Διπλώματα οδήγησης: Ψηφιακό μπλόκο στη διαφθορά και στο «φακελάκι»

Σε νέο ψηφιακό πλαίσιο περνά η διαδικασία για τις εξετάσεις οδήγησης, με το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών να επιχειρεί να χτυπήσει χρόνια φαινόμενα διαφθοράς, χρηματισμού και αδιαφάνειας. Το σχέδιο προβλέπει καταγραφή των πρακτικών εξετάσεων, ενίσχυση του ελέγχου στις θεωρητικές δοκιμασίες και λειτουργία ειδικής πλατφόρμας καταγγελιών για πολίτες που αντιμετωπίζουν πιέσεις, καθυστερήσεις ή απαιτήσεις για «φακελάκι».

Η παρέμβαση έρχεται σε έναν χώρο όπου για χρόνια είχαν παγιωθεί καταγγελίες για αθέμιτες πρακτικές, με τους υποψήφιους οδηγούς να βρίσκονται συχνά αντιμέτωποι με ένα σύστημα βραδύ, αδιαφανές και ευάλωτο σε μεσολαβήσεις. Το υπουργείο επιχειρεί πλέον να περιορίσει τη φυσική παρέμβαση στις κρίσιμες διαδικασίες και να δημιουργήσει πλήρες ηλεκτρονικό αποτύπωμα σε κάθε στάδιο.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, σε κάθε όχημα πρακτικής εξέτασης θα τοποθετούνται κάμερες και μικρόφωνα, ώστε να καταγράφεται η πορεία της εξέτασης και η συμπεριφορά όλων των εμπλεκομένων. Η καταγραφή θα ενεργοποιείται μέσω ειδικού QR κωδικού, τον οποίο θα σαρώνει ο εξεταστής με tablet, ταυτοποιώντας το όχημα και εκκινώντας αυτόματα τη διαδικασία.

Το υλικό θα αποθηκεύεται με βάση τους κανόνες του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Δεδομένων και τα διεθνή πρότυπα ασφάλειας πληροφοριών. Η ύπαρξη εικόνας και ήχου αναμένεται να λειτουργήσει αποτρεπτικά απέναντι σε φαινόμενα πίεσης, συναλλαγής ή αυθαίρετης κρίσης, ενώ παράλληλα θα προσφέρει αποδεικτικό υλικό σε περίπτωση ένστασης ή καταγγελίας.

Νέο ψηφιακό σύστημα στις θεωρητικές εξετάσεις

Παράλληλα με τις πρακτικές εξετάσεις, αναπτύσσεται ενιαία ψηφιακή πλατφόρμα για τις θεωρητικές εξετάσεις οδήγησης. Το νέο σύστημα θα περιλαμβάνει μηχανισμούς ταυτοποίησης των υποψηφίων και δυνατότητα στατιστικής ανάλυσης των αποτελεσμάτων, ώστε να εντοπίζονται ασυνήθιστα μοτίβα και πιθανές παρατυπίες.

Ο στόχος είναι να αποκτήσουν οι αρμόδιες υπηρεσίες εργαλεία εσωτερικού ελέγχου, με δυνατότητα έγκαιρης ανίχνευσης ύποπτων πρακτικών. Με αυτόν τον τρόπο, η διαδικασία δεν θα στηρίζεται μόνο σε εκ των υστέρων καταγγελίες, αλλά και σε μηχανισμούς προληπτικής εποπτείας.

Κεντρικό ρόλο στο νέο πλαίσιο έχει η πλατφόρμα report-diplomata.gov.gr, μέσα από την οποία οι πολίτες θα μπορούν να υποβάλλουν επώνυμες ή ανώνυμες καταγγελίες. Οι αναφορές μπορεί να αφορούν περιστατικά χρηματισμού, απαιτήσεις για παράνομες πληρωμές, αθέμιτες πρακτικές, αδικαιολόγητες καθυστερήσεις ή άλλες ενδείξεις διαφθοράς.

Οι καταγγελίες θα αξιολογούνται από εξουσιοδοτημένο προσωπικό και, όπου κρίνεται απαραίτητο, θα διαβιβάζονται στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας, στο Τμήμα Εσωτερικών Υποθέσεων της ΕΛ.ΑΣ. και στις αρμόδιες υπηρεσίες για περαιτέρω διερεύνηση. Η αποτελεσματικότητα του μέτρου θα κριθεί στην πράξη από την ταχύτητα ελέγχου, τη σοβαρότητα της διερεύνησης και τις κυρώσεις όπου διαπιστώνονται παραβάσεις.

Ψηφιακά διπλώματα και ηλεκτρονικές πινακίδες

Το υπουργείο προχωρά και στην πλήρη ψηφιοποίηση της διαδικασίας έκδοσης αδειών οδήγησης, περιορίζοντας τη χειροκίνητη παρέμβαση υπαλλήλων και τα περιθώρια καθυστέρησης. Οι νέοι οδηγοί θα μπορούν να βλέπουν το δίπλωμά τους στο Gov.gr Wallet περίπου μία εβδομάδα μετά την επιτυχή εξέταση, πριν παραλάβουν την έντυπη άδεια.

Μέχρι σήμερα έχουν διεκπεραιωθεί περισσότερες από 2,1 εκατομμύρια ψηφιακές αιτήσεις, ενώ καθημερινά καταχωρούνται περίπου 8.000 νέα αιτήματα. Τα στοιχεία αυτά δείχνουν την ταχεία μετάβαση σε ένα μοντέλο όπου οι περισσότερες διαδικασίες θα γίνονται ηλεκτρονικά, με λιγότερη φυσική επαφή και μεγαλύτερη ιχνηλασιμότητα.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η αλλαγή στη διαδικασία έκδοσης πινακίδων κυκλοφορίας, η οποία θα πραγματοποιείται πλέον ηλεκτρονικά, από την αίτηση μέχρι την παραλαβή. Η ψηφιοποίηση της διαδικασίας στοχεύει στη μείωση της γραφειοκρατίας και στον περιορισμό των περιθωρίων αδιαφανών συναλλαγών.

Η μεταρρύθμιση στις εξετάσεις οδήγησης επιχειρεί να κλείσει ένα χρόνιο παράθυρο διαφθοράς. Η τεχνολογία, όμως, από μόνη της δεν αρκεί. Το κρίσιμο ζήτημα είναι αν το νέο σύστημα θα συνοδευτεί από πραγματικούς ελέγχους, αυστηρή εφαρμογή και λογοδοσία. Μόνο τότε οι υποψήφιοι οδηγοί θα πάψουν να αντιμετωπίζουν την απόκτηση διπλώματος ως διαδικασία εξαρτημένη από μεσάζοντες, γνωριμίες και παράτυπες απαιτήσεις.