Η συμπλήρωση της φορολογικής δήλωσης απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή, καθώς ορισμένα πεδία που φαίνονται τυπικά μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά το τελικό ποσό του φόρου. Για τους ιδιοκτήτες ακινήτων, οι κωδικοί που συνδέονται με την κατοικία και τα τεκμήρια διαβίωσης χρειάζονται ακριβή καταχώριση, αφού ακόμη και ένα μικρό λάθος μπορεί να οδηγήσει σε υψηλότερη φορολογική επιβάρυνση.
Η κατοικία στην οποία διαμένει ο φορολογούμενος, είτε είναι ιδιόκτητη είτε μισθωμένη είτε έχει παραχωρηθεί δωρεάν, υπολογίζεται ως τεκμήριο διαβίωσης. Αν και το τεκμήριο κατοικίας έχει μειωθεί έως και 35%, συνεχίζει να επιβαρύνει μεγάλο αριθμό φορολογουμένων, κυρίως όσους δηλώνουν χαμηλά ή μεσαία εισοδήματα.
Η επιβάρυνση προκύπτει επειδή στο τεκμαρτό εισόδημα της κύριας κατοικίας προστίθενται και άλλες αντικειμενικές δαπάνες. Σε αυτές περιλαμβάνονται τα τεκμήρια των αυτοκινήτων, οι τοκοχρεωλυτικές δόσεις δανείων, καθώς και η ελάχιστη αντικειμενική δαπάνη διαβίωσης, η οποία ανέρχεται σε 3.000 ή 5.000 ευρώ, ανάλογα με την οικογενειακή κατάσταση του φορολογουμένου.
Προσοχή στον πίνακα 5 της φορολογικής δήλωσης
Κρίσιμο σημείο για τη σωστή υποβολή αποτελεί ο πίνακας 5 του εντύπου Ε1, όπου αποτυπώνονται τα στοιχεία που σχετίζονται με το τεκμήριο κατοικίας. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στις περιπτώσεις που μέσα στο 2025 υπήρξε αλλαγή κύριας κατοικίας ή πώληση ακινήτου που είχε δηλωθεί ως ιδιοκατοικούμενο.
Σε τέτοιες περιπτώσεις, μια λανθασμένη καταχώριση μπορεί να οδηγήσει σε εσφαλμένο υπολογισμό της αντικειμενικής δαπάνης και κατ’ επέκταση σε αυξημένο φόρο. Οι φορολογούμενοι πρέπει επίσης να γνωρίζουν ότι η ιδιοκατοίκηση δηλώνεται μόνο στο έντυπο Ε1, στον πίνακα 5 των τεκμηρίων, και όχι στο έντυπο Ε2, όπως συχνά πιστεύεται λανθασμένα.
Τα κρίσιμα σημεία για ιδιοκατοίκηση και αλλαγή κατοικίας
Στην περίπτωση της ιδιοκατοίκησης, ο φορολογούμενος χρησιμοποιεί τον πίνακα 5.1 του Ε1 και, μέσα από την επιλογή της διεύθυνσης κατοικίας, βλέπει υποπίνακα με δυνατότητα άντλησης στοιχείων είτε από την περσινή εικόνα των ακινήτων είτε από το Ε9. Εκεί καταχωρίζει τα ακίνητα στα οποία διαμένει και τα χαρακτηρίζει ανάλογα ως κύρια κατοικία, δευτερεύουσα κατοικία, λοιπή κατοικία ή βοηθητικό χώρο.
Αφού ολοκληρωθεί η καταχώριση, ο φορολογούμενος επιλέγει τη μεταφορά των στοιχείων στη δήλωση. Για βοηθητικούς χώρους που βρίσκονται σε διαφορετική οικοδομή από την κατοικία, η επιφάνειά τους δηλώνεται στην αντίστοιχη κατοικία. Αν κάποιο ακίνητο δεν εμφανίζεται αυτόματα, πρέπει να γίνει εισαγωγή νέου ακινήτου με τα σωστά στοιχεία.
Σε περίπτωση αλλαγής κύριας κατοικίας μέσα στο 2025, δηλώνονται και οι δύο κατοικίες με τους αντίστοιχους χαρακτηρισμούς. Η τελευταία κύρια κατοικία μεταφέρεται στον πίνακα 5.1α, ενώ η αντικειμενική δαπάνη της προηγούμενης κατοικίας καταχωρίζεται στους σχετικούς κωδικούς 707-708. Ιδιαίτερη σημασία έχουν τα μηνύματα που εμφανίζει το σύστημα κατά τη διαδικασία καταχώρισης, καθώς καθοδηγούν τον φορολογούμενο για τη σωστή αποτύπωση των δεδομένων.
Τι ισχύει για πώληση και διόρθωση ακινήτου
Αν μέσα στο φορολογικό έτος πραγματοποιήθηκε πώληση ακινήτου, ο φορολογούμενος πρέπει να αφαιρέσει το ακίνητο από τη λίστα, χρησιμοποιώντας το σχετικό πεδίο διαγραφής, και στη συνέχεια να επιλέξει τη μεταφορά των στοιχείων στη δήλωση. Η παράλειψη αυτής της ενέργειας μπορεί να διατηρήσει εσφαλμένα το ακίνητο στον υπολογισμό των τεκμηρίων.
Σε περίπτωση που τα στοιχεία ενός ακινήτου εμφανίζονται λανθασμένα, η ορθή διαδικασία δεν είναι η απλή τροποποίηση των πεδίων. Το ακίνητο πρέπει να διαγραφεί και να εισαχθεί εκ νέου με τα σωστά δεδομένα, αποκλειστικά για τις ανάγκες συμπλήρωσης του Ε1. Η ενέργεια αυτή αφορά τη φορολογική δήλωση και δεν μεταβάλλει τη συνολική περιουσιακή εικόνα του φορολογουμένου στο Ε9.
Η σωστή συμπλήρωση των κωδικών κατοικίας αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αποφυγή άδικων τεκμαρτών επιβαρύνσεων. Οι ιδιοκτήτες ακινήτων, όσοι άλλαξαν κατοικία και όσοι προχώρησαν σε μεταβίβαση μέσα στο έτος πρέπει να ελέγξουν προσεκτικά κάθε στοιχείο πριν από την οριστική υποβολή της δήλωσης.
