ΕΕ: Αποτυγχάνει η απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο

πρΑΙμ Σύνοψη Άρθρου

Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο αναφέρει ότι η ΕΕ αποτυγχάνει να γίνει ενεργειακά ανεξάρτητη από τη Ρωσία.
Οι αποθήκες φυσικού αερίου της ΕΕ είναι γεμάτες μόλις στο 67%, έναντι 80% πέρυσι.
Οι ελεγκτές συνιστούν πιο ενεργή παρέμβαση από τις Βρυξέλλες για την επίτευξη των στόχων.
Από τα 300 δισ. ευρώ που προβλέπονται για επενδύσεις, έχουν δεσμευτεί μόλις 54,3 δισ. ευρώ.

Η στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την πλήρη απεξάρτηση από τις ρωσικές ενεργειακές πηγές φαίνεται να συναντά σοβαρά εμπόδια, σύμφωνα με νέα έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου που δόθηκε στη δημοσιότητα την Τετάρτη. Οι ελεγκτές του μπλοκ διαπιστώνουν ότι, ενώ οι ποσοτικοί στόχοι για τη μείωση των εισαγωγών έχουν σημειώσει πρόοδο, η ουσιαστική επίτευξη της ενεργειακής αυτονομίας παραμένει ανεκπλήρωτη, ειδικά σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής αστάθειας.

Το βασικό συμπέρασμα της έκθεσης είναι ότι οι επενδύσεις που έχουν πραγματοποιηθεί δεν επαρκούν για να στηρίξουν τον φιλόδοξο στόχο της αντικατάστασης του ρωσικού φυσικού αερίου και πετρελαίου. Παρά τη σημαντική μείωση των εισαγωγών από τη Ρωσία, η οποία ξεκίνησε μετά την εισβολή στην Ουκρανία το 2022, η εξάρτηση δεν έχει εξαλειφθεί πλήρως. Ενδεικτικά, το ποσοστό του ρωσικού φυσικού αερίου στις συνολικές εισαγωγές της ΕΕ έχει υποχωρήσει από το 45% στο 12%, ωστόσο το πρόβλημα μετατοπίζεται πλέον στην επάρκεια των υποδομών και στην ταχύτητα υλοποίησης των έργων.

Η ενεργειακή ασφάλεια υπό απειλή

Οι ελεγκτές υπογραμμίζουν ότι το εγχείρημα της αποχώρησης από τα ρωσικά καύσιμα αντιμετωπίζει νέες προκλήσεις, καθώς η αναταραχή στη Μέση Ανατολή δημιουργεί επιπλέον πιέσεις στην παγκόσμια αγορά ενέργειας. Η κατάσταση αυτή αποτυπώνεται ανάγλυφα στα επίπεδα πληρότητας των υπόγειων αποθηκών φυσικού αερίου της Ευρώπης, οι οποίες είναι γεμάτες μόλις κατά 67%. Το ποσοστό αυτό υπολείπεται σημαντικά του 80% που είχε καταγραφεί την αντίστοιχη περίοδο το προηγούμενο έτος, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία της Gas Infrastructure Europe.

Η μειωμένη πληρότητα των αποθηκών, σε συνδυασμό με την επικείμενη απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από την 1η Ιανουαρίου 2027, εγείρει σοβαρές ανησυχίες για την πορεία των τιμών κατά τους χειμερινούς μήνες. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι οι καταναλωτές και οι επιχειρήσεις ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωποι με νέες αυξήσεις στο ενεργειακό κόστος, καθώς η προσφορά θα παραμένει περιορισμένη.

Ο ρόλος των πολιτικών και η καθυστέρηση στις επενδύσεις

Μια από τις πιο κρίσιμες διαπιστώσεις των ελεγκτών είναι ότι η μείωση της εξάρτησης από το ρωσικό αέριο οφείλεται περισσότερο σε συγκυριακούς παράγοντες, όπως ο ήπιος καιρός και η μειωμένη ζήτηση λόγω των υψηλών τιμών, και λιγότερο στην αποτελεσματικότητα των πολιτικών της ΕΕ. Για τον λόγο αυτό, συνιστούν στις Βρυξέλλες να αναλάβουν πιο ενεργό ρόλο και να παρέμβουν αποφασιστικά, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι τα κράτη-μέλη θα παραμείνουν προσηλωμένα στον στόχο της ενεργειακής μετάβασης.

Η απάντηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ήταν άμεση, με εκπρόσωπό της να δηλώνει ότι οι πολιτικές και η χρηματοδότηση της ΕΕ έχουν ήδη επιταχύνει την ανάπτυξη έργων ανανεώσιμης ενέργειας, συμβάλλοντας στη δραστική μείωση της εξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο. Παράλληλα, δεσμεύτηκε ότι η Επιτροπή θα εξετάσει και θα δώσει συνέχεια στις συστάσεις του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Το ζήτημα των επενδύσεων αναδεικνύεται ως το μεγαλύτερο αγκάθι. Το αρχικό σχέδιο της Κομισιόν προέβλεπε την κινητοποίηση 300 δισεκατομμυρίων ευρώ για την υλοποίηση των ενεργειακών στόχων. Ωστόσο, μέχρι στιγμής, τα κράτη-μέλη έχουν δεσμεύσει μόλις 54,3 δισεκατομμύρια ευρώ από αυτό το ποσό. Αυτό το τεράστιο χάσμα, σύμφωνα με τους ελεγκτές, υποδηλώνει είτε ότι οι αρχικές εκτιμήσεις για τις ανάγκες ήταν λανθασμένες, είτε ότι οι χώρες αντιμετωπίζουν σημαντικές δυσκολίες στην απορρόφηση και την υλοποίηση των απαραίτητων έργων υποδομής.