Ο καρκίνος εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τη δημόσια υγεία στην Ευρώπη, με τις προβλέψεις να δείχνουν περαιτέρω αύξηση των κρουσμάτων τα επόμενα χρόνια. Υπολογίζεται ότι 1,3 εκατομμύρια ζωές χάθηκαν λόγω καρκίνου στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) το 2022, ενώ οι νέες διαγνώσεις προβλέπεται να αυξηθούν κατά περίπου 18% και οι θάνατοι κατά 26% έως το 2040. Παράλληλα, πρόσφατες εκτιμήσεις δείχνουν ότι το συνολικό κόστος του καρκίνου στην ΕΕ υπερβαίνει τα 93 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως.
Με αφορμή την 4η Φεβρουαρίου, Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου, υπενθυμίζεται η σημασία της πρόληψης μέσα από την 5η έκδοση του Ευρωπαϊκού Κώδικα κατά του Καρκίνου, ο οποίος τονίζει ότι η πρόληψη παραμένει το ισχυρότερο όπλο για τη μείωση του κινδύνου εμφάνισης της νόσου.
Ο Ευρωπαϊκός Κώδικας κατά του Καρκίνου αποτελεί μια μακροχρόνια πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και περιλαμβάνει τεκμηριωμένες επιστημονικά συστάσεις που μπορούν να υιοθετήσουν οι πολίτες στην καθημερινότητά τους. Η 5η έκδοσή του απευθύνεται πλέον όχι μόνο στα άτομα, αλλά για πρώτη φορά καλεί και τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να αναλάβουν ενεργό ρόλο, διαμορφώνοντας συνθήκες που διευκολύνουν τις υγιεινές επιλογές και μειώνουν τον κίνδυνο καρκίνου σε επίπεδο πληθυσμού.
Ο Κώδικας περιλαμβάνει 14 βασικές συστάσεις, που μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην πρόληψη, όπως ανέφερε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο καθηγητής Θεραπευτικής – Αιματολογίας – Ογκολογίας, διευθυντής της Θεραπευτικής Κλινικής στο Νοσοκομείο Αλεξάνδρα και τ. πρύτανης του ΕΚΠΑ Θάνος Δημόπουλος. Όπως σημείωσε, η ευρεία υιοθέτηση αυτών των οδηγιών είναι ιδιαίτερα σημαντική, δεδομένου ότι τουλάχιστον το 40% των καρκίνων μπορεί να προληφθεί. Επιπλέον, πολλά χρόνια νοσήματα, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης, η στεφανιαία νόσος, η αρτηριακή υπέρταση και η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, συνδέονται με παρόμοιους παράγοντες κινδύνου, γεγονός που σημαίνει ότι το όφελος από την πρόληψη μπορεί να είναι πολλαπλασιαστικό.
Οι συστάσεις του Ευρωπαϊκού Κώδικα εστιάζουν, μεταξύ άλλων, στη σημασία της αποφυγής του καπνίσματος και κάθε μορφής καπνού, συμπεριλαμβανομένων και των προϊόντων ατμίσματος, καθώς και στην ανάγκη προστασίας από τον παθητικό καπνό, διατηρώντας το σπίτι και το αυτοκίνητο απαλλαγμένα από καπνό.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους, στον περιορισμό των τροφίμων με υψηλή περιεκτικότητα σε θερμίδες, ζάχαρη, λίπος και αλάτι, αλλά και στην αποφυγή υπερ-επεξεργασμένων προϊόντων και ζαχαρούχων ποτών. Παράλληλα, προτείνεται η καθημερινή σωματική δραστηριότητα και ο περιορισμός του χρόνου που περνά κανείς καθισμένος.
Ο Κώδικας συνιστά επίσης μια ισορροπημένη διατροφή, με δημητριακά ολικής αλέσεως, λαχανικά, όσπρια και φρούτα, καθώς και τον περιορισμό του κόκκινου κρέατος και την αποφυγή των επεξεργασμένων κρεάτων. Σημαντική είναι και η αποφυγή κατανάλωσης αλκοόλ, καθώς και η ενθάρρυνση του θηλασμού όσο το δυνατόν περισσότερο.
Μεταξύ των οδηγιών περιλαμβάνεται ακόμη η προστασία από την υπερβολική έκθεση στον ήλιο, ειδικά για τα παιδιά, η συστηματική χρήση αντηλιακού και η αποφυγή χρήσης σολάριουμ.
Επιπλέον, οι πολίτες καλούνται να ενημερώνονται για καρκινογόνους παράγοντες στον χώρο εργασίας και να ακολουθούν πάντα τους κανόνες υγείας και ασφάλειας, καθώς και να ελέγχουν τα επίπεδα ραδονίου στους εσωτερικούς χώρους, όπου αυτό απαιτείται.
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται επίσης στη μείωση της έκθεσης στην ατμοσφαιρική ρύπανση και στην υποστήριξη πολιτικών που βελτιώνουν την ποιότητα του αέρα.
Στις συστάσεις περιλαμβάνεται ο εμβολιασμός κοριτσιών και αγοριών κατά της ηπατίτιδας Β και του HPV, καθώς και οι απαραίτητες εξετάσεις και θεραπείες για λοιμώξεις που συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου, σύμφωνα με τις εθνικές οδηγίες.
Αναφορά γίνεται και στην ορμονική θεραπεία υποκατάστασης για τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης, η οποία θα πρέπει, εφόσον επιλεγεί, να εφαρμόζεται για το ελάχιστο δυνατό χρονικό διάστημα και πάντα μετά από συζήτηση με τον γιατρό.
Τέλος, ιδιαίτερα σημαντική είναι η συμμετοχή σε οργανωμένα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου, όπως συνιστώνται στη χώρα, για καρκίνο του εντέρου σε άνδρες και γυναίκες ηλικίας 50 έως 74 ετών, για καρκίνο του μαστού κυρίως σε γυναίκες 50 έως 69 ετών, με δυνατότητα επέκτασης όπου εφαρμόζεται, για καρκίνο του τραχήλου της μήτρας σε γυναίκες 30 έως 64 ετών, καθώς και για καρκίνο του πνεύμονα σε άτομα υψηλού κινδύνου, συνήθως ηλικίας 55 έως 74 ετών, μέσα από εξειδικευμένα προγράμματα.
