Breturn: Η Βρετανία εξετάζει επιστροφή στην ΕΕ

Η πολιτική ατμόσφαιρα στο Λονδίνο έχει υποστεί αξιοσημείωτη μεταβολή, καθώς ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ έχει υιοθετήσει τον όρο «Breturn» για να περιγράψει το ενδεχόμενο επανένταξης του Ηνωμένου Βασιλείου στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παρά την πρόθεση αυτή, οι Βρυξέλλες αντιμετωπίζουν την εξέλιξη με ψυχραιμία και επιφυλακτικότητα, αποφεύγοντας να παρασυρθούν από τη νέα ρητορική.

Αξιωματούχος της ΕΕ, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας, σχολίασε ότι η αλλαγή τόνου είναι θετική και αναμενόμενη, ωστόσο τόνισε ότι η προσέγγιση της Ένωσης δεν πρόκειται να μεταβληθεί απλώς και μόνο λόγω της νέας «μουσικής υπόκρουσης» από το Λονδίνο. Η δήλωση αυτή υπογραμμίζει την ανάγκη για ουσιαστικές κινήσεις και όχι απλώς για επικοινωνιακές στρατηγικές.

Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, με ένα μειδίαμα που συνδύαζε ικανοποίηση και ειρωνεία, δήλωσε «Welcome back!», δέκα χρόνια μετά το μοιραίο δημοψήφισμα του 2020 που οδήγησε στο Brexit. Η δήλωσή του αποτυπώνει την πολυπλοκότητα των σχέσεων μεταξύ Λονδίνου και Παρισιού, καθώς και την ανάγκη για προσεκτικούς χειρισμούς.

Ευρωπαίος διπλωμάτης σημείωσε ότι η κίνηση αυτή καταδεικνύει πως το ευρωπαϊκό οικοδόμημα παραμένει ελκυστικό, παρά τις προκλήσεις των τελευταίων ετών. Ο Άντι Μπέρναμ, ερωτηθείς σχετικά, αναφέρθηκε σε μια σειρά σεναρίων: διατήρηση του status quo, επιστροφή στην τελωνειακή ένωση, επιστροφή στην ενιαία αγορά ή ακόμη και ριζοσπαστική επανένταξη στην ΕΕ.

Επισήμως, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δηλώνει έτοιμη να εξετάσει όλες τις προτάσεις που θα υποβάλει το Λονδίνο, διατηρώντας ωστόσο επιφυλάξεις ως προς τη βούληση για συμβιβασμούς. Εάν το ζήτημα αφορά την τελωνειακή ένωση, τότε αυτό θα πρέπει να γίνει χωρίς εξαιρέσεις, όπως ισχύει και για την Ενιαία Αγορά, σύμφωνα με διπλωμάτη στις Βρυξέλλες.

Ο Εμανουέλ Μακρόν προειδοποίησε ότι δεν μπορεί να υπάρξει επιλεκτική συμμετοχή, λέγοντας χαρακτηριστικά: «Δεν μπορούμε να πάρουμε αυτό που μας αρέσει χωρίς τα υπόλοιπα». Η δήλωση αυτή αποτυπώνει την ανάγκη για ολοκληρωμένες λύσεις και όχι για αποσπασματικές προσεγγίσεις.

Σύνοδος κορυφής – τεστ

Το πραγματικό τεστ θα είναι η επίτευξη συμφωνίας για την ημερομηνία μιας συνόδου κορυφής μεταξύ ΕΕ και Ηνωμένου Βασιλείου, η οποία είχε αναβληθεί το καλοκαίρι. Πλέον, εξετάζεται το ενδεχόμενο να πραγματοποιηθεί γύρω στις 20 Νοεμβρίου. Πριν από αυτή τη συνάντηση, η πίεση φαίνεται να βρίσκεται στην πλευρά του Λονδίνου, σύμφωνα με τις Βρυξέλλες, καθώς η ΕΕ δεν είναι έτοιμη να κάνει υποχωρήσεις χωρίς σημαντική πρόοδο, ιδίως στο θέμα της κυκλοφορίας των νέων.

Επιπλέον, απαιτείται συμφωνία για τα φυτοϋγειονομικά μέτρα που αφορούν τα βρετανικά προϊόντα, καθώς και για την εναρμόνιση της αγοράς άνθρακα. Οι συζητήσεις για τα θέματα αυτά διαρκούν εδώ και ένα χρόνο χωρίς χειροπιαστά αποτελέσματα, ενώ εκκρεμεί και το ζήτημα του «made in Europe», δηλαδή της ευρωπαϊκής προτίμησης σε ορισμένους βιομηχανικούς τομείς, από την οποία το Ηνωμένο Βασίλειο δεν επιθυμεί να αποκλειστεί.

Η έλευση του νέου πρωθυπουργού στην Ντάουνινγκ Στριτ ενδέχεται να αλλάξει τα δεδομένα. Τυχόν επιτυχία της συνόδου κορυφής, εφόσον επιβεβαιωθεί, θα μπορούσε να συμβάλει στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης και σε μια νέα αρχή, σύμφωνα με τον Σεμπαστιέν Μαγιάρ του βρετανικού Chatham House. Ο ερευνητής χαρακτηρίζει την προοπτική επανένταξης ως «μη ρεαλιστική», τονίζοντας ότι είναι «πολύ νωρίς» για κάτι τέτοιο.

Η προοπτική σταδιακής επανάληψης των συνομιλιών για ένα ενδεχόμενο «Breturn» δεν προκαλεί ενθουσιασμό στις Βρυξέλλες, όπου η ανάμνηση των πολυετών διαπραγματεύσεων του Brexit παραμένει έντονη. Πολλοί διπλωμάτες αμφιβάλλουν κατά πόσον η Βρετανία θα ήταν έτοιμη να αποδεχθεί δυσμενέστερους όρους από αυτούς που απολάμβανε πριν από το Brexit.

Το καναδικό μοντέλο

Παρά τη συμμετοχή της επί δεκαετίες στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα και στη συνέχεια στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το Λονδίνο δεν εντάχθηκε ποτέ στην ευρωζώνη ούτε στη ζώνη Σένγκεν. Επιπλέον, την εποχή της Μάργκαρετ Θάτσερ, η Βρετανία διαπραγματεύτηκε σκληρά και πέτυχε επιστροφές από τη συμβολή της στον κοινό προϋπολογισμό, τις περίφημες βρετανικές εκπτώσεις.

Τα βλέμματα στρέφονται τώρα προς τον Καναδά, στον οποίο οι Βρυξέλλες έχουν υποσχεθεί καθεστώς συνδεδεμένου μέλους. Εάν η υπόσχεση αυτή καταλήξει σε ενισχυμένη σύμπραξη, θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως υπόδειγμα για άλλους εταίρους της ΕΕ, αρχής γενομένης από το Ηνωμένο Βασίλειο, σύμφωνα με πηγές στις Βρυξέλλες. Συνάντηση κορυφής μεταξύ Καναδά και Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει προγραμματιστεί για τα τέλη Οκτωβρίου στο Μόντρεαλ, έναν μήνα πριν από την αναμενόμενη σύνοδο κορυφής μεταξύ ΕΕ και Ηνωμένου Βασιλείου.