Δραματική μείωση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ

Η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, ένα από τα πλέον κομβικά σημεία για το παγκόσμιο εμπόριο και την ενεργειακή ασφάλεια, βρίσκεται σε πρωτοφανή κρίση. Σύμφωνα με προκαταρκτικά στοιχεία ναυτιλιακής κίνησης που δόθηκαν στη δημοσιότητα την Τετάρτη, μόλις έξι εμπορικά πλοία κατάφεραν να διασχίσουν το στενό την Τρίτη. Ο αριθμός αυτός είναι δραματικά μειωμένος σε σύγκριση με τα εννέα πλοία που καταγράφηκαν την προηγούμενη ημέρα και ακόμη πιο αποκαλυπτικός αν αναλογιστεί κανείς ότι ο μέσος όρος των τελευταίων δέκα ημερών ανέρχεται σε περίπου 12 πλοία ημερησίως.

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι τα εν λόγω στοιχεία ενδέχεται να μην αποτυπώνουν πλήρως την πραγματική εικόνα, καθώς δεν περιλαμβάνουν πλοία που θα μπορούσαν να έχουν περάσει από το στρατηγικής σημασίας θαλάσσιο πέρασμα έχοντας επιλέξει να απενεργοποιήσουν τους πομποδέκτες του Αυτόματου Συστήματος Αναγνώρισης (AIS). Μια τέτοια ενέργεια, που συχνά χρησιμοποιείται για την αποφυγή εντοπισμού, προσθέτει ένα επιπλέον επίπεδο αβεβαιότητας στην ήδη τεταμένη κατάσταση.

Από τα έξι πλοία που τελικά καταγράφηκαν από την πλατφόρμα παρακολούθησης Kpler στις 02:00 GMT, τα πέντε είχαν κατεύθυνση προς τον Περσικό Κόλπο, ενώ μόλις ένα εξερχόταν από αυτόν. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονταν ένα πλοίο τύπου Panamax και ένα δεξαμενόπλοιο ενδιάμεσης χωρητικότητας, γεγονός που καταδεικνύει ότι ακόμη και οι ελάχιστες διελεύσεις αφορούν συγκεκριμένους τύπους φορτίων.

Ένας κόμβος ζωτικής σημασίας για την παγκόσμια ενέργεια

Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος της τρέχουσας κρίσης, αρκεί να αναφερθεί ότι πριν από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν, στις 28 Φεβρουαρίου, ο μέσος ημερήσιος αριθμός των μεγάλων εμπορικών πλοίων που διέσχιζαν το στενό, το οποίο βρίσκεται στη νότια άκρη του Περσικού Κόλπου, προσέγγιζε τα 125. Σε αυτόν τον αριθμό περιλαμβάνονταν δεξαμενόπλοια και πλοία μεταφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), τα οποία εξυπηρετούσαν περίπου το 20% της παγκόσμιας ημερήσιας προσφοράς αργού πετρελαίου και LNG. Η ομαλή λειτουργία αυτής της θαλάσσιας αρτηρίας αποτελεί, επομένως, θεμέλιο λίθο για τη σταθερότητα των διεθνών ενεργειακών αγορών.

Η κατάσταση έχει επιδεινωθεί περαιτέρω εξαιτίας του αμερικανικού αποκλεισμού που έχει επιβληθεί σε πλοία που συνδέονται με το Ιράν. Το μέτρο αυτό, το οποίο επανήλθε σε ισχύ από τα μέσα Ιουλίου, έχει οδηγήσει σε πλήρη αναστολή των ιρανικών εξαγωγών αργού πετρελαίου, στερώντας από την αγορά μια σημαντική ποσότητα προσφοράς και εντείνοντας τις ανησυχίες για την επάρκεια εφοδιασμού.

Κλιμάκωση της σύγκρουσης και οι επιπτώσεις στην αγορά

Η σύγκρουση μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν γνώρισε νέα, επικίνδυνη κλιμάκωση την Τρίτη. Οι Χούθι από την Υεμένη, οι οποίοι υποστηρίζονται από την Τεχεράνη, εξαπέλυσαν επιθέσεις εναντίον πολλών πόλεων της Σαουδικής Αραβίας. Παράλληλα, αμερικανικές δυνάμεις έπληξαν αρκετά ιρανικά πετρελαιοφόρα, ενώ το ίδιο το Ιράν προχώρησε σε επίθεση εναντίον αμερικανικής στρατιωτικής βάσης στην Ιορδανία.

Το άμεσο αποτέλεσμα αυτής της έντασης ήταν η εκτίναξη της τιμής του πετρελαίου πάνω από το ψυχολογικό όριο των 100 δολαρίων το βαρέλι την Τρίτη, καθώς η αγορά αντέδρασε στον κίνδυνο περαιτέρω διαταραχής του εφοδιασμού από μια περιοχή που παραδοσιακά καλύπτει τεράστιο μέρος της παγκόσμιας ζήτησης.

Σύμφωνα με έκθεση της εταιρείας ναυτιλιακών πληροφοριών Marisks, οι αμερικανικές δυνάμεις έθεσαν εκτός λειτουργίας πέντε πετρελαιοφόρα που συνδέονται με το Ιράν. Πρόκειται για τα M/T Kaviz, Charminar, Horizon 1, Riesco και Derya. Όπως αναφέρεται στην ίδια έκθεση, τέσσερα από αυτά τα πλοία δέχθηκαν πλήγματα στον Κόλπο του Ομάν, σε περιοχή εκτός των Στενών του Ορμούζ, ενώ το πέμπτο χτυπήθηκε κοντά στο νησί Kharg. Το συγκεκριμένο νησί φιλοξενεί τον σημαντικότερο τερματικό σταθμό εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν, γεγονός που καθιστά το πλήγμα ιδιαίτερα συμβολικό και ουσιαστικό.

Η κίνηση μειώνεται και στην Ερυθρά Θάλασσα

Η κρίση δεν περιορίζεται μόνο στα Στενά του Ορμούζ. Στην Ερυθρά Θάλασσα, όπου οι Χούθι έχουν ανακοινώσει αποκλεισμό της ναυσιπλοΐας που συνδέεται με τη Σαουδική Αραβία, η κίνηση παρουσιάζει επίσης σημαντική πτώση. Την Τρίτη, 25 εμπορικά πλοία διέσχισαν τα Στενά Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, έναντι μέσου όρου περίπου 27 πλοίων που καταγράφεται τις τελευταίες δέκα ημέρες. Από αυτά, τα 11 εισήλθαν στο στενό και τα 14 εξήλθαν.

Μεταξύ των πλοίων που χρησιμοποίησαν αυτή τη θαλάσσια οδό, ξεχώριζαν δύο δεξαμενόπλοια τύπου Suezmax, οκτώ τύπου Aframax και ένα πολύ μεγάλο πλοίο μεταφοράς αργού πετρελαίου (VLCC). Η παρουσία αυτών των μεγάλων δεξαμενόπλοιων δείχνει ότι, παρά τους κινδύνους, η μεταφορά ενέργειας συνεχίζεται, αν και με σαφώς μειωμένο ρυθμό και αυξημένο κόστος και ρίσκο για τους πλοιοκτήτες και τις ασφαλιστικές εταιρείες.