ΔΝΤ: Ανάγκη περιορισμού δανεισμού και χρέους

Η γενική διευθύντρια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ), Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, απηύθυνε αυστηρή προειδοποίηση προς τις ανεπτυγμένες οικονομίες, συμπεριλαμβανομένων του Ηνωμένου Βασιλείου και των Ηνωμένων Πολιτειών, καλώντας τες να περιορίσουν τον δανεισμό και να μειώσουν τα επίπεδα του χρέους τους. Η έκκληση αυτή έρχεται στον απόηχο της εκτίναξης του κόστους εξυπηρέτησης του κρατικού χρέους τις τελευταίες εβδομάδες, γεγονός που έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στους κόλπους της παγκόσμιας οικονομικής κοινότητας.

Σε αποκλειστική συνέντευξή της στο BBC, η Γκεοργκίεβα υπογράμμισε ότι οι παγκόσμιες οικονομικές αναταράξεις έχουν οδηγήσει σε αύξηση των επιπέδων του χρέους, παρομοιάζοντάς το με μια σκάλα που δεν οδηγεί στον παράδεισο. Παράλληλα, εξέφρασε την ανησυχία της για την αδράνεια των κυβερνήσεων, τονίζοντας ότι δεν έχουν ληφθεί τα απαραίτητα μέτρα για τον περιορισμό του κόστους εξυπηρέτησης του χρέους. «Είναι ώρα να αναλάβουμε δράση», δήλωσε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι οι πολιτικοί χρειάζονται θάρρος για να προχωρήσουν στις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις.

Η παρέμβαση της επικεφαλής του ΔΝΤ πραγματοποιείται σε μια περίοδο όπου το κόστος κρατικού δανεισμού έχει αυξηθεί σημαντικά, ως αποτέλεσμα των πολέμων που διαταράσσουν την προσφορά πετρελαίου και ενισχύουν τον πληθωρισμό. Το υψηλότερο κόστος δανεισμού έχει επηρεάσει και τη βρετανική κυβέρνηση, ενόψει του πρώτου προϋπολογισμού του πρωθυπουργού του Ηνωμένου Βασιλείου, Άντι Μπέρναμ, τον επόμενο μήνα, ενώ εντείνονται οι εκτιμήσεις για τις πιθανές φορολογικές και δημοσιονομικές πολιτικές που θα ακολουθήσει.

Τα τελευταία στοιχεία αποκαλύπτουν ότι ο κρατικός δανεισμός – η διαφορά μεταξύ φορολογικών εσόδων και κρατικών δαπανών – ανήλθε τον Αύγουστο στα 18,3 δισ. λίρες (24,4 δισ. δολάρια), σχεδόν 20% υψηλότερα από έναν χρόνο νωρίτερα και πάνω από τις επίσημες προβλέψεις. Παράλληλα, οι τόκοι για την εξυπηρέτηση του χρέους ήταν τον Αύγουστο στο υψηλότερο επίπεδο από τότε που ξεκίνησαν οι μηνιαίες καταγραφές, το 1997.

Το υψηλότερο κόστος δανεισμού έχει πλήξει και τις ΗΠΑ, τη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου, όπου το συνολικό δημόσιο χρέος έχει ξεπεράσει τα 40 τρισ. δολάρια. Το ποσό έχει διπλασιαστεί μέσα σε μία δεκαετία, προκαλώντας ανησυχίες τόσο στο εσωτερικό όσο και διεθνώς.

Στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών, η Γκεοργκίεβα δήλωσε ότι το μήνυμα του ΔΝΤ προς τις ανεπτυγμένες οικονομίες είναι πως, παρότι υπάρχουν οικονομικοί παράγοντες που βρίσκονται εκτός του ελέγχου των κυβερνήσεων, οι κυβερνήσεις έχουν τον έλεγχο των εσωτερικών οικονομικών πολιτικών. «Υπάρχουν δύο πράγματα που πρέπει να γίνουν: να μειωθούν τα επίπεδα του χρέους, να τεθεί η δημοσιονομική εξυγίανση σε προτεραιότητα και να διασφαλιστεί ότι οι κεντρικές τράπεζες εκπληρώνουν την εντολή τους για τη διατήρηση της σταθερότητας των τιμών», δήλωσε.

«Είναι αδύνατο να τονίσει κανείς αρκετά πόσο κρίσιμο είναι να βρεθεί το θάρρος για να ληφθούν τα αναγκαία μέτρα. Πρόκειται για πολιτικά δύσκολες αποφάσεις, αλλά είναι απαραίτητες», πρόσθεσε, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για γενναίες πολιτικές επιλογές.

Ερωτηθείσα ειδικά για το υψηλότερο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους στο Ηνωμένο Βασίλειο σε σύγκριση με άλλες μεγάλες οικονομίες, η Γκεοργκίεβα είπε ότι η θέση της χώρας δεν διαφέρει ιδιαίτερα από εκείνη των υπολοίπων. Αναφέρθηκε σε αρκετά συνεπή δράση για τη μείωση του χρέους και επαίνεσε τις μεταρρυθμίσεις στον σχεδιασμό και τη στεγαστική πολιτική, προσθέτοντας ότι οι ανεπτυγμένες οικονομίες δεν διαθέτουν τα απαραίτητα δημοσιονομικά περιθώρια για να ενισχύσουν την ανάπτυξη και, ως εκ τούτου, πρέπει να βασιστούν σε μεταρρυθμίσεις που θα ενθαρρύνουν τον ιδιωτικό τομέα να επενδύσει.

Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αποτελέσει κίνδυνο για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα

Οι κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο αντλούν κεφάλαια μέσω της έκδοσης ομολόγων – ουσιαστικά πρόκειται για μια μορφή IOU – και σε αντάλλαγμα καταβάλλουν τόκους στα επενδυτικά κεφάλαια που τα αγοράζουν. Οι ανησυχίες ότι ο πληθωρισμός διαβρώνει τις αποδόσεις έχουν οδηγήσει τους τελευταίους μήνες σε άνοδο των επιτοκίων των ομολόγων, γνωστών ως αποδόσεων (yields). Ωστόσο, υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που ωθούν τις αποδόσεις υψηλότερα, μεταξύ των οποίων ο αυξανόμενος ανταγωνισμός στην αγορά ομολόγων από μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες, οι οποίες αναζητούν τεράστια ποσά κεφαλαίων για να επενδύσουν στην ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης (AI).

Αναφερόμενη στην τεχνητή νοημοσύνη, η Γκεοργκίεβα έκανε λόγο για πρόσφατες ανησυχίες σχετικά με την απώλεια ασφαλούς ελέγχου επί τέτοιων συστημάτων ως έναν πιθανό παράγοντα χρηματοπιστωτικής αστάθειας, παράλληλα με τα υψηλά επίπεδα χρέους. «Εάν δούμε περισσότερα περιστατικά στα οποία η τεχνητή νοημοσύνη αποκτά [μια] δική της ζωή, τότε μπορεί να βρεθούμε αντιμέτωποι με έναν σημαντικό κίνδυνο για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα», δήλωσε.

Η γενική διευθύντρια του ΔΝΤ επανέλαβε την εκτίμηση του οργανισμού ότι η παγκόσμια οικονομία επηρεάζεται από δύο δυνάμεις που κινούνται προς αντίθετες κατευθύνσεις: το ενεργειακό σοκ στις τιμές και τις επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη. Όπως είπε, είναι σημαντικό οι περιορισμένες εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου από τις χώρες του Κόλπου να επανέλθουν με βιώσιμο τρόπο, ώστε το σοκ στην ενεργειακή προσφορά να περάσει επιτέλους στο παρελθόν. «Αυτό αποτελεί ένα πολύ σημαντικό βήμα προς την ομαλοποίηση», δήλωσε, αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι αυτό δεν έχει ακόμη συμβεί.