ΔΑΕΕ: Πρόστιμα και συλλήψεις στην αντιπυρική

Στην αυστηρή αντιμετώπιση των εμπρησμών από αμέλεια και στην εντατικοποίηση των ελέγχων στηρίζεται η φετινή στρατηγική της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού, ενόψει μιας ακόμη απαιτητικής αντιπυρικής περιόδου. Τα έως τώρα στοιχεία δείχνουν σαφή μετατόπιση της Πυροσβεστικής από την απλή καταστολή στη συστηματική πρόληψη, την άμεση τεκμηρίωση των αιτιών και την επιβολή κυρώσεων σε όσους προκαλούν κίνδυνο πυρκαγιάς.

Από την 1η Ιανουαρίου έως και τις 30 Μαΐου 2026 έχουν επιβληθεί 365 διοικητικά πρόστιμα, συνολικού ύψους 320.795,855 ευρώ, ενώ στο ίδιο διάστημα έχουν πραγματοποιηθεί 60 συλλήψεις στο πλαίσιο της αυτόφωρης διαδικασίας. Από αυτές, οι 54 συλλήψεις, δηλαδή ποσοστό 90%, αφορούν εμπρησμό από αμέλεια, ενώ οι υπόλοιπες 6, ποσοστό 10%, σχετίζονται με εμπρησμό από πρόθεση.

Το μήνυμα που εκπέμπουν τα αρμόδια στελέχη του Πυροσβεστικού Σώματος είναι σαφές: καμία ανοχή στην αμέλεια. Κάθε πράξη που μπορεί να προκαλέσει πυρκαγιά ερευνάται, τεκμηριώνεται και οδηγεί στις προβλεπόμενες συνέπειες. Η αμέλεια δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως απλό σφάλμα ή καθημερινή απροσεξία, καθώς μέσα σε συνθήκες ξηρασίας, ανέμου και αυξημένης καύσιμης ύλης μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρή απειλή για ανθρώπινες ζωές, περιουσίες και φυσικό περιβάλλον.

Τα στοιχεία της περιόδου 2014-2025 καταγράφουν σημαντική ενίσχυση της ελεγκτικής και ανακριτικής δράσης, με ιδιαίτερα έντονη αλλαγή τα τελευταία δύο χρόνια. Οι συνολικές συλλήψεις από 206 το 2023 αυξήθηκαν σε 430 το 2024, καταγράφοντας άνοδο 108,7%, ενώ το 2025 διατηρήθηκαν σε υψηλό επίπεδο, με 423 συλλήψεις.

Ακόμη πιο έντονη είναι η αύξηση στις συλλήψεις που αφορούν ειδικά τη ΔΑΕΕ. Από 8 συλλήψεις το 2023, η υπηρεσία έφτασε στις 51 το 2024, σημειώνοντας άνοδο 537,5%. Το 2025 οι συλλήψεις ανήλθαν στις 79, με νέα αύξηση 54,9%. Η εικόνα αυτή δείχνει έναν μηχανισμό που έχει πλέον ενισχυθεί επιχειρησιακά, παρεμβαίνει ταχύτερα και λειτουργεί με μεγαλύτερη ανακριτική αποτελεσματικότητα.

Περισσότερες συλλήψεις, αυξημένη τεκμηρίωση, λιγότερες ενάρξεις

Ανοδική πορεία παρουσιάζει και ο δείκτης συλλήψεων ανά δικογραφίες για την περίοδο 2015-2025. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΔΑΕΕ, τη διετία 2024-2025 καταγράφεται κρίσιμη μεταβολή, καθώς ο δείκτης ανήλθε στο 2,57% και στη συνέχεια στο 3,02%. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται στην ποιοτική ενίσχυση των ανακριτικών ενεργειών, στην καλύτερη τεκμηρίωση και στην αυξημένη ικανότητα των υπηρεσιών να συνδέουν τα πραγματικά περιστατικά με συγκεκριμένες ευθύνες.

Αντίστοιχη είναι η εικόνα και στις προφυλακίσεις για υποθέσεις εμπρησμών που χειρίστηκε η ΔΑΕΕ. Έπειτα από χρόνια χαμηλών ή σχεδόν μηδενικών επιπέδων, οι προφυλακίσεις αυξήθηκαν από 2 το 2023 σε 12 το 2024, δηλαδή κατά 500%, ενώ και το 2025 παρέμειναν στο ίδιο υψηλό επίπεδο, με 12 προφυλακίσεις.

Την ίδια στιγμή, οι ενάρξεις πυρκαγιών παρουσιάζουν αισθητή μείωση στο πρώτο πεντάμηνο του 2026. Από την 1η Ιανουαρίου έως τις 25 Μαΐου 2025 είχαν καταγραφεί 4.032 ενάρξεις, ενώ το αντίστοιχο διάστημα του 2026 μειώθηκαν στις 2.777. Πρόκειται για μείωση κατά 1.255 περιστατικά, δηλαδή περίπου 31,1%.

Πηγές του Πυροσβεστικού Σώματος συνδέουν αυτή τη μείωση με την αυξημένη παρουσία στο πεδίο, τη συστηματικότερη διερεύνηση των αιτιών, την ταχύτερη απόδοση ευθυνών, την επιβολή διοικητικών κυρώσεων και τη σαφή επιχειρησιακή γραμμή ότι καμία επικίνδυνη συμπεριφορά δεν μένει χωρίς έλεγχο.

Στη δραστική μείωση των ενάρξεων πυρκαγιών έχει δώσει ιδιαίτερη βαρύτητα και ο υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Ευάγγελος Τουρνάς, σε πρόσφατη σύσκεψη με διοικητές Πυροσβεστικών Υπηρεσιών της Αττικής. Ο μεγάλος αριθμός συμβάντων κάθε καλοκαίρι προκαλεί διασπορά δυνάμεων και ισχυρή επιχειρησιακή πίεση στον μηχανισμό Πολιτικής Προστασίας, γεγονός που καθιστά κρίσιμη την πρόληψη και την αυστηρή αντιμετώπιση εμπρησμών από αμέλεια ή πρόθεση.

Η χρονική κατανομή των περιστατικών διαφέρει από χρονιά σε χρονιά και εξαρτάται άμεσα από τις καιρικές συνθήκες. Συνήθως, η αυξημένη δραστηριότητα καταγράφεται τον Μάρτιο και τον Απρίλιο, όταν ξεκινούν καθαρισμοί οικοπέδων, καύση υπολειμμάτων, γεωργικές εργασίες και προετοιμασία υπαίθριων χώρων μετά τον χειμώνα.

Το 2025, οι ξηρές και ανεμώδεις συνθήκες που εμφανίστηκαν νωρίς την άνοιξη οδήγησαν σε αυξημένη επικινδυνότητα ήδη από τον Μάρτιο. Τότε είχε επιβληθεί καθολική απαγόρευση καύσης και χρήσης πυρός σε όλη τη χώρα από τις 11 έως τις 18 Μαρτίου, λόγω των ιδιαίτερα επικίνδυνων συνθηκών. Αυτό αποτυπώθηκε και στα στοιχεία, καθώς ο Μάρτιος του 2025 συγκέντρωσε το 46% των περιστατικών που σχετίζονταν με πρόστιμα και συλλήψεις. Ακολούθησαν ο Μάιος με 28%, ο Απρίλιος με 17%, ο Φεβρουάριος με 7% και ο Ιανουάριος με 3%.

Το 2026 η εικόνα είναι διαφορετική. Οι χαμηλότερες θερμοκρασίες και οι πολλές βροχοπτώσεις μέχρι τις αρχές Μαΐου μετέθεσαν χρονικά την αυξημένη δραστηριότητα των πολιτών στην ύπαιθρο. Έτσι, οι καθαρισμοί οικοπέδων, οι αγροτικές εργασίες και η διαχείριση υπολειμμάτων βλάστησης πραγματοποιήθηκαν αργότερα, με αποτέλεσμα η μεγαλύτερη επιβάρυνση να εμφανιστεί κυρίως τον Απρίλιο και τον Μάιο.

Για το 2026, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΔΑΕΕ, ο Μάιος εμφανίζει το υψηλότερο ποσοστό περιστατικών, με 36%. Ακολουθούν ο Απρίλιος με 31% και ο Μάρτιος με 27%, ενώ ο Φεβρουάριος κινείται στο 5% και ο Ιανουάριος στο 1%.

Οι περιοχές με τη μεγαλύτερη επιβάρυνση και οι συνηθέστερες παραβάσεις

Σε επίπεδο Περιφερειακών Ενοτήτων, το 2025 η Αττική και η Ηλεία συγκέντρωσαν από 21% των προστίμων και συλλήψεων. Ακολούθησαν η Εύβοια με 18%, η Αχαΐα με 14%, η Κέρκυρα με 13% και το Ηράκλειο με 12%. Σε γενικότερο επίπεδο, η Αττική παραμένει η περιοχή με το μεγαλύτερο ποσοστό επιβάρυνσης, με 22% του συνόλου. Ακολουθούν η Κεντρική Μακεδονία με 14%, η Ανατολική Μακεδονία - Θράκη με 13%, η Δυτική Ελλάδα με 11% και η Πελοπόννησος με 8%.

Η αυξημένη επιβάρυνση συνδέεται με την έντονη ανθρώπινη δραστηριότητα, την πυκνότητα κατοικημένων και περιαστικών περιοχών, τις ζώνες όπου δάση και οικισμοί εφάπτονται, τις αγροτικές εργασίες και τη συχνή ανάγκη καθαρισμού οικοπέδων. Στην Αττική, ειδικά, συνυπάρχουν μεγάλος πληθυσμός, εκτεταμένες περιαστικές ζώνες, διάσπαρτη οικιστική ανάπτυξη και υψηλή συχνότητα υπαίθριων δραστηριοτήτων.

Για το 2026 η γεωγραφική εικόνα αλλάζει, καθώς εμφανίζουν μεγαλύτερη δραστηριότητα περιοχές με λιγότερες βροχοπτώσεις και πιο ξηρές συνθήκες. Η Μαγνησία καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό περιστατικών, με 22%, ενώ ακολουθούν τα Δωδεκάνησα και η Αχαΐα με 17% η καθεμία. Η Βοιωτία συγκεντρώνει 16%, η Φθιώτιδα 15% και η Άρτα 11%.

Τα δεδομένα δείχνουν ότι η επιβάρυνση είναι δυναμική και εξαρτάται από τον συνδυασμό καιρικών συνθηκών, εποχικών εργασιών, τοπικών ιδιαιτεροτήτων και ανθρώπινης δραστηριότητας. Για τον λόγο αυτό, οι έλεγχοι της Πυροσβεστικής δεν μπορούν να είναι στατικοί ή τυπικά ημερολογιακοί. Προσαρμόζονται κάθε φορά στα πραγματικά δεδομένα κινδύνου, με στόχο την πρόληψη, την αποτροπή αμελών πράξεων και την άμεση επιβολή κυρώσεων.

Οι συνηθέστερες παραβάσεις αφορούν καθημερινές δραστηριότητες που συχνά υποτιμώνται από τους πολίτες. Πρόκειται κυρίως για ενέργειες με γυμνή φλόγα, όπως καύση ξερών χόρτων, κλαδιών και υπολειμμάτων καλλιεργειών, για θερμές εργασίες στην ύπαιθρο, όπως χρήση τροχού, ηλεκτροκόλληση και εργαλείων που προκαλούν σπινθήρες, καθώς και για αγροτικές εργασίες χωρίς τα προβλεπόμενα μέτρα πυροπροστασίας.

Οι αρμόδιες υπηρεσίες επισημαίνουν ότι μια καύση υπολειμμάτων, μια εργασία με τροχό, μια απρόσεκτη αγροτική δραστηριότητα ή η απουσία βασικών μέτρων πυρασφάλειας μπορεί να φαίνονται μικρές παραλείψεις. Σε συνθήκες ξηρασίας, ανέμου και μεγάλης καύσιμης ύλης, όμως, μπορούν να εξελιχθούν σε σοβαρό περιστατικό με ανεξέλεγκτες συνέπειες.

Από φέτος, το ανακριτικό έργο της ΔΑΕΕ ενισχύεται με την ίδρυση 37 Ανακριτικών Κλιμακίων Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού σε όλη την επικράτεια. Τα νέα κλιμάκια λειτουργούν ως εξειδικευμένη παρουσία της υπηρεσίας στην περιφέρεια, φέρνοντας την ανακριτική γνώση πιο κοντά στον τόπο κάθε συμβάντος και ενισχύοντας την ταχύτητα, τη στόχευση και την ομοιομορφία του έργου σε πανελλαδικό επίπεδο.

Η νέα στρατηγική της ΔΑΕΕ στηρίζεται στην αρχή ότι η γνώση είναι βασικό εργαλείο απέναντι στο έγκλημα του εμπρησμού. Η ανάλυση των αιτιών, η αξιοποίηση των δεδομένων και η μελέτη των ευρημάτων κάθε πυρκαγιάς δεν υπηρετούν μόνο τη διαλεύκανση ενός περιστατικού. Χρησιμοποιούνται για να περιοριστούν οι επόμενες ενάρξεις και να διαμορφωθεί ισχυρότερο σύστημα πρόληψης.

Η Πυροσβεστική στέλνει σαφές προειδοποιητικό μήνυμα για την αντιπυρική περίοδο. Όποιος παραβιάζει μέτρα πυροπροστασίας, εκτελεί επικίνδυνες εργασίες χωρίς προφυλάξεις ή προκαλεί κίνδυνο πυρκαγιάς από αμέλεια θα ελέγχεται και θα αντιμετωπίζει τις προβλεπόμενες κυρώσεις. Η προστασία της ανθρώπινης ζωής, της περιουσίας και του φυσικού περιβάλλοντος δεν μπορεί να στηρίζεται στην τύχη. Απαιτεί υπευθυνότητα, πρόληψη και άμεση λογοδοσία.