CIA: Επιφυλάξεις για τη συμφωνία ΗΠΑ - Ιράν

Σοβαρό ρήγμα στο εσωτερικό της αμερικανικής κυβέρνησης προκαλεί η συμφωνία που ανακοινώθηκε τα ξημερώματα της Δευτέρας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, καθώς ο διευθυντής της CIA, Τζον Ράτκλιφ, φέρεται να προειδοποίησε τον Ντόναλντ Τραμπ ότι οι εκτιμήσεις των υπηρεσιών πληροφοριών αφήνουν ανοιχτό σοβαρό ενδεχόμενο υπαναχώρησης της Τεχεράνης από τις πυρηνικές δεσμεύσεις που ζητά η Ουάσιγκτον.

Σύμφωνα με αποκαλυπτικό δημοσίευμα του Axios, ο Ράτκλιφ δεν εμφανίζεται μόνος στις επιφυλάξεις του. Στις εσωτερικές διαβουλεύσεις που προηγήθηκαν της ανακοίνωσης, ανησυχίες για το περιεχόμενο και τη βιωσιμότητα του μνημονίου κατανόησης φέρονται να εξέφρασαν ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ.

Στην αντίθετη πλευρά του κυβερνητικού διαλόγου βρέθηκαν ο αντιπρόεδρος Βανς, ο ειδικός απεσταλμένος Γουίτκοφ και ο Κούσνερ, οι οποίοι υποστήριξαν ότι η συμφωνία μπορεί να λειτουργήσει ως πεδίο αποκλιμάκωσης και ως αφετηρία νέου γύρου διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Οι πληροφορίες που προβλημάτισαν τη CIA

Κατά τις κλειστές συσκέψεις στην Ουάσιγκτον, παρουσιάστηκαν στοιχεία από διαφορετικές αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών. Πηγές που επικαλείται το Axios αναφέρουν ότι οι πληροφορίες αυτές έδειχναν πως Ιρανοί αξιωματούχοι περιέγραφαν τη συμφωνία στο εσωτερικό της χώρας τους με διαφορετικό τρόπο από εκείνον που παρουσίαζαν στους μεσολαβητές και στην αμερικανική πλευρά.

Η εκτίμηση αυτή οδήγησε τον Ράτκλιφ και τον Ρούμπιο στο συμπέρασμα ότι η Τεχεράνη ενδέχεται να μην προχωρήσει στα κρίσιμα πυρηνικά βήματα που απαιτεί η Ουάσιγκτον για την επίτευξη μιας τελικής συμφωνίας. Πηγή με γνώση των σχετικών αξιολογήσεων ανέφερε ότι οι πραγματικές προθέσεις του Ιράν δεν φαίνεται να ευθυγραμμίζονται με τις δεσμεύσεις που αποτυπώνονται στο κείμενο του μνημονίου.

Παρά το κλίμα επιφυλακτικότητας που καταγράφεται σε τμήμα της αμερικανικής κυβέρνησης, ο Λευκός Οίκος επιμένει να στηρίζει τη συμφωνία. Αμερικανός αξιωματούχος σημείωσε ότι ο πρόεδρος Τραμπ λαμβάνει υπόψη όλες τις εισηγήσεις πριν αποφασίσει, υπογραμμίζοντας ότι η τελική ευθύνη για τη γραμμή της Ουάσιγκτον ανήκει αποκλειστικά στον ίδιο.

Η αμερικανική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι το μνημόνιο καλύπτει τις βασικές «κόκκινες γραμμές» των ΗΠΑ. Σύμφωνα με αυτή την ερμηνεία, το Ιράν δεσμεύεται ότι δεν θα αποκτήσει πυρηνικό όπλο, δεν θα διατηρήσει αποθέματα ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού και δεν θα αξιοποιεί τα Στενά του Ορμούζ ως εργαλείο εκβιασμού απέναντι στη διεθνή αγορά ενέργειας.

Μεταβατική συμφωνία με ορίζοντα 60 ημερών

Το μνημόνιο κατανόησης έχει μεταβατικό χαρακτήρα. Επεκτείνει την εκεχειρία και ανοίγει περίοδο 60 ημερών για διαπραγματεύσεις με αντικείμενο μια συνολική πυρηνική συμφωνία. Στο διάστημα αυτό, η Τεχεράνη αναλαμβάνει την υποχρέωση να διατηρήσει αμετάβλητο το πυρηνικό της πρόγραμμα, ενώ η Ουάσιγκτον δεσμεύεται να μην επιβάλει νέες κυρώσεις και να μην αυξήσει τη στρατιωτική παρουσία της στην περιοχή.

Παράλληλα, προβλέπεται σταδιακή επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ. Το Ιράν αναλαμβάνει να εγγυηθεί την ασφαλή διέλευση εμπορικών πλοίων για 60 ημέρες, χωρίς επιβολή τελών διέλευσης, στοιχείο που θεωρείται κρίσιμο για την ομαλοποίηση της ενεργειακής αγοράς και την αποφυγή νέων αναταράξεων στις τιμές του πετρελαίου.

Οι επικριτές της συμφωνίας προειδοποιούν ότι η Τεχεράνη μπορεί να εξασφαλίσει σημαντικά οικονομικά και διπλωματικά οφέλη χωρίς να υλοποιήσει ουσιαστικές παραχωρήσεις στο πυρηνικό ζήτημα. Στο επίκεντρο των ενστάσεων βρίσκεται η πιθανή αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων, καθώς και η πρόβλεψη για δημιουργία ταμείου ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων στο πλαίσιο μιας τελικής συμφωνίας, με στόχο την οικονομική ανασυγκρότηση και ανάπτυξη του Ιράν.

Από την πλευρά τους, Αμερικανοί αξιωματούχοι επιμένουν ότι κάθε οικονομική ελάφρυνση θα συνδέεται αποκλειστικά με συγκεκριμένες κινήσεις της Τεχεράνης. Η γραμμή που προβάλλεται από τον Λευκό Οίκο βασίζεται στη λογική της ανταμοιβής μόνο μετά από μετρήσιμη συμμόρφωση. Οι ενστάσεις της CIA, ωστόσο, δείχνουν ότι η συμφωνία ξεκινά ήδη με βαρύ πολιτικό φορτίο και με ανοιχτό το ερώτημα αν το Ιράν προτίθεται πραγματικά να αποδεχθεί τους όρους που θέτει η Ουάσιγκτον.