Σε μια κρίσιμη καμπή για τη σταθερότητα στη Μέση Ανατολή, οι Ηνωμένες Πολιτείες ξεκαθάρισαν τη θέση τους απέναντι στο ιρανικό καθεστώς, μετά την αποτυχία των μαραθώνιων διαπραγματεύσεων στο Πακιστάν. Ο Αντιπρόεδρος JD Vance, σε μια αποκαλυπτική συνέντευξη στο Fox News, περιέγραψε το πλαίσιο της αμερικανικής στρατηγικής, τονίζοντας ότι η κυβέρνηση έχει εξαντλήσει τα περιθώρια των προτάσεών της και πλέον η ευθύνη για την ειρήνη ή τη σύγκρουση βαραίνει αποκλειστικά την Τεχεράνη.
Το «Θρίλερ» του Ισλαμαμπάντ
Η αμερικανική αντιπροσωπεία, υπό την ηγεσία του ίδιου του Vance, αποχώρησε από το Πακιστάν μετά από 21 ώρες εντατικών συνομιλιών. Σύμφωνα με τον Αντιπρόεδρο, το βασικό εμπόδιο για την επίτευξη συμφωνίας δεν ήταν η έλλειψη προόδου, αλλά η αδυναμία της ιρανικής διαπραγματευτικής ομάδας να λάβει τελικές αποφάσεις χωρίς την άμεση έγκριση του Ανώτατου Ηγέτη, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ.
«Η ομάδα που βρισκόταν εκεί δεν είχε την εξουσιοδότηση να κλείσει τη συμφωνία», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Vance. «Έπρεπε να επιστρέψουν στην Τεχεράνη για να λάβουν έγκριση επί των όρων που θέσαμε. Εμείς καταθέσαμε μια ολοκληρωμένη πρόταση στο τραπέζι, προσδιορίσαμε με απόλυτη σαφήνεια τις κόκκινες γραμμές μας και πλέον η μπάλα βρίσκεται στο δικό τους γήπεδο».
Οι «Κόκκινες Γραμμές» και το Πυρηνικό Πρόγραμμα
Η Ουάσιγκτον παραμένει αμετακίνητη στον πρωταρχικό της στόχο: την πλήρη αποτροπή του Ιράν από την απόκτηση πυρηνικού οπλοστασίου. Ο Vance εξήγησε ότι οι αμερικανικές απαιτήσεις εδράζονται σε δύο πυλώνες:
Την παράδοση του εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν υπό αμερικανική κατοχή.
Την εγκαθίδρυση μόνιμου μηχανισμού ελέγχου που θα διασφαλίζει ότι η Τεχεράνη δεν θα διαθέτει πλέον τη δυνατότητα εμπλουτισμού.
Παρά το γεγονός ότι ο Αντιπρόεδρος αναγνώρισε κάποια «σημάδια προόδου» και μια τάση σύγκλισης από την ιρανική πλευρά, τόνισε ότι αυτή δεν ήταν επαρκής για να οριστικοποιηθεί το deal στην παρούσα φάση. «Δεν θεωρήσαμε ότι η συγκεκριμένη ομάδα και το συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα θα απέδιδαν καρπούς, οπότε επιστρέψαμε στην Ουάσιγκτον», συμπλήρωσε.
Η Απάντηση στην «Οικονομική Τρομοκρατία»
Η διπλωματική ψυχρότητα μετατράπηκε γρήγορα σε επιχειρησιακή δράση στο πεδίο. Μετά την κατάρρευση των συνομιλιών, ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ διέταξε το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ να επιβάλει ναυτικό αποκλεισμό στα Στενά του Ορμούζ, μια κίνηση που τέθηκε σε ισχύ στις 13 Απριλίου.
Ο Vance χρησιμοποίησε σκληρή γλώσσα, χαρακτηρίζοντας τις προσπάθειες του Ιράν να παρεμποδίσει τη διεθνή ναυσιπλοΐα ως «οικονομική τρομοκρατία». Η αμερικανική στρατηγική είναι πλέον καθρέφτης της ιρανικής προκλητικότητας: «Αν οι Ιρανοί προσπαθήσουν να πλήξουν την παγκόσμια οικονομία, θα εφαρμόσουμε την αρχή της αμοιβαίας ανταπόδοσης. Κανένα ιρανικό πλοίο δεν θα βγαίνει από τα λιμάνια του», προειδοποίησε.
Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) διευκρίνισε ότι ο αποκλεισμός στοχεύει αποκλειστικά πλοία που κατευθύνονται ή προέρχονται από ιρανικά λιμάνια, διασφαλίζοντας —θεωρητικά— την ελευθερία ναυσιπλοΐας για τον υπόλοιπο κόσμο σε αυτό το κρίσιμο πέρασμα για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Ιστορικό Εντάσεων και Επόμενα Βήματα
Η τρέχουσα κρίση αποτελεί κλιμάκωση μιας σειράς εχθροπραξιών που ξεκίνησαν στα τέλη Φεβρουαρίου, όταν ΗΠΑ και Ισραήλ εξαπέλυσαν πλήγματα κατά ιρανικών στόχων. Η Τεχεράνη είχε απαντήσει με επιθέσεις drones και πόντιση ναρκών, προκαλώντας χάος στις εφοδιαστικές αλυσίδες.
Ενώ τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης κατηγορούν την Ουάσιγκτον για «υπερβολικές απαιτήσεις» και παραβίαση των «πυρηνικών δικαιωμάτων» της χώρας, η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα. Ο Vance, ωστόσο, άφησε ένα παράθυρο ανοιχτό: «Μια πολύ καλή συμφωνία που θα ωφελήσει και τις δύο πλευρές είναι ακόμα εφικτή. Αρκεί οι Ιρανοί να αποδεχτούν την πραγματικότητα των κόκκινων γραμμών μας».
Το ερώτημα που πλανήται πλέον πάνω από την Τεχεράνη είναι αν η ηγεσία της θα επιλέξει την οικονομική επιβίωση μέσω του συμβιβασμού ή την ολοκληρωτική σύγκρουση υπό το βάρος ενός ασφυκτικού ναυτικού αποκλεισμού.
