Την προηγούμενη εβδομάδα αναδείχθηκε μια σοβαρή αδικία που αφορά εκατοντάδες ασφαλισμένους οι οποίοι, αν και είχαν ενταχθεί στον νόμο Κατσέλη και είχαν συμπληρώσει τα απαιτούμενα συντάξιμα έτη, παρέμεναν χωρίς εισόδημα και χωρίς ιατροφαρμακευτική κάλυψη.
Αντίστοιχη πραγματικότητα βιώνουν σήμερα εκατοντάδες ασφαλισμένοι που έχουν υπαχθεί στον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών του νόμου 4738/2020.
Ο εξωδικαστικός μηχανισμός δίνει τη δυνατότητα ρύθμισης οφειλών προς το Δημόσιο, τις τράπεζες και τα ασφαλιστικά ταμεία σε έως 240 δόσεις. Χιλιάδες ελεύθεροι επαγγελματίες και αγρότες αξιοποίησαν το πλαίσιο αυτό, τακτοποίησαν τα χρέη τους και καταβάλλουν συστηματικά τις μηνιαίες δόσεις.
Όταν, όμως, καταθέτουν αίτηση συνταξιοδότησης, έρχονται αντιμέτωποι με ένα κρίσιμο εμπόδιο: ο e-ΕΦΚΑ εξετάζει το συνολικό ύψος της οφειλής και ελέγχει αν υπερβαίνει τα θεσπισμένα όρια, δηλαδή τις 30.000 ευρώ για την πλειονότητα των ασφαλισμένων και τις 10.000 ευρώ για τους ασφαλισμένους του πρώην ΟΓΑ.
Σε περίπτωση υπέρβασης, ζητείται η εφάπαξ καταβολή της διαφοράς εντός δύο μηνών. Αν το ποσό δεν πληρωθεί, η σύνταξη δεν απονέμεται. Έτσι, ασφαλισμένοι που τηρούν κανονικά τη ρύθμιση των 240 δόσεων και είναι απολύτως συνεπείς χαρακτηρίζονται μη επιλέξιμοι για σύνταξη.
Ιδιαίτερα επιβαρυμένη είναι η θέση των ασφαλισμένων του πρώην ΟΓΑ. Πολλοί αγρότες φέρουν οφειλές άνω των 25.000 ή 30.000 ευρώ. Ακόμη και με το ισχύον όριο των 10.000 ευρώ, η απαιτούμενη εφάπαξ καταβολή παραμένει δυσβάστακτη για έναν 67χρονο που εξακολουθεί να ζει από την καλλιέργεια της γης του.
Διαμορφώνεται έτσι μια εικόνα όπου υπερήλικες αγρότες, με συμπληρωμένα έτη ασφάλισης και ενεργή ρύθμιση στον εξωδικαστικό μηχανισμό, συνεχίζουν να εργάζονται επειδή αδυνατούν να λάβουν σύνταξη. Το πλαίσιο των 240 δόσεων ισχύει για την αποπληρωμή των οφειλών, όμως κατά τη διαδικασία συνταξιοδότησης η ρύθμιση δεν λαμβάνεται υπόψη με τον ίδιο τρόπο.
Η παρέμβαση του υπουργείου Εργασίας για τις περιπτώσεις του νόμου Κατσέλη καταδεικνύει ότι υπάρχει περιθώριο θεσμικής διόρθωσης. Το επόμενο βήμα αφορά την προσαρμογή του πλαισίου και για τον εξωδικαστικό μηχανισμό. Μια ρύθμιση θα μπορούσε να προβλέπει ότι ο ασφαλισμένος που έχει ενταχθεί στις 240 δόσεις, τηρεί τη συμφωνία, έχει συμπληρώσει το ηλικιακό όριο και τα απαιτούμενα έτη ασφάλισης, θα λαμβάνει σύνταξη με συνέχιση της αποπληρωμής μέσω παρακράτησης μέρους του ποσού.
Μια τέτοια πρόβλεψη διασφαλίζει τη συνέχιση της εξόφλησης των οφειλών και ταυτόχρονα αποτρέπει την πλήρη εισοδηματική ασφυξία. Το ζήτημα αφορά τον πυρήνα της κοινωνικής πολιτικής και αγγίζει ανθρώπους που εργάστηκαν επί δεκαετίες, κατέβαλαν εισφορές, επηρεάστηκαν από την οικονομική κρίση και ρύθμισαν τα χρέη τους.
Η έννοια της δεύτερης ευκαιρίας συνδέεται με την ουσιαστική δυνατότητα αξιοπρεπούς διαβίωσης. Η πρόσβαση στη σύνταξη συνιστά δικαίωμα που σχετίζεται με τα έτη ασφάλισης και το ηλικιακό όριο και δεν μπορεί να εξαρτάται από την άμεση καταβολή ποσών που υπερβαίνουν τις πραγματικές δυνατότητες των ασφαλισμένων.
Το πρόσφατο πρωτοσέλιδο της εφημερίδας «δημοκρατία» στις 18 Φεβρουαρίου ανέδειξε το ζήτημα για τους ενταγμένους στον νόμο Κατσέλη, προκαλώντας πολιτική κινητικότητα. Ο υφυπουργός Εργασίας Κώστας Καραγκούνης, μιλώντας στο Open και στην ΕΡΤNEWS, αναγνώρισε την ύπαρξη του προβλήματος και προανήγγειλε οδηγία από τον e-ΕΦΚΑ για όσους έχουν θεμελιώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα.
Η επικείμενη ρύθμιση για τον νόμο Κατσέλη συνιστά θεσμική αποκατάσταση. Αντίστοιχη εναρμόνιση για τον εξωδικαστικό μηχανισμό θα αποτρέψει τη δημιουργία ασφαλισμένων δύο κατηγοριών και θα διασφαλίσει ότι το κοινωνικό κράτος λειτουργεί με συνέπεια μέχρι την ολοκλήρωση του εργασιακού βίου.
