταίες δόσεις της ρύθμισης, περιορίζοντας έτσι τον συνολικό αριθμό των δόσεων που απομένουν.

Το παράδειγμα που παρουσίασε ο υπουργός είναι ενδεικτικό του μεγέθους της αλλαγής. Δανειολήπτης με υπόλοιπο οφειλής 144.500 ευρώ τον Ιανουάριο του 2024, με το προηγούμενο σύστημα θα κατέβαλλε μηνιαία δόση 731 ευρώ για 300 μήνες. Με τη νέα μέθοδο υπολογισμού, η δόση μειώνεται στα 483 ευρώ, εκ των οποίων τα 482 ευρώ αφορούν αποπληρωμή κεφαλαίου και μόλις 1 ευρώ τόκο.

Αν ο συγκεκριμένος δανειολήπτης κατέβαλε 731 ευρώ από τον Ιανουάριο του 2024 έως τον Ιούνιο του 2026, τότε για 30 μήνες έχει πληρώσει υπερβάλλον ποσό περίπου 7.440 ευρώ. Το ποσό αυτό θα αφαιρεθεί από τις μελλοντικές του υποχρεώσεις. Έτσι, αντί να του απομένουν 270 δόσεις, θα συνεχίσει με 255 δόσεις των 483 ευρώ.

Η διαφορά για τον δανειολήπτη είναι τεράστια. Εκεί όπου με την προηγούμενη μέθοδο θα κατέβαλλε 74.852 ευρώ σε τόκους, με τη νέα ρύθμιση θα πληρώσει συνολικά 411 ευρώ. Η αλλαγή αυτή καθιστά τη ρύθμιση μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις για τους ενήμερους δανειολήπτες του νόμου Κατσέλη, καθώς περιορίζει δραστικά την επιβάρυνση που είχε δημιουργηθεί από τον τρόπο τοκοφορίας.

Ο κ. Πιερρακάκης συνέδεσε τη ρύθμιση με το ευρύτερο νομοσχέδιο για το ιδιωτικό χρέος, το οποίο περιλαμβάνει παρεμβάσεις για τις 72 δόσεις, την αύξηση του ορίου στο ακατάσχετο και αλλαγές στον εξωδικαστικό μηχανισμό. Όπως ανέφερε, η κυβέρνηση επιδιώκει να δώσει ανάσα σε πολίτες που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη, παρουσιάζοντας τις ρυθμίσεις ως ενιαίο πλαίσιο αντιμετώπισης του ιδιωτικού χρέους.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στον εξωδικαστικό μηχανισμό, τον οποίο χαρακτήρισε καλύτερο εργαλείο για την προστασία της πρώτης κατοικίας. Στο πλαίσιο αυτό, το όριο υπαγωγής μειώνεται από τις 10.000 στις 5.000 ευρώ, με στόχο να διευρυνθεί η πρόσβαση των οφειλετών και να ενισχυθεί η χρηστικότητα του μηχανισμού.

Αναδρομικότητα, τράπεζες και επιπτώσεις στον «Ηρακλή»

Ο υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας, Θάνος Πετραλιάς, ενημέρωσε την Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων ότι η απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου, η οποία δημοσιεύθηκε στις 5 Ιουνίου, προβλέπει πως η καταβολή των τόκων πρέπει να γίνεται επί της μηνιαίας δόσης. Όπως είπε, υπήρχε ζήτημα ερμηνείας για το αν ο τόκος θα υπολογίζεται από την αρχή της ρύθμισης ή μόνο για το διάστημα των 30 ημερών που αντιστοιχεί σε κάθε δόση.

Με την τροπολογία, σύμφωνα με τον κ. Πετραλιά, αποσαφηνίζεται ότι ο τόκος της μηνιαίας δόσης θα υπολογίζεται για την περίοδο των 30 ημερών. Για ενεργές ρυθμίσεις, από τις 5 Ιουνίου 2026, κάθε μηνιαία δόση που έχει καθοριστεί από το δικαστήριο θα περιλαμβάνει μέρος του κεφαλαίου και τον τόκο που αντιστοιχεί από την προηγούμενη έως την επόμενη καταβολή. Για την πρώτη δόση, επειδή δεν υπάρχει προηγούμενη, θα λαμβάνεται ως περίοδος τοκοφορίας το διάστημα των 30 ημερών.

Το δεύτερο κρίσιμο σημείο της τροπολογίας αφορά τα αναδρομικά υπερβάλλοντα ποσά. Για ενεργές ρυθμίσεις που δεν έχουν περατωθεί και δεν έχουν συντρέξει οι προϋποθέσεις έκπτωσης, όσα έχουν καταβληθεί πέραν του ποσού που θα έπρεπε να καταβληθεί με τη νέα μέθοδο θα αφαιρούνται από τις τελευταίες δόσεις. Η διαφορά των τόκων που πληρώθηκαν σε σχέση με αυτούς που θα έπρεπε να είχαν καταβληθεί θα θεωρείται αποπληρωμή κεφαλαίου και θα μειώνει το υπόλοιπο της οφειλής.

Με άλλα λόγια, οι δανειολήπτες που πλήρωσαν περισσότερα δεν θα χάσουν τα χρήματα αυτά. Θα τα δουν να μετατρέπονται σε μείωση του κεφαλαίου και σε περιορισμό των δόσεων που απομένουν. Πρόκειται για σημείο με άμεση οικονομική σημασία, καθώς αποτρέπει την παγίωση μιας αδικίας που είχε δημιουργηθεί από τον προηγούμενο τρόπο υπολογισμού.

Η τροπολογία ρυθμίζει και τα ποσά που έχουν εισπράξει τα πιστωτικά ιδρύματα πριν από τη μεταφορά των δανείων στον μηχανισμό «Ηρακλής». Τα υπερβάλλοντα ποσά που εισπράχθηκαν από τις τράπεζες θα αποδοθούν στον «Ηρακλή», ώστε να καλυφθεί η επίπτωση από τον νέο τρόπο υπολογισμού.

Ο κ. Πετραλιάς εκτίμησε ότι η μείωση της μηνιαίας δόσης θα προκαλέσει μείωση των μελλοντικών ταμειακών εισροών του «Ηρακλή» κατά περίπου 500 εκατ. ευρώ στην επόμενη 20ετία, δηλαδή περίπου 25 εκατ. ευρώ ετησίως. Επιπλέον, τα αναδρομικά υπολογίζονται περίπου στα 200 εκατ. ευρώ, με την επίπτωση να εμφανίζεται στο τέλος της περιόδου, σε περίπου 15 χρόνια, καθώς τότε δεν θα εισπράττονται οι αντίστοιχες δόσεις.

Ο υφυπουργός υπογράμμισε ότι οι περισσότερες αποφάσεις του νόμου Κατσέλη εκδόθηκαν την περίοδο 2018-2023, ενώ οι τιτλοποιήσεις του «Ηρακλή» έγιναν την περίοδο 2021-2023. Για το διάστημα πριν από τη μεταβίβαση των δανείων, τα υπερβάλλοντα ποσά εισπράττονταν από τις τράπεζες και πλέον θα πρέπει να αποδοθούν στον μηχανισμό. Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτό σημαίνει ότι για την επόμενη πενταετία δεν θα υπάρχει επίδραση στον «Ηρακλή» και η μελλοντική επιβάρυνση θα εμφανιστεί αργότερα μέσω των μειωμένων δόσεων.

Σε ό,τι αφορά το Δημόσιο, ο κ. Πετραλιάς ανέφερε ότι θα υπάρξει επιβάρυνση μόνο εφόσον καταπέσει κάποια εγγύηση. Συνεπώς, κατά την κυβερνητική εκτίμηση, δεν είναι δεδομένο ότι η ρύθμιση θα έχει άμεση δημοσιονομική επίπτωση. Παρά ταύτα, η μείωση των μελλοντικών ροών του «Ηρακλή» αποτελεί κρίσιμο μέγεθος, καθώς συνδέεται με τις κρατικές εγγυήσεις και τη σταθερότητα των σχετικών τιτλοποιήσεων.

Στην τροπολογία θα υπάρχει και ειδική πρόβλεψη για τις ρυθμίσεις που έχουν γίνει μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού. Για αυτές θα ισχύουν οι όροι που έχουν ήδη υπογραφεί μεταξύ δανειολήπτη και μηχανισμού. Η κυβέρνηση απορρίπτει την επέκταση της νέας ρύθμισης στα δάνεια του εξωδικαστικού, υποστηρίζοντας ότι μια τέτοια επιλογή θα είχε πολύ σημαντικές επιπτώσεις για το χρηματοπιστωτικό σύστημα και τον «Ηρακλή», ύψους περίπου 1 δισ. ευρώ.

Η ρύθμιση για τον νόμο Κατσέλη δίνει ουσιαστική ανάσα σε χιλιάδες ενήμερους δανειολήπτες, έστω και μετά από μακρά περίοδο αβεβαιότητας και ερμηνευτικών εκκρεμοτήτων. Ταυτόχρονα, αναδεικνύει τη βαθύτερη παθογένεια του ιδιωτικού χρέους στην Ελλάδα: οι πολίτες συχνά περιμένουν χρόνια για να αποσαφηνιστούν οι όροι προστασίας τους, ενώ οι τράπεζες, οι servicers, οι μηχανισμοί τιτλοποίησης και το Δημόσιο εμπλέκονται σε ένα σύνθετο πλαίσιο, όπου κάθε αλλαγή μετακινεί βάρη από τη μία πλευρά στην άλλη. Το ζητούμενο πλέον είναι η ρύθμιση να εφαρμοστεί καθαρά, χωρίς νέα γραφειοκρατικά εμπόδια και χωρίς καθυστερήσεις που θα ακυρώσουν στην πράξη το οικονομικό της όφελος.