Δασμοί, Γροιλανδία και ευρωπαϊκό «όχι» στον εκβιασμό Τραμπ

Κλιμάκωση με απειλές και γεωπολιτικό υπόβαθρο

Σε οριακό σημείο οδηγήθηκαν σήμερα οι διπλωματικές σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών και Ευρώπης, μετά τις απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για επιβολή δασμών, με αφορμή το σχέδιό του για απόκτηση της Γροιλανδίας. Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, έστειλε σαφές μήνυμα ότι «η Ευρώπη δεν πρόκειται να εκβιαστεί», υψώνοντας πολιτικό ανάχωμα απέναντι στις αμερικανικές πιέσεις.

Η νέα ένταση ξέσπασε έπειτα από την ανακοίνωση του Αμερικανού προέδρου ότι από την 1η Φεβρουαρίου θα επιβληθούν δασμοί 10% σε οκτώ συμμάχους των ΗΠΑ –Δανία, Φινλανδία, Γαλλία, Γερμανία, Ολλανδία, Νορβηγία, Σουηδία και Ηνωμένο Βασίλειο– εφόσον συνεχίσουν να αντιδρούν στα σχέδιά του για τη Γροιλανδία.

Η αρκτική νήσος, παρότι αραιοκατοικημένη, διαθέτει πλούσιους φυσικούς πόρους, ενώ η γεωγραφική της θέση, ανάμεσα στη Βόρεια Αμερική και την Αρκτική, την καθιστά κομβική για συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης πυραυλικών επιθέσεων και για την επιτήρηση της ναυσιπλοΐας στην περιοχή.

Σε ανάρτησή του στο Truth Social τα ξημερώματα της Δευτέρας, ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι το ΝΑΤΟ εδώ και δύο δεκαετίες καλεί τη Δανία να απομακρύνει τη «ρωσική απειλή» από τη Γροιλανδία, προσθέτοντας προκλητικά: «Τώρα ήρθε η ώρα και θα γίνει!!!». Ο Αμερικανός πρόεδρος επανέλαβε ότι η περιοχή είναι ζωτικής σημασίας για την ασφάλεια των ΗΠΑ και άφησε ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο κατάληψής της, δηλώνοντας ότι η Ουάσιγκτον θα την αποκτήσει είτε με «εύκολο» είτε με «δύσκολο» τρόπο.

Ευρωπαϊκή συσπείρωση και διεθνείς αντιδράσεις

Οι οκτώ χώρες που βρίσκονται στο στόχαστρο των δασμών εξέδωσαν κοινή δήλωση την Κυριακή, προειδοποιώντας ότι οι απειλές αυτές εγκυμονούν τον κίνδυνο μιας «επικίνδυνης καθοδικής πορείας» στις διατλαντικές σχέσεις. Τόνισαν ότι οι δασμοί υπονομεύουν τη συνεργασία με τις ΗΠΑ και εξέφρασαν πλήρη αλληλεγγύη προς το Βασίλειο της Δανίας και τον λαό της Γροιλανδίας.

«Παραμένουμε προσηλωμένοι στην ενίσχυση της ασφάλειας στην Αρκτική ως κοινό διατλαντικό συμφέρον», σημειώνεται στη δήλωση, με σαφή αναφορά στην ανάγκη διαλόγου στη βάση της εθνικής κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας. Η Φρεντέρικσεν, μέσω Facebook, υπογράμμισε ότι η Ευρώπη επιδιώκει συνεργασία και όχι σύγκρουση, προσθέτοντας πως τα ενωτικά μηνύματα από την υπόλοιπη ήπειρο αποδεικνύουν ότι «η Ευρώπη δεν θα εκβιαστεί».

Από αμερικανικής πλευράς, ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ υποστήριξε ότι «η Γροιλανδία μπορεί να αμυνθεί μόνο ως μέρος των ΗΠΑ», εκφράζοντας την πεποίθηση ότι οι Ευρωπαίοι θα αναγνωρίσουν πως αυτό είναι το «καλύτερο για όλους». Η απάντηση ήρθε από τον Νορβηγό υπουργό Εξωτερικών, Έσπεν Μπαρθ Έιντε, ο οποίος τόνισε ότι ο σεβασμός της κυριαρχίας αποτελεί «μη διαπραγματεύσιμη» αρχή του διεθνούς δικαίου.

Την ίδια ώρα, η λαϊκή αντίδραση στη Δανία και τη Γροιλανδία παραμένει έντονη. Διαδηλώσεις κατά των σχεδίων Τραμπ πραγματοποιήθηκαν στη Νουούκ το Σάββατο, πριν από τις ανακοινώσεις για τους δασμούς, καθώς και σε πόλεις της Δανίας. Παραμένει ασαφές, σύμφωνα με το BBC, πώς οι νέοι δασμοί θα συνυπάρξουν με εκείνους που έχουν ήδη επιβληθεί σε Ηνωμένο Βασίλειο και ΕΕ. Ο Εμανουέλ Μακρόν, που εργάζεται για τον ευρωπαϊκό συντονισμό, δήλωσε ότι θα ζητήσει την ενεργοποίηση του «Μέσου κατά του Εξαναγκασμού» εάν οι απειλές γίνουν πράξη.

Ο Τραμπ αναμένεται να μιλήσει την Τετάρτη στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, με θέμα «Πώς μπορούμε να συνεργαστούμε σε έναν πιο ανταγωνιστικό κόσμο;», παρουσία και του Μακρόν, καθώς και των ηγετών της Γερμανίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.