ΕΑΔ: 287 πορίσματα σε ιδιωτικές μονάδες υγείας

Η Εθνική Αρχή Διαφάνειας (ΕΑΔ), από την ίδρυσή της το 2019, έχει προχωρήσει σε ενδελεχείς ελέγχους στον τομέα της δημόσιας υγείας, αποκαλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα παραβάσεων σε ιδιωτικές μονάδες υγείας, αισθητικής, ευεξίας και εναλλακτικών θεραπειών. Τα πορίσματα των επιθεωρητών, τα οποία κοινοποιήθηκαν στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, καταδεικνύουν σοβαρές ελλείψεις και παρατυπίες, ενισχύοντας τον προβληματισμό που έχει ανακύψει μετά τον αιφνίδιο θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη και τις επακόλουθες αποκαλύψεις για τις αδειοδοτήσεις και τους ελέγχους των ιδιωτικών δομών υγείας.

Από το 2019, η ΕΑΔ έχει εκδώσει περισσότερα από 2.500 πορίσματα, εκ των οποίων τα 1.500 αφορούν τακτικούς ελέγχους σε θέματα υγείας. Παράλληλα, έχουν διεξαχθεί ένορκες διοικητικές εξετάσεις και περισσότερες από 40 προκαταρκτικές εξετάσεις κατόπιν εισαγγελικών παραγγελιών. Συνολικά, έχουν ολοκληρωθεί περίπου 1.400 διερευνήσεις που προέκυψαν από καταγγελίες, αναφορές, πληροφορίες, αλλά και αιτήματα υπουργών και διοικήσεων οργανισμών.

287 υποθέσεις σε ιδιωτικές μονάδες υγείας

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει το γεγονός ότι στο πλαίσιο των τακτικών ελέγχων, η ΕΑΔ έχει εκδώσει πορίσματα για 287 περιπτώσεις ιδιωτικών μονάδων υγείας. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται ιδιωτικά ιατρεία, διαγνωστικά εργαστήρια, κλινικές, δομές ψυχικής υγείας, μονάδες ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, τράπεζες ομφαλοπλακουντιακού αίματος, μονάδες χρόνιας αιμοκάθαρσης, φαρμακεία, κέντρα αισθητικής, αλλά και φυσικά πρόσωπα που καταγγέλθηκαν για διενέργεια ιατρικών πράξεων χωρίς να είναι γιατροί. Το εύρος των ελέγχων καλύπτει από τη νομιμότητα λειτουργίας και τον εξοπλισμό μιας μονάδας μέχρι την ιατρική και νοσηλευτική αντιμετώπιση, την τήρηση των κανόνων δεοντολογίας, τη στελέχωση, τη συνταγογράφηση και τη διακίνηση φαρμάκων. Επίσης, ελέγχονται η συμπληρωματική και εναλλακτική ιατρική, τα κέντρα φυσιοπαθητικής, τα κέντρα αισθητικής, οι ψυχιατρικές κλινικές, οι ιαματικές πηγές και άλλες δομές που σχετίζονται άμεσα ή έμμεσα με την παροχή υπηρεσιών υγείας.

Από μεταμοσχεύσεις μαλλιών μέχρι πράξεις από μη επαγγελματίες

Τα ευρήματα των πορισμάτων της ΕΑΔ παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Σε ορισμένες περιπτώσεις διαπιστώθηκε διενέργεια ιατρικών πράξεων από μη ιατρούς, όπως σε εμφύτευση μαλλιών, βελονισμό και ομοιοπαθητική. Σε άλλες εντοπίστηκαν μονάδες που λειτουργούσαν χωρίς την παρουσία και επίβλεψη του επιστημονικά υπεύθυνου. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση όπου ιατρική πράξη πραγματοποιήθηκε από εργαζόμενο ιατρείου, ενώ ο γιατρός παρείχε οδηγίες μέσω βιντεοκλήσης. Άλλες παραβάσεις αφορούσαν την παροχή ιατρικών υπηρεσιών από γιατρούς ειδικότητας που δεν προβλεπόταν στην άδεια λειτουργίας, τη λειτουργία ιατρείου μέσα σε πολυϊατρείο χωρίς σχετική άδεια, αλλά και την παροχή υπηρεσιών από εργαζόμενους χωρίς τα απαιτούμενα επαγγελματικά δικαιώματα. Καταγράφηκαν επίσης περιπτώσεις ανεπαρκούς στελέχωσης ιδιωτικών κλινικών, διαφήμισης τμημάτων που δεν προβλέπονταν στην άδεια λειτουργίας και παροχής νοσηλευτικών υπηρεσιών από πρόσωπα χωρίς τις απαιτούμενες προϋποθέσεις. Σε μια περίπτωση, εντοπίστηκε παιδίατρος που διενεργούσε εμβολιασμό με ληγμένο εμβόλιο. Σε έλεγχο ιδιωτικού πολυϊατρείου στην Αττική, μετά από καταγγελία για εμφύτευση μαλλιών από μη εξειδικευμένο προσωπικό, η ΕΑΔ διαπίστωσε ότι το δερματολογικό ιατρείο λειτουργούσε χωρίς δερματολόγο, ενώ οι μεταμοσχεύσεις μαλλιών πραγματοποιούνταν από γιατρό ειδικότητας Αναισθησιολογίας και νοσηλευτικό προσωπικό. Η έκθεση διαβιβάστηκε στον Ιατρικό Σύλλογο Αθηνών (ΙΣΑ) και στον Εισαγγελέα Εφετών. Ο ΙΣΑ ανακάλεσε για έναν μήνα την άδεια λειτουργίας του δερματολογικού ιατρείου και επέβαλε πρόστιμο 14.600 ευρώ, ενώ σχηματίστηκε πειθαρχικός φάκελος. Η υπόθεση διαβιβάστηκε στην Εισαγγελία Πρωτοδικών Αθηνών για προκαταρκτική εξέταση.

Στα ευρήματα των επιθεωρητών περιλαμβάνονται επίσης η διενέργεια επεμβάσεων από ιατρό σε ιδιωτικές κλινικές για αφαίρεση ιστού για αποστολή σε Τράπεζα Ιστών στο εξωτερικό για παρασκευή καινοτόμου φαρμάκου χωρίς την τήρηση των σχετικών διατάξεων, η λειτουργία ιδιωτικών Τραπεζών Ομφαλοπλακουντιακού Αίματος χωρίς άδεια λειτουργίας και η μεταφορά δεξαμενών με κρυοσυντηρημένους ιστούς μιας Μονάδας εντός εγκαταστάσεων ιδιωτικού σχολείου, καθώς και η λειτουργία Μονάδας Χρόνιας Αιμοκάθαρσης χωρίς την παρουσία του Προϊσταμένου Νοσηλευτή και η απασχόληση βοηθών νοσηλευτών χωρίς άδεια άσκησης επαγγέλματος.

Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι έλεγχοι σε δραστηριότητες που κινούνται στα όρια ή έξω από το θεσμοθετημένο πεδίο παροχής υπηρεσιών υγείας. Η ΕΑΔ πραγματοποίησε ελέγχους σε δύο κέντρα εναλλακτικής θεραπευτικής, σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, όπου δραστηριοποιούνταν πρόσωπο χωρίς πτυχίο Ιατρικής. Διαπιστώθηκαν θεραπευτικοί ισχυρισμοί για σειρά ασθενειών χωρίς τεκμηρίωση, χρήση μηχανημάτων, προώθηση σκευασμάτων χωρίς την απαιτούμενη άδεια και πώληση συμπληρωμάτων από χώρους όπου αυτό δεν επιτρεπόταν. Η ΕΑΔ επισημαίνει την έλλειψη ειδικού ρυθμιστικού πλαισίου για τα κέντρα εναλλακτικής ιατρικής στην Ελλάδα, με αποτέλεσμα τέτοιες δραστηριότητες να λειτουργούν χωρίς επαγγελματική πιστοποίηση και άδεια λειτουργίας. Η υπόθεση διαβιβάστηκε στον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΟΦ), στο υπουργείο Υγείας, στο Κεντρικό Συμβούλιο Υγείας (ΚΕΣΥ), στο υπουργείο Οικονομικών και στην Εισαγγελία. Ο ΕΟΦ επέβαλε πρόστιμα σε έξι εταιρείες συμπληρωμάτων διατροφής, ενώ διενεργείται προκαταρκτική εξέταση.

Από τα «κέντρα ευεξίας» στα παράνομα ιατρεία

Ιδιαίτερα χαρακτηριστική είναι η υπόθεση στη Θεσσαλονίκη, όπου μικτό κλιμάκιο της ΕΑΔ και της Οικονομικής Αστυνομίας πραγματοποίησε έλεγχο σε χώρο που, σύμφωνα με καταγγελία, λειτουργούσε ως παράνομο ιατρείο αισθητικής. Η κατοικία είχε μετατραπεί σε χώρο παροχής αισθητικών και δερματολογικών υπηρεσιών, με την πελατεία να προσελκύεται μέσω προφίλ σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης. Στον χώρο βρέθηκαν σκευάσματα Botox και Dysport, τα οποία περιέχουν τοξική ουσία που χρησιμοποιείται παρατύπως για την εξάλειψη των ρυτίδων, πλαστές συσκευασίες Dysport και φιαλίδια ενέσιμου σκευάσματος αυξητικής ορμόνης παρανόμως κυκλοφορούντος στην Ελλάδα. Η ΕΑΔ διαπίστωσε αντιποίηση ιατρικού επαγγέλματος, παράνομη διακίνηση φαρμάκων, χορήγηση φαρμάκων εκτός εγκεκριμένων ενδείξεων και διακίνηση πλαστών φαρμάκων. Η έκθεση διαβιβάστηκε στον ΕΟΦ, στο ΣΔΟΕ, στις εισαγγελικές αρχές και στον Ιατρικό Σύλλογο Θεσσαλονίκης.

Τα στοιχεία της ΕΑΔ αποκτούν ιδιαίτερη σημασία μετά την υπόθεση Μαζωνάκη, αναδεικνύοντας το ερώτημα αν οι έλεγχοι είναι τυπικοί ή ουσιαστικοί. Η ίδια η Αρχή επισημαίνει ότι ένα πόρισμα δεν αποτελεί προϊόν αυτοματοποιημένης ή τυπικής διαδικασίας, αλλά προκύπτει μετά από συλλογή και αξιολόγηση στοιχείων, διασταύρωση δεδομένων, εξέταση πραγματικών περιστατικών και τεκμηρίωση των διαπιστώσεων. Κάθε υπόθεση εξετάζεται αυτοτελώς, ενώ πριν από την οριστικοποίηση των ευρημάτων αναζητούνται και οι απόψεις των ελεγχόμενων προσώπων. Αυτό σημαίνει ότι η ύπαρξη ελεγκτικού μηχανισμού δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι κάθε ιδιωτική δομή υγείας έχει ελεγχθεί ή ότι κάθε παράβαση μπορεί να εντοπιστεί προληπτικά. Οι έλεγχοι ενεργοποιούνται βάσει συγκεκριμένων αρμοδιοτήτων, καταγγελιών, πληροφοριών, αιτημάτων ή προγραμματισμού και καταλήγουν σε συγκεκριμένες διοικητικές ή άλλες ενέργειες. Το αποτέλεσμα των ελέγχων δεν περιορίζεται σε συστάσεις. Σύμφωνα με την ΕΑΔ, 26 εκθέσεις ελέγχου διαβιβάστηκαν σε εισαγγελικές αρχές για ποινική αξιολόγηση, ενώ εκθέσεις διαβιβάστηκαν και στους Ιατρικούς Συλλόγους για πειθαρχικές ευθύνες: 13 στον Ιατρικό Σύλλογο Αθηνών και από μία στους Ιατρικούς Συλλόγους Πειραιά, Θεσσαλονίκης και Μαγνησίας. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι έλεγχοι οδήγησαν σε διοικητικές κυρώσεις, πρόστιμα, ανάκληση αδειών ή ακόμη και προτάσεις για αλλαγή του θεσμικού πλαισίου.