Η κρίσιμη φάση της δίκης για την υπόθεση των υποκλοπών εισέρχεται πλέον στο τελικό της στάδιο, καθώς για τις 6 Φεβρουαρίου έχει προγραμματιστεί η αγόρευση του εισαγγελέα της έδρας. Πρόκειται για μια διαδικαστική εξέλιξη με σαφή πολιτική και θεσμική βαρύτητα, σε μια υπόθεση που από την πρώτη στιγμή συγκλόνισε τη δημόσια ζωή και έθεσε σοβαρά ερωτήματα για τη λειτουργία του κράτους δικαίου, την προστασία του απορρήτου των επικοινωνιών και τα όρια της εκτελεστικής εξουσίας.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί το γεγονός ότι οι κατηγορούμενοι δεν απολογήθηκαν ενώπιον του δικαστηρίου, επιλέγοντας τη σιωπή. Μια επιλογή απολύτως νόμιμη, η οποία όμως, στη συγκεκριμένη υπόθεση, προσλαμβάνει έντονο πολιτικό και συμβολικό φορτίο. Διότι δεν πρόκειται για μια συνηθισμένη ποινική δίκη, αλλά για μια υπόθεση που άγγιξε τον πυρήνα των δημοκρατικών εγγυήσεων και αποκάλυψε ένα πλέγμα παρακολουθήσεων με θολά όρια ευθύνης και ανεπαρκείς απαντήσεις.
Κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας, κατέθεσαν μάρτυρες και αναγνώστηκαν έγγραφα που, αντί να φωτίσουν πλήρως την αλήθεια, ανέδειξαν τα κενά της έρευνας και τις θεσμικές αστοχίες. Οι ευθύνες εμφανίζονται κατακερματισμένες, ενώ η απόδοση λογοδοσίας μοιάζει να σκοντάφτει σε διοικητικές ασάφειες, επικλήσεις απορρήτου και διαχρονικές παθογένειες του κρατικού μηχανισμού.
Η υπόθεση των υποκλοπών, που συνδέθηκε με τη λειτουργία της Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών και τις αποκαλύψεις περί παρακολουθήσεων πολιτικών, δημοσιογράφων και δημόσιων προσώπων, δεν αποτέλεσε απλώς ένα μεμονωμένο σκάνδαλο. Ανέδειξε, αντιθέτως, ένα πρόβλημα βαθιάς θεσμικής φύσης: τη δυσκολία του ελληνικού κράτους να ελέγξει αποτελεσματικά τους μηχανισμούς εξουσίας του και να διασφαλίσει ουσιαστική διαφάνεια.
Η επικείμενη εισαγγελική πρόταση αναμένεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς θα αποτυπώσει όχι μόνο τη νομική αποτίμηση των πράξεων που αποδίδονται στους κατηγορούμενους, αλλά και το ευρύτερο πλαίσιο μέσα στο οποίο αυτές εξετάζονται. Θα κριθεί, εν τέλει, αν η Δικαιοσύνη μπορεί να σταθεί στο ύψος μιας υπόθεσης που δοκίμασε τα όρια της δημοκρατικής νομιμότητας και τραυμάτισε την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς.
Σε κάθε περίπτωση, η δίκη αυτή δεν αφορά μόνο τους κατηγορούμενους. Αφορά το δικαίωμα όλων στην ιδιωτικότητα, τη λογοδοσία της εξουσίας και την αντοχή της δημοκρατίας απέναντι σε πρακτικές που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν αδιανόητες.
Αλέκα Σαμαρά
