Διεθνής Αμνηστία: Καταγγελία κατά της Ε.Ε. για τη συνεργασία με τη Λιβύη

Η Διεθνής Αμνηστία καταγγέλλει την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να διευρύνει τη συνεργασία της με τις αρχές της Λιβύης, σε μια περίοδο κατά την οποία, σύμφωνα με την οργάνωση, η καταστολή σε βάρος μεταναστών και προσφύγων εντείνεται με επικίνδυνο ρυθμό στη χώρα της Βόρειας Αφρικής.

Σε ανακοίνωσή της, η μη κυβερνητική οργάνωση κατηγορεί την Ε.Ε. ότι επιδιώκει να επεκτείνει τη συνεργασία της με τις αντίπαλες λιβυκές αρχές και με ένοπλες οργανώσεις που έχουν συμμαχήσει μαζί τους, παρά το γεγονός ότι οι ίδιες δυνάμεις, όπως αναφέρει, συμμετέχουν σε εκστρατεία μαζικών συλλήψεων, αυθαίρετων κρατήσεων και παράνομων ομαδικών απελάσεων. Η εκστρατεία αυτή, κατά τη Διεθνή Αμνηστία, τροφοδοτείται από ξενοφοβική ρητορική και επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την ήδη δραματική κατάσταση των μεταναστών στη Λιβύη.

Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται τόσο η κυβέρνηση εθνικής ενότητας στην Τρίπολη, η οποία αναγνωρίζεται από τον ΟΗΕ, όσο και η αντίπαλη παράλληλη δομή εξουσίας στη Βεγγάζη, που υποστηρίζεται από τον στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ και τους γιους του. Σύμφωνα με την Αμνηστία, και οι δύο πλευρές εμπλέκονται στην καταστολή και την ενθαρρύνουν ανοιχτά.

Βαριές καταγγελίες για τη συνεργασία Ε.Ε. - Λιβύης

Η Ντιάνα Ελταχάουι, υποδιευθύντρια του τμήματος της Διεθνούς Αμνηστίας για τη Βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή, επισημαίνει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση χρηματοδοτεί εδώ και χρόνια τον έλεγχο των μετακινήσεων μεταναστών στη Λιβύη, παρέχοντας στήριξη στη λιβυκή ακτοφυλακή. Η ίδια χαρακτηρίζει τη λιβυκή ακτοφυλακή ήδη συνεργό σε σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και βίαιες πρακτικές.

Η κ. Ελταχάουι υπογραμμίζει ότι η επέκταση της συνεργασίας με ένοπλες ομάδες που εδρεύουν στην ανατολική Λιβύη, οι οποίες έχουν κατηγορηθεί για εγκλήματα πολέμου και δρουν με καθεστώς ατιμωρησίας, αποτυπώνει μια σοκαριστική περιφρόνηση του διεθνούς δικαίου, της ανθρώπινης ζωής και της αξιοπρέπειας.

Σύμφωνα με τη ΜΚΟ, η σχεδιαζόμενη συνεργασία προβλέπει, μεταξύ άλλων, τη δημιουργία κέντρου συντονισμού επιχειρήσεων διάσωσης στη θάλασσα στη Βεγγάζη. Η αναφορά αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η Διεθνής Αμνηστία υπενθυμίζει ότι στα μέσα Μαΐου η λιβυκή ακτοφυλακή άνοιξε πυρ εναντίον πλοίου διάσωσης της οργάνωσης Sea Watch, στο τρίτο περιστατικό αυτού του είδους μέσα σε διάστημα μικρότερο του ενός έτους.

Η Διεθνής Αμνηστία καλεί την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη της να αναστείλουν τις πολιτικές που, όπως τονίζει, έχουν ως αποτέλεσμα τον εγκλωβισμό προσφύγων και μεταναστών στη Λιβύη. Η οργάνωση θεωρεί ότι η ευρωπαϊκή στρατηγική εξωτερικοποίησης της διαχείρισης του μεταναστευτικού επιβαρύνει ανθρώπους που βρίσκονται ήδη εκτεθειμένοι σε κακομεταχείριση, αυθαίρετη κράτηση και εκμετάλλευση.

Ξενοφοβική ένταση και ανθρώπινη διακίνηση

Το μεταναστευτικό ζήτημα προκαλεί όλο και συχνότερες αναταράξεις στη Λιβύη, με την ένταση να τροφοδοτείται από ακραίο ξενοφοβικό λόγο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Τις τελευταίες εβδομάδες πραγματοποιήθηκαν συγκεντρώσεις, αρκετές από τις οποίες συγκέντρωσαν εκατοντάδες ανθρώπους, έξω από εγκαταστάσεις του ΟΗΕ στην Τρίπολη, με αίτημα την απέλαση παράτυπων μεταναστών.

Η Λιβύη παραμένει κομβικός διάδρομος για ανθρώπους από χώρες της υποσαχάριας Αφρικής και της Ασίας, οι οποίοι προσπαθούν να φτάσουν στην Ευρώπη μέσω της Μεσογείου. Μετά την ανατροπή του καθεστώτος του Μουάμαρ Καντάφι το 2011, η πολιτική αστάθεια επέτρεψε σε διακινητές και λαθρεμπόρους να δημιουργήσουν εκτεταμένα δίκτυα εμπορίας ανθρώπων, εκμεταλλευόμενοι την απουσία ενιαίας κρατικής εξουσίας.

Στα μέσα του 2024, πύλη δεδομένων για τη μετανάστευση που διαχειρίζεται ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης, υπηρεσία του συστήματος του ΟΗΕ, κατέγραφε ότι στη Λιβύη ζουν περίπου 900.000 μετανάστες και πρόσφυγες. Πολλοί από αυτούς βρίσκονται σε εξαιρετικά σκληρές συνθήκες, με περιορισμένη πρόσβαση σε προστασία, περίθαλψη και βασικά δικαιώματα.

Η καταγγελία της Διεθνούς Αμνηστίας φέρνει ξανά στο προσκήνιο το πολιτικό κόστος της ευρωπαϊκής επιλογής να αναθέτει σε τρίτες χώρες τη συγκράτηση μεταναστευτικών ροών. Η συνεργασία με λιβυκές αρχές και ένοπλους σχηματισμούς παρουσιάζεται ως εργαλείο ελέγχου των συνόρων, την ώρα που οι ίδιες δομές κατηγορούνται για πρακτικές που παραβιάζουν θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα. Το ζήτημα πλέον δεν αφορά μόνο τη διαχείριση της μετανάστευσης, αφορά την ευθύνη της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέναντι σε ένα σύστημα που καταγγέλλεται ότι παράγει κράτηση, απελάσεις, βία και ατιμωρησία.