Data center στη Λάρισα με τεράστιο κόστος

Σοβαρά περιβαλλοντικά και κοινωνικά ερωτήματα προκαλεί ο σχεδιασμός για νέο μεγάλο data center στη Λάρισα, σε μια περιοχή που ήδη δοκιμάζεται από λειψυδρία, υψηλές θερμοκρασίες και αυξημένη πίεση στους φυσικούς πόρους κατά τους θερινούς μήνες.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν δει το φως της δημοσιότητας, το νέο κέντρο δεδομένων θα απαιτεί τεράστιες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας, αντίστοιχες με την ετήσια κατανάλωση περίπου 500.000 νοικοκυριών. Παράλληλα, για την ψύξη των servers εκτιμάται ότι θα χρειάζεται περίπου 100 εκατομμύρια λίτρα νερού κάθε χρόνο, αριθμός που προκαλεί εύλογη ανησυχία για τις επιπτώσεις στο υδατικό ισοζύγιο της Θεσσαλίας.

Το αναπτυξιακό αντάλλαγμα για την τοπική κοινωνία εμφανίζεται περιορισμένο, καθώς γίνεται λόγος για περίπου 300 θέσεις εργασίας στην καλύτερη περίπτωση. Η αναλογία ανάμεσα στους πόρους που θα καταναλώνονται και στην απασχόληση που θα δημιουργείται τροφοδοτεί έντονη κριτική για το πραγματικό όφελος μιας τέτοιας επένδυσης.

Τεράστια κατανάλωση σε μια περιοχή υπό πίεση

Η κυβέρνηση και οι επενδυτές παρουσιάζουν το έργο ως επένδυση του μέλλοντος, ενταγμένη στην ψηφιακή οικονομία και στην ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης. Την ίδια ώρα, οι πολίτες της Θεσσαλίας καλούνται να περιορίζουν την κατανάλωση νερού και ενέργειας, να ανέχονται αυξανόμενες τιμές και να προσαρμόζονται διαρκώς σε οδηγίες περί πράσινης μετάβασης και οικολογικής ευθύνης.

Η αντίφαση είναι προφανής. Ο απλός πολίτης καλείται να μειώσει το περιβαλλοντικό του αποτύπωμα μέσα από μικρές καθημερινές στερήσεις, ενώ μεγάλα κέντρα δεδομένων πολυεθνικών εταιρειών προβλέπεται να καταναλώνουν τεράστιες ποσότητες ρεύματος και νερού, χωρίς ανάλογη ανταπόδοση για την κοινωνία που θα σηκώσει το βάρος.

Η συζήτηση γίνεται ακόμη πιο κρίσιμη σε μια περίοδο κατά την οποία το νερό μετατρέπεται σε στρατηγικό αγαθό. Η πιθανότητα νέων αυξήσεων στα τιμολόγια, με το γνωστό επιχείρημα της υπερκατανάλωσης από τα νοικοκυριά, δημιουργεί εύλογη κοινωνική αγανάκτηση όταν την ίδια στιγμή εγκρίνονται έργα με τόσο υψηλές ανάγκες σε υδάτινους πόρους.

Το μοντέλο ανάπτυξης στο μικροσκόπιο

Τα data centers είναι αναγκαίες υποδομές για την ψηφιακή οικονομία, την αποθήκευση δεδομένων και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Η αναγκαιότητά τους, όμως, δεν αναιρεί την υποχρέωση ορθού χωροταξικού, ενεργειακού και περιβαλλοντικού σχεδιασμού. Η εγκατάστασή τους σε περιοχές όπως η Λάρισα, όπου η λειψυδρία και οι ακραίες θερμοκρασίες αποτελούν ήδη πραγματικότητα, απαιτεί αυστηρή αξιολόγηση και πλήρη διαφάνεια.

Το πραγματικό ζήτημα αφορά το μοντέλο ανάπτυξης που επιλέγει η χώρα. Αντί για επενδύσεις υψηλής προστιθέμενης αξίας, με πολλές και καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας, η Ελλάδα κινδυνεύει να μετατραπεί σε φθηνή ενεργειακή βάση για μεγάλους τεχνολογικούς ομίλους, παραχωρώντας κρίσιμους φυσικούς πόρους με περιορισμένο κοινωνικό όφελος.

Η υπόθεση του data center στη Λάρισα δεν αφορά μόνο ένα έργο. Αγγίζει τον πυρήνα της αναπτυξιακής στρατηγικής, της περιβαλλοντικής προστασίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης. Η κυβέρνηση οφείλει να εξηγήσει με σαφή στοιχεία πόσο νερό και ρεύμα θα δεσμευθούν, ποια θα είναι η πραγματική ανταπόδοση για την τοπική οικονομία και ποιος θα πληρώσει τελικά το κόστος μιας επένδυσης που μπορεί να αποδειχθεί βαρύ φορτίο για τη Θεσσαλία και το περιβάλλον.