Δημόσιο χρέος: Κάτω από 140% του ΑΕΠ το 2026

Η πορεία αποκλιμάκωσης του ελληνικού δημόσιου χρέους συνεχίζεται με εντατικούς ρυθμούς, φέρνοντας δύο σημαντικά ορόσημα που έχουν ιδιαίτερο συμβολισμό για την οικονομία της χώρας. Το πρώτο ορόσημο αφορά την επίτευξη για το 2026, όπου το χρέος προβλέπεται να υποχωρήσει κάτω από το 140% του ΑΕΠ, για πρώτη φορά από το 2010. Εκείνη τη χρονιά, το χρέος είχε διαμορφωθεί στο 146% του ΑΕΠ, μετά από μια αλματώδη διόγκωση από 112% το 2008 σε 127% το 2009, σηματοδοτώντας την έναρξη της εποχής των μνημονίων. Το δεύτερο ορόσημο τοποθετείται στο 2029, όταν το χρέος αναμένεται να πέσει κάτω από το 120% του ΑΕΠ, ένα κρίσιμο όριο για τις αγορές και τους διεθνείς οίκους αξιολόγησης.

Σύμφωνα με τις προβλέψεις του υπουργείου Οικονομικών, το δημόσιο χρέος για το 2026 εκτιμάται στο 136,8% του ΑΕΠ, που αντιστοιχεί σε 357,515 δισ. ευρώ, από 146,1% το 2025. Η πτωτική τάση συνεχίζεται, με το χρέος να προβλέπεται στο 131,5% του ΑΕΠ (355,8 δισ. ευρώ) το 2027, στο 124,6% (349,820 δισ. ευρώ) το 2028, και τελικά στο 119% (346,045 δισ. ευρώ) το 2029. Η εξέλιξη αυτή, όπως επισημαίνεται στην τελευταία έκθεση του Ελληνικού Δημοσιονομικού Συμβουλίου (ΕΔΣ), οφείλεται κυρίως στην ισχυρή ανάπτυξη της οικονομίας και στη διατήρηση ισχυρών πρωτογενών πλεονασμάτων.

Συνεισφορά πρωτογενών πλεονασμάτων και πρόωρων αποπληρωμών

Η συμβολή των πρωτογενών πλεονασμάτων στη μείωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ ήταν σημαντική, φτάνοντας τις 4,9 ποσοστιαίες μονάδες το 2025, ενώ για το 2026 εκτιμάται σε 3,2 ποσοστιαίες μονάδες. Παράλληλα, η πολιτική πρόωρων αποπληρωμών του χρέους, που ακολούθησαν το υπουργείο Οικονομικών και ο Οργανισμός Διαχείρισης του Χρέους (ΟΔΔΗΧ), είχε θετική επίδραση. Η έκθεση του ΕΔΣ παρουσιάζει μια λεπτομερή ακτινογραφία του δημοσίου χρέους, αναφέροντας ότι η εφαρμογή των τριών προγραμμάτων μακροοικονομικής προσαρμογής (2010-2018) συνοδεύτηκε από τη λήψη δανειακών κεφαλαίων ύψους 288,7 δισ. ευρώ, από διμερή δάνεια (GLF), το EFSF, τον ESM και το ΔΝΤ, με ευνοϊκούς όρους.

Η αποπληρωμή αυτού του χρέους θα απαιτήσει δημοσιονομικά πλεονάσματα τις επόμενες δεκαετίες. Τα δανειακά κεφάλαια από το ΔΝΤ (32,1 δισ. ευρώ) έχουν ήδη εξοφληθεί πλήρως από τον Απρίλιο του 2022, ενώ το ανεξόφλητο υπόλοιπο από τα κράτη μέλη της ευρωζώνης ανέρχεται σε 211,4 δισ. ευρώ, με αποπληρωμή έως το 2070. Από αυτά, τα 52,9 δισ. ευρώ αφορούν διμερή διακρατικά δάνεια (GLF), με το ανεξόφλητο κεφάλαιο να είναι σήμερα 26,3 δισ. ευρώ. Στο πλαίσιο της στρατηγικής ενεργής διαχείρισης, πραγματοποιήθηκαν διαδοχικές πρόωρες αποπληρωμές: τον Δεκέμβριο του 2024 εξοφλήθηκαν 7,935 δισ. ευρώ για λήξεις 2026-2028, τον Δεκέμβριο του 2025 αποπληρώθηκαν 5,29 δισ. ευρώ για την περίοδο 2033-2041, και ο ΟΔΔΗΧ ανακοίνωσε νέα πρόωρη εξόφληση ύψους περίπου 7 δισ. ευρώ για λήξεις το 2029 και 2033-2035. Εκτιμάται ότι στο τέλος του 2026 θα απομένουν περίπου 19 δισ. ευρώ, τα οποία θα αποπληρωθούν πρόωρα με καταβολές 5 δισ. ευρώ ετησίως τα επόμενα τέσσερα χρόνια, με ημερομηνία αποπληρωμής το 2031.

Επίδραση στο προφίλ χρηματοδοτικών αναγκών

Η επιτάχυνση στην αποπληρωμή αναμένεται να έχει άμεση θετική επίδραση στη μείωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ, στη συγκράτηση των δαπανών τόκων, και στη σταθεροποίηση του προφίλ χρηματοδοτικών αναγκών μεσοπρόθεσμα, ενισχύοντας τη χρηματοοικονομική ανθεκτικότητα και το πιστωτικό προφίλ της χώρας, σύμφωνα με το ΕΔΣ. Από τα δανειακά κεφάλαια του EFSF, ύψους 141,8 δισ. ευρώ, το ανεξόφλητο υπόλοιπο είναι περίπου 125,7 δισ. ευρώ, με ετήσιες δόσεις έως το 2070. Η χρηματοδοτική βοήθεια από τον ESM, ύψους 58,8 δισ. ευρώ, αναμένεται να αποπληρωθεί από το 2034 έως το 2060.