Δημόσιο: Από 1η Οκτωβρίου άκυρες οι εγκύκλιοι που δεν αναρτώνται στο διαδίκτυο

Νέο καθεστώς τίθεται σε εφαρμογή για τις εγκυκλίους του Δημοσίου, καθώς από την 1η Οκτωβρίου 2026 όποια εγκύκλιος δεν έχει αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του φορέα που την εκδίδει θα παύει αυτομάτως να ισχύει. Η ρύθμιση περιλαμβάνεται στον νόμο 5293/2026 με τίτλο «Παρεμβάσεις για ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη», που εισηγήθηκε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης.

Η υποχρεωτική δημοσίευση των εγκυκλίων στις επίσημες ιστοσελίδες των δημόσιων φορέων παύει έτσι να αποτελεί απλή διοικητική πρακτική και μετατρέπεται σε βασική προϋπόθεση για την εγκυρότητα και την εφαρμογή τους.

Το υπουργείο Εσωτερικών, με εγκύκλιο που υπογράφει ο γενικός γραμματέας Ιωάννης Φουστανάκης, καθορίζει πλέον τα βήματα που πρέπει να ακολουθήσουν οι δημόσιες υπηρεσίες ώστε να προσαρμοστούν στις νέες απαιτήσεις του νόμου.

Μέχρι σήμερα, για την ισχύ μιας εγκυκλίου αρκούσε η ανάρτησή της στο πρόγραμμα «Διαύγεια». Με το νέο πλαίσιο, αυτό δεν θεωρείται πλέον επαρκές. Κάθε νέα εγκύκλιος θα πρέπει να δημοσιεύεται ταυτόχρονα και στην επίσημη ιστοσελίδα της υπηρεσίας που την εκδίδει.

Εάν λείπει μία από τις δύο αναρτήσεις, η εγκύκλιος δεν θα παράγει έννομα αποτελέσματα.

Ο Κωστής Χατζηδάκης χαρακτήρισε τη ρύθμιση σημαντικό βήμα ενίσχυσης της διαφάνειας και καλύτερης εξυπηρέτησης πολιτών και επιχειρήσεων, υπογραμμίζοντας ότι για δεκαετίες η πρακτική εφαρμογή πολλών νόμων εξαρτιόταν σε μεγάλο βαθμό από εγκυκλίους που δεν ήταν πάντοτε εύκολο να εντοπιστούν.

Όπως ανέφερε, χιλιάδες εγκύκλιες οδηγίες είχαν συσσωρευτεί στα αρχεία των υπηρεσιών, με ορισμένες να παραμένουν ενεργές και άλλες να έχουν ουσιαστικά ξεπεραστεί από μεταγενέστερες νομοθετικές αλλαγές, χωρίς όμως να υπάρχει πάντοτε σαφής εικόνα για το τι εξακολουθούσε να ισχύει.

Αυτό είχε ως αποτέλεσμα πολίτες και επιχειρήσεις να μην μπορούν εύκολα να γνωρίζουν βάσει ποιων οδηγιών εξετάζεται ένα αίτημά τους, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και οι ίδιοι οι δημόσιοι υπάλληλοι δυσκολεύονταν να διαπιστώσουν ποια εγκύκλιος παραμένει ενεργή.

Η νέα αρχή που τίθεται είναι απόλυτη: ό,τι δεν αναρτάται, δεν ισχύει.

Προθεσμία έως 30 Σεπτεμβρίου για την τακτοποίηση των εγκυκλίων

Οι δημόσιες υπηρεσίες έχουν προθεσμία έως και τις 30 Σεπτεμβρίου 2026 για να οργανώσουν, να ελέγξουν και να αναρτήσουν το ισχύον υλικό τους.

Οι παλαιές εγκύκλιοι που βρίσκονταν ήδη σε ισχύ κατά την έναρξη εφαρμογής του νόμου θα εξακολουθήσουν να ισχύουν έως το τέλος Σεπτεμβρίου, ακόμη και αν δεν έχουν αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του αρμόδιου φορέα.

Από την 1η Οκτωβρίου, όμως, κάθε εγκύκλιος που δεν έχει δημοσιευθεί στην επίσημη ιστοσελίδα θα παύει αυτομάτως να ισχύει, χωρίς να απαιτείται κάποια πρόσθετη διοικητική πράξη ή ειδική απόφαση κατάργησης.

Η υποχρέωση δεν περιορίζεται στα υπουργεία ή στις κεντρικές υπηρεσίες του κράτους. Αφορά συνολικά τους φορείς που ασκούν δημόσια εξουσία, ανεξάρτητα από τη νομική μορφή τους.

Στο πεδίο εφαρμογής εντάσσονται τα υπουργεία, οι γενικές και ειδικές γραμματείες, οι αποκεντρωμένες διοικήσεις, οι δήμοι, οι περιφέρειες, τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, οι ανεξάρτητες αρχές και το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους.

Η σχετική εγκύκλιος προβλέπει επίσης κοινοποίηση των οδηγιών στα εποπτευόμενα νομικά πρόσωπα δημοσίου και ιδιωτικού δικαίου, ώστε η εφαρμογή του νέου συστήματος να είναι όσο το δυνατόν ενιαία.

Ο νόμος δεν περιορίζεται μόνο στην ανάρτηση. Κάθε φορέας καλείται να οργανώσει τις εγκυκλίους του σε θεματικές κατηγορίες, ώστε ο πολίτης να μπορεί να εντοπίζει εύκολα τις οδηγίες που αφορούν το ζήτημά του.

Παράλληλα, οι υπηρεσίες πρέπει να αποσαφηνίζουν ποια εγκύκλιος, ή ποιο συγκεκριμένο μέρος της, έχει πάψει να ισχύει εξαιτίας μεταγενέστερης αλλαγής στη νομοθεσία.

Την ευθύνη για τον συνολικό συντονισμό της διαδικασίας αναλαμβάνει η υπηρεσία που είναι αρμόδια για τη διοικητική υποστήριξη κάθε φορέα.

Αυτόματη ανάρτηση μέσω «Διαύγειας» και νέες ενιαίες εγκύκλιοι

Η εγκύκλιος του υπουργείου Εσωτερικών παρέχει και δύο συγκεκριμένες κατευθύνσεις προς τις δημόσιες υπηρεσίες, προκειμένου να μειωθεί ο κίνδυνος λαθών και να γίνει αποτελεσματικότερη η εφαρμογή του νέου πλαισίου.

Η πρώτη αφορά την αυτοματοποίηση της δημοσίευσης. Οι φορείς ενθαρρύνονται να συνδέσουν τις ιστοσελίδες τους με τη διεπαφή API του προγράμματος «Διαύγεια», ώστε η ανάρτηση μιας εγκυκλίου να μπορεί να μεταφέρεται αυτόματα και στον διαδικτυακό τόπο της υπηρεσίας.

Με αυτόν τον τρόπο επιδιώκεται να περιοριστεί ο κίνδυνος παράλειψης μιας από τις δύο υποχρεωτικές δημοσιεύσεις και να αποφεύγονται περιπτώσεις κατά τις οποίες μια εγκύκλιος θα χάνει την ισχύ της για καθαρά διαδικαστικούς λόγους.

Η δεύτερη κατεύθυνση αφορά την έκδοση νέων, ενιαίων και κωδικοποιημένων εγκυκλίων.

Αντί οι υπηρεσίες να περιορίζονται στην επισήμανση επιμέρους σημείων παλαιότερων εγκυκλίων που έχουν καταργηθεί ή τροποποιηθεί, καλούνται να εκδίδουν νέα ενιαία κείμενα που θα συγκεντρώνουν όλες τις ισχύουσες οδηγίες για κάθε θεματικό αντικείμενο.

Παράλληλα, οι νέες αυτές εγκύκλιοι θα μπορούν να καταργούν συνολικά τις προηγούμενες, ώστε να αποφεύγεται η ύπαρξη πολλών διαδοχικών κειμένων που τροποποιούν το ένα το άλλο.

Εάν η κατεύθυνση εφαρμοστεί στην πράξη, ο πολίτης θα μπορεί να βρίσκει για κάθε διοικητικό θέμα ένα ενιαίο και επικαιροποιημένο κείμενο οδηγιών, αντί να χρειάζεται να αναζητά παλιές εγκυκλίους, τροποποιήσεις και συμπληρωματικές αποφάσεις.

Η συγκεκριμένη αλλαγή επιχειρεί να αντιμετωπίσει μία από τις χρόνιες αδυναμίες της δημόσιας διοίκησης: την πολυδιάσπαση των οδηγιών και τη δυσκολία εξακρίβωσης του ποια διοικητική ερμηνεία βρίσκεται πραγματικά σε ισχύ.

Το νέο πλαίσιο φιλοδοξεί να καταστήσει τις διοικητικές οδηγίες περισσότερο προσβάσιμες και ελέγξιμες, τόσο από τους πολίτες και τις επιχειρήσεις όσο και από τους ίδιους τους υπαλλήλους.

Από την 1η Οκτωβρίου 2026, επομένως, η ανάρτηση στο διαδίκτυο δεν θα αποτελεί απλώς στοιχείο διαφάνειας. Θα είναι όρος ισχύος. Κάθε δημόσια υπηρεσία θα πρέπει να έχει ξεκαθαρίσει τι ισχύει, τι έχει καταργηθεί και ποιο είναι το επίσημο κείμενο που δεσμεύει τη διοίκηση και τον πολίτη.

Η ουσιαστική δοκιμασία, πάντως, θα είναι η εφαρμογή. Η επιτυχία της μεταρρύθμισης θα κριθεί από το αν χιλιάδες δημόσιοι φορείς θα καταφέρουν μέσα στις προβλεπόμενες προθεσμίες να οργανώσουν το υλικό τους, να αποσύρουν τις παρωχημένες οδηγίες και να δημιουργήσουν ένα πραγματικά λειτουργικό και προσβάσιμο σύστημα ενημέρωσης.