CIA και Κρεμλίνο: Το κοινό δίλημμα Τραμπ και Πούτιν

Η επίσκεψη του διευθυντή της CIA, Τζον Ράτκλιφ, στη Μόσχα κατά τη διάρκεια της εβδομάδας, σύμφωνα με πληροφορίες, είχε ως κεντρικό μήνυμα προς τη ρωσική ηγεσία την επισήμανση ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία εξελίσσεται σε καταστροφή για τη Ρωσία. Ωστόσο, όπως αναφέρει το CNN, οι Ρώσοι αξιωματούχοι των μυστικών υπηρεσιών φέρονται να αντέτειναν ότι ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα παρόμοιο στρατηγικό αδιέξοδο στη δική του σύγκρουση, αυτή στο Ιράν, την οποία ούτε μπορεί να κερδίσει ούτε να τερματίσει με αξιοπρέπεια.

Οι δύο ηγέτες, ο Βλαντιμίρ Πούτιν και ο Ντόναλντ Τραμπ, μολονότι βρίσκονται σε διαφορετικά μέτωπα, αντιμετωπίζουν ένα κοινό πρόβλημα: την αδυναμία επίτευξης των αρχικών πολεμικών τους στόχων, ενώ ταυτόχρονα μια αποχώρηση χωρίς απώλειες στο πολιτικό τους προφίλ καθίσταται εξαιρετικά δύσκολη. Και οι δύο φαίνεται να υπέπεσαν στο ίδιο σφάλμα εκτίμησης, υποτιμώντας την ανθεκτικότητα και τις δυνατότητες των αντιπάλων τους, οι ένοπλες δυνάμεις των οποίων ήταν σαφώς υποδεέστερες σε συμβατική ισχύ και εξοπλισμό.

Το τακτικό πλεονέκτημα τόσο του ρωσικού όσο και του αμερικανικού στρατού υπονομεύτηκε από τις ασύμμετρες τακτικές που ανέπτυξαν η Ουκρανία και το Ιράν αντίστοιχα. Η εισαγωγή φθηνών και καινοτόμων τεχνολογιών, με κυριότερη τη χρήση drones, έχει αλλάξει ριζικά τα δεδομένα στο πεδίο της μάχης, εγκαινιάζοντας μια νέα εποχή στον τρόπο διεξαγωγής του πολέμου.

Στο ρεπορτάζ των New York Times για το ταξίδι του Ράτκλιφ, αναδεικνύεται μια διαχρονική ανησυχία των κύκλων εξωτερικής πολιτικής στην Ουάσινγκτον: ο Ρώσος πρόεδρος ενδέχεται να μην λαμβάνει ειλικρινείς και αντικειμενικές εκτιμήσεις για την πραγματική κατάσταση στο μέτωπο. Το ερώτημα που τίθεται πλέον είναι εάν και ο Αμερικανός πρόεδρος περιβάλλεται από ένα κλειστό περιβάλλον συμβούλων, το οποίο αποφεύγει να του μεταφέρει δυσάρεστες ειδήσεις, με αποτέλεσμα να τρέφει υπεραισιόδοξες προσδοκίες για την έκβαση του πολέμου στο Ιράν.

Η ιστορία έχει δείξει ότι τόσο η Ουάσινγκτον όσο και η Μόσχα έχουν πληρώσει ακριβά το τίμημα δαπανηρών στρατιωτικών παρεμβάσεων στο εξωτερικό. Οι ταπεινωτικές ήττες στο Αφγανιστάν αποτελούν κοινό βίωμα, ενώ η καταστροφική πορεία της Ρωσίας στην Ουκρανία παραλληλίζεται συχνά με την αμερικανική ήττα στο Βιετνάμ. Παρόλα αυτά, οι παραλληλισμοί μεταξύ των δύο ηγετών, αν και εύστοχοι, έχουν τα όριά τους, όπως επισημαίνεται από το CNN.

Ένα κρίσιμο σημείο διαφοροποίησης είναι ότι ο Τραμπ δεν έχει επαναλάβει το σοβαρό σφάλμα του Πούτιν, ο οποίος εξαπέλυσε μαζικά κύματα χερσαίων στρατευμάτων σε έναν πόλεμο φθοράς. Αυτή η απόφαση έχει κοστίσει τη ζωή ή την ακεραιότητα σε περισσότερους από 1,4 εκατομμύρια νέους Ρώσους, σύμφωνα με εκτιμήσεις του Κέντρου Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών (CSIS). Ένα τέτοιο ανθρώπινο κόστος θα ήταν πολιτικά μη διατηρήσιμο στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου ο Τραμπ, ως ηγέτης σε ένα δημοκρατικό σύστημα, είναι περισσότερο εκτεθειμένος στις εσωτερικές πολιτικές ισορροπίες σε σύγκριση με τον αυταρχικό Πούτιν.

Επιπλέον, ενώ η Ρωσία συνεχίζει να σπέρνει τον τρόμο σε ουκρανικές πόλεις και υποδομές με πυραυλικές επιθέσεις και επιδρομές drones, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει αποφύγει σε μεγάλο βαθμό τη στοχευμένη προσβολή αμάχων και πολιτικών υποδομών στη δική του σύγκρουση. Ωστόσο, η άρνησή του να δώσει πλήρη δημόσια αναφορά για την πυραυλική επίθεση σε σχολείο στο Ιράν τον περασμένο Φεβρουάριο, που είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο σχεδόν 200 ανθρώπων, γεννά ερωτήματα για την επιχειρησιακή επάρκεια και την αξιοπιστία των πληροφοριών που χρησιμοποιήθηκαν.

Η επίσκεψη Ράτκλιφ σε μια περίοδο διεθνούς αναταραχής

Η αιφνιδιαστική επίσκεψη του επικεφαλής της CIA στη Ρωσία έλαβε χώρα σε μια εξαιρετικά τεταμένη διεθνή συγκυρία. Οι πόλεμοι στην Ουκρανία και το Ιράν αποσταθεροποιούν την ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής, εμπλέκουν τις μεγάλες δυνάμεις και ενισχύουν τους φόβους για μια γενικευμένη γεωπολιτική σύγκρουση. Σύμφωνα με πηγές του CNN, ο Ράτκλιφ είχε μια ευρεία ατζέντα, που περιλάμβανε αυστηρές προειδοποιήσεις προς τη Ρωσία να απόσχει από οποιαδήποτε φανερή ή μυστική επιθετική ενέργεια εναντίον εδάφους του ΝΑΤΟ, εν μέσω αυξανόμενης ανησυχίας στην Ευρώπη για πιθανή δοκιμασία των αμυντικών γραμμών της συμμαχίας από τον Πούτιν. Παράλληλα, ο Αμερικανός αξιωματούχος επιχείρησε να πείσει τη ρωσική πλευρά να διακόψει την οικονομική και στρατιωτική υποστήριξη προς το Ιράν.

Το ταξίδι αυτό ενδέχεται να λειτουργήσει κατευναστικά για τους συμμάχους των ΗΠΑ, οι οποίοι εδώ και καιρό ανησυχούν για τη δέσμευση του Τραμπ στο ΝΑΤΟ και τις εγγυήσεις ασφαλείας. Μια νέα αμερικανική πρωτοβουλία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία θα ήταν ευπρόσδεκτη, παρόλο που η μείωση της στρατιωτικής βοήθειας προς την κυβέρνηση του Βολοντίμιρ Ζελένσκι εγείρει υποψίες για τα πραγματικά κίνητρα του Αμερικανού προέδρου. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Τραμπ δεν έχει ακόμη υλοποιήσει την υπόσχεσή του να επιτρέψει στην Ουκρανία την εγχώρια παραγωγή συστημάτων αντιπυραυλικής άμυνας Patriot.

Η προεκλογική εξαγγελία του Τραμπ ότι θα τερμάτιζε τον πόλεμο στην Ουκρανία εντός 24 ωρών έχει διαψευστεί πανηγυρικά, καθώς οι ειρηνευτικές του προσπάθειες δεν έχουν αποδώσει καρπούς. Ο ισχυρισμός που επαναλαμβάνει συχνά, ότι ο Πούτιν επιθυμεί την ειρήνη, έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την πραγματικότητα στο πεδίο της μάχης. Οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούν ρόλο παρατηρητή στον πόλεμο της Ουκρανίας, ενώ η Ρωσία έχει τον δικό της παρασκηνιακό ρόλο στον πόλεμο του Ιράν, ο οποίος έχει συμπληρώσει έξι μήνες, με την κυβέρνηση Τραμπ να μεταβαίνει από τη στρατιωτική δράση σε μια στρατηγική ολοκληρωτικού οικονομικού πολέμου.

Η Ρωσία, ωστόσο, φαίνεται να έχει ελάχιστο στρατηγικό συμφέρον να ανακουφίσει τον Τραμπ από το αδιέξοδο στο Ιράν. Οποιαδήποτε συμφωνία που θα περιλάμβανε ανταλλάγματα για την Ουκρανία θα προσέκρουε στην προηγούμενη αποτυχία του Αμερικανού προέδρου να εξαναγκάσει το Κίεβο σε εδαφικές υποχωρήσεις. Σύμφωνα με προηγούμενο ρεπορτάζ του CNN τον Μάρτιο, η Ρωσία παρείχε στο Ιράν πληροφορίες για τις θέσεις και τις κινήσεις αμερικανικών στρατευμάτων, πλοίων και αεροσκαφών, με μεγάλο μέρος αυτών των δεδομένων να προέρχεται από το εξελιγμένο δίκτυο δορυφόρων της Μόσχας.

Η σταθερή αντιδυτική στάση του Πούτιν υποδηλώνει ότι η Ρωσία θα συνεχίσει να αντιμάχεται την επιρροή των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, παίζοντας ένα μακροπρόθεσμο γεωπολιτικό παιχνίδι, σε αντίθεση με τον Τραμπ, του οποίου η θητεία λήγει σε δυόμισι χρόνια. Ωστόσο, η Ουάσινγκτον θα μπορούσε να χρειαστεί τη βοήθεια της Μόσχας και του Πεκίνου για να εφαρμόσει την πολιτική πλήρους οικονομικής απομόνωσης του Ιράν. Όπως επισήμανε ο Φιράς Μακσάντ, επικεφαλής της Eurasia Group για τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, μιλώντας στο CNN International, η επιτυχία της οικονομικής πίεσης εξαρτάται από τη συνεργασία με τους κύριους εμπορικούς εταίρους του Ιράν, δηλαδή την Κίνα και τη Ρωσία, κάτι που θα αποδειχθεί εξαιρετικά δύσκολο.

Οι εξωτερικοί πόλεμοι διαβρώνουν τη διεθνή αξιοπιστία

Σύμφωνα με δημοσίευμα της Washington Post, προηγήθηκε έκθεση των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών που ανέφερε ότι το Κρεμλίνο θεωρεί τις Ηνωμένες Πολιτείες εξασθενημένες εξαιτίας της εμπλοκής τους στον πόλεμο του Ιράν. Η αδυναμία του Τραμπ να επιτύχει μια αποφασιστική νίκη δεν έχει πλήξει μόνο το κύρος των ΗΠΑ, αλλά έχει επίσης εξαντλήσει τα αποθέματα πυρομαχικών και έχει καταπονήσει σοβαρά τις ναυτικές και αεροπορικές δυνάμεις. Αυτή η κατάσταση ενισχύει την αντίληψη σε Ρωσία και Κίνα ότι η Ουάσινγκτον δεν έχει πλέον την ικανότητα ή τη βούληση να ανταποκριθεί σε μια νέα κρίση σε άλλα σημεία του πλανήτη.

Ο Δημοκρατικός γερουσιαστής της Αριζόνα, Μαρκ Κέλι, σχολίασε στο CNN ότι η απόφαση του Τραμπ να ξεκινήσει πόλεμο εναντίον του Ιράν χωρίς στρατηγικό στόχο, σχέδιο ή χρονοδιάγραμμα, έχει οδηγήσει σε εγκλωβισμό, κάτι που αναμφίβολα εξυπηρετεί τα ρωσικά συμφέροντα, τη στιγμή που οι Ρώσοι υποστηρίζουν ενεργά τους Ιρανούς. Από την πλευρά του, ο Αμερικανός πρόεδρος υπερασπίζεται τη φιλική του σχέση με τον Πούτιν, υποστηρίζοντας ότι αυτή καθιστά τον κόσμο ασφαλέστερο. Επανέλαβε την πεποίθησή του ότι ο Ρώσος πρόεδρος δεν θα προχωρήσει σε ενέργειες που θα μπορούσαν να προκαλέσουν σύγκρουση με τη Δύση, διαβεβαιώνοντας ότι δεν θα επιτεθεί σε έδαφος του ΝΑΤΟ.

Το παρασκήνιο γύρω από το ταξίδι του Ράτκλιφ στη Μόσχα αναδεικνύει μια νέα, ενδιαφέρουσα τροπή στις ασυνήθιστες σχέσεις μεταξύ των δύο ηγετών. Βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα κοινό στρατηγικό δίλημμα που ενδέχεται να καθορίσει την πολιτική τους παρακαταθήκη. Ο πόλεμος στο Ιράν μπορεί να μην είναι τόσο υπαρξιακός για την πολιτική επιβίωση του Τραμπ όσο είναι η σύγκρουση στην Ουκρανία για τον Πούτιν, ωστόσο, όπως και ο ομόλογός του στο Κρεμλίνο, ο Αμερικανός πρόεδρος βρίσκεται στριμωγμένος στον πόλεμο που ο ίδιος ξεκίνησε.