Δεμένα χωρίς απαγορευτικό: Όταν οι ακτοπλοϊκές αποφασίζουν και οι επιβάτες πληρώνουν το κόστος

Χωρίς να έχει εκδοθεί επίσημο γενικό απαγορευτικό απόπλου, το λιμάνι του Πειραιά το πρωί του Σαββάτου θύμιζε σκηνικό ακινησίας. Πλοία δεμένα στους προβλήτες, επιβάτες εγκλωβισμένοι με αποσκευές και κατοικίδια, και μια γενικευμένη σύγχυση για το ποια δρομολόγια ισχύουν και ποια ακυρώνονται. Η αιτία δεν ήταν μια θεσμική απαγόρευση, αλλά αποφάσεις ακτοπλοϊκών εταιρειών που, επικαλούμενες τους ισχυρούς ανέμους των προηγούμενων ωρών, προχώρησαν μονομερώς σε ακυρώσεις.

Ακυρώσεις χωρίς απαγορευτικό: ένα γκρίζο θεσμικό πεδίο

Η απουσία γενικού απαγορευτικού απόπλου δημιουργεί ένα ιδιότυπο κενό ευθύνης. Τυπικά, οι καιρικές συνθήκες δεν επέβαλαν καθολική διακοπή της ακτοπλοΐας. Πρακτικά, όμως, οι εταιρείες επέλεξαν να μην εκτελέσουν δρομολόγια, μεταφέροντας το βάρος των αποφάσεών τους στους ταξιδιώτες. Το αποτέλεσμα είναι ένα καθεστώς ασάφειας, όπου ο επιβάτης δεν γνωρίζει αν πρόκειται για μέτρο ασφάλειας ή για επιχειρησιακή επιλογή που καλύπτεται πίσω από τον καιρό.

Στον Πειραιά, δεκάδες ταξιδιώτες προσπαθούσαν να επικοινωνήσουν με τα εκδοτήρια και τα τηλεφωνικά κέντρα, αναζητώντας εναλλακτικά δρομολόγια ή απλές απαντήσεις. Οι περισσότερες δεν δίνονταν. Η έλλειψη συντονισμένης ενημέρωσης κατέστησε το λιμάνι σημείο ταλαιπωρίας και όχι αναχώρησης.

Η εικόνα των επιβατών με βαλίτσες, κλουβιά κατοικιδίων και πρόχειρα εισιτήρια στο χέρι αποτυπώνει με ακρίβεια το πρόβλημα: όταν η ακτοπλοΐα διακόπτεται χωρίς σαφή θεσμική απόφαση, η ευθύνη μετακυλίεται πλήρως στον πολίτη.

Μήλος: 1.641 επιβάτες σε αναμονή χωρίς χρονοδιάγραμμα

Η κατάσταση οξύνθηκε περαιτέρω από το περιστατικό στη Μήλο, όπου δύο μεγάλα πλοία δεν κατάφεραν να προσεγγίσουν το λιμάνι λόγω των ισχυρών ανέμων. Συνολικά 1.641 επιβάτες παρέμειναν εν πλω ή σε κατάσταση αναμονής, χωρίς σαφή ενημέρωση για το πότε και με ποιον τρόπο θα φτάσουν στον προορισμό τους. Το γεγονός ότι τα πλοία εκτελούσαν κομβικά δρομολόγια, συνδέοντας Πειραιά, Μήλο και Ηράκλειο, αναδεικνύει τις αλυσιδωτές συνέπειες τέτοιων αποφάσεων στο σύνολο του ακτοπλοϊκού δικτύου.

Η ευθύνη των εταιρειών και το έλλειμμα ελέγχου

Το ερώτημα που ανακύπτει δεν αφορά μόνο τον καιρό, αλλά τη θεσμική θωράκιση του επιβάτη. Όταν δεν υπάρχει απαγορευτικό, ποιος ελέγχει τις αποφάσεις ακύρωσης; Ποιος διασφαλίζει ότι αυτές δεν γίνονται με γνώμονα το λειτουργικό κόστος ή την επιχειρησιακή ευκολία; Και, κυρίως, ποιος εγγυάται την άμεση και αξιόπιστη ενημέρωση των ταξιδιωτών;

Η σημερινή εικόνα στον Πειραιά δείχνει ότι το πλαίσιο είναι ανεπαρκές. Η ασφάλεια στη θάλασσα είναι αδιαπραγμάτευτη, αλλά δεν μπορεί να λειτουργεί ως γενικό άλλοθι για αποφάσεις χωρίς διαφάνεια και λογοδοσία. Οι επιβάτες δεν ζητούν να ταξιδέψουν με κίνδυνο· ζητούν να γνωρίζουν, εγκαίρως και με σαφήνεια, τι ισχύει και ποιος αποφασίζει.

Ταλαιπωρία ως «κανονικότητα»

Όσο η ακτοπλοΐα αντιμετωπίζεται ως πεδίο όπου η εταιρική απόφαση υπερισχύει της θεσμικής ευθύνης, τέτοιες εικόνες θα επαναλαμβάνονται. Δεμένα πλοία χωρίς απαγορευτικό, ακυρώσεις χωρίς σαφές πλαίσιο και επιβάτες εγκλωβισμένοι ανάμεσα σε τηλεφωνικές γραμμές και προβλήτες. Το πρόβλημα δεν είναι ο άνεμος. Είναι η κανονικοποίηση της αβεβαιότητας σε μια χώρα που εξαρτάται απόλυτα από τη θάλασσα για τη μετακίνησή της.