ΕΕ: Πιέσεις Κάλας για ενίσχυση της Aspides

Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με μια κρίσιμη πρόκληση ασφαλείας στην Ερυθρά Θάλασσα, καθώς οι συνεχιζόμενες επιθέσεις των ανταρτών Χούθι, οι οποίοι υποστηρίζονται από το Ιράν, έχουν καταστήσει την ευρωπαϊκή ναυτική αποστολή Aspides ανίκανη να εκτελέσει πλήρως την αποστολή της. Σύμφωνα με δηλώσεις της Ύπατης Εκπροσώπου της ΕΕ για Εξωτερικές Υποθέσεις, Κάγια Κάλας, δύο κράτη-μέλη εξέφρασαν ενδιαφέρον να συνεισφέρουν επιπλέον πολεμικά πλοία, χωρίς ωστόσο να κατονομαστούν, γεγονός που υποδηλώνει μια πιθανή στροφή στην έως τώρα διστακτική στάση των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.

Η κατάσταση στην Ερυθρά Θάλασσα

Κατά τη διάρκεια συνάντησης των υπουργών Άμυνας της ΕΕ στις Βρυξέλλες, η Κάλας τόνισε την επιτακτική ανάγκη για ενίσχυση της επιχείρησης, επισημαίνοντας ότι εμπορικά πλοία αναγκάζονται να περιμένουν σε σειρά για συνοδεία, καθώς ο αριθμός των διαθέσιμων φρεγατών είναι ανεπαρκής. Η ίδια ανέφερε χαρακτηριστικά ότι «χρειαζόμαστε περισσότερα πλοία, διότι κυριολεκτικά υπάρχουν εμπορικά πλοία που περιμένουν στη σειρά για να λάβουν συνοδεία, και δεν διαθέτουμε αρκετές φρεγάτες που μπορούν να το κάνουν αυτό». Η δήλωση αυτή αναδεικνύει την κρισιμότητα της κατάστασης και την ανάγκη για άμεση δράση.

Το Bloomberg σχολιάζει ότι το ενδιαφέρον αυτό μπορεί να σηματοδοτεί την αρχή επανεξέτασης της στάσης των κρατών-μελών αναφορικά με την ενίσχυση της ευρωπαϊκής παρουσίας στην περιοχή. Η Γαλλία έχει ήδη προχωρήσει στην αποστολή μιας επιπλέον φρεγάτας και έχει απευθύνει έκκληση προς άλλες χώρες να ακολουθήσουν το παράδειγμά της. Ωστόσο, οι εκκλήσεις αυτές προσκρούουν σε μια διαχρονική απροθυμία για βαθύτερη εμπλοκή σε ζητήματα που συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με τον πόλεμο στο Ιράν, γεγονός που περιπλέκει την κατάσταση.

Οι επιπτώσεις των επιθέσεων των Χούθι

Η κατάσταση έχει καταστεί εξαιρετικά κρίσιμη για την ΕΕ, καθώς οι Χούθι έχουν καταλάβει στρατηγικής σημασίας λιμάνια στην Υεμένη και έχουν αρχίσει να στοχεύουν ενεργειακές υποδομές της Σαουδικής Αραβίας. Οι επιθέσεις αυτές έχουν προκαλέσει έντονους φόβους για νέες διαταραχές στην προμήθεια καυσίμων, η οποία είναι ήδη περιορισμένη λόγω του πολέμου με το Ιράν. Η Γαλλία έχει δηλώσει ότι θα αποστείλει στρατεύματα και συστήματα ραντάρ, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο έχει προσφέρει αεροσκάφη για υποστήριξη, ενέργειες που δείχνουν την αυξανόμενη ανησυχία για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.

Παρά τις προσπάθειες, μέχρι στιγμής οι χώρες της ΕΕ έχουν αποφύγει να ενισχύσουν ουσιαστικά την επιχείρηση Aspides. Η Κάλας πρότεινε τη Δευτέρα ότι θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν πόροι που έχουν ήδη δεσμευτεί αλλά δεν έχουν ακόμη αναπτυχθεί, στο πλαίσιο μιας πιθανής αποστολής τύπου «συμμαχία των προθύμων» στα Στενά του Ορμούζ. Όπως δήλωσε, «υπάρχουν πολλά πλοία που έχουν επίσης προσφερθεί σε αυτόν τον συνασπισμό των προθύμων, ο οποίος δεν είναι πραγματικά λειτουργικός αυτή τη στιγμή», υπογραμμίζοντας την ανάγκη για πιο αποτελεσματική αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων.

Η συμμαχία των προθύμων και οι προκλήσεις

Οι ευρωπαϊκές δυνάμεις, όπως η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, είχαν συγκροτήσει αυτή τη συμμαχία τον Απρίλιο, δεσμευόμενες να συμβάλουν στην προστασία των ναυτιλιακών διαδρομών του Ορμούζ. Ωστόσο, η αποστολή δεν έχει ακόμη υλοποιηθεί, καθώς ορισμένες χώρες επιμένουν ότι πρέπει πρώτα να σταματήσουν οι εχθροπραξίες ή να δοθεί άδεια από το Ιράν — όροι που τα κράτη του Κόλπου έχουν επικρίνει ως αδύνατον να εκπληρωθούν. Η προοπτική αποστολής πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα ενδέχεται να είναι πιο αποδεκτή από τα μέλη της ΕΕ, δεδομένου ότι η αποστολή Aspides επιχειρεί ήδη εκεί για την αντιμετώπιση των απειλών των Χούθι. Η διατήρηση πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα θα βοηθούσε επίσης την Ευρώπη να αποφύγει μια άμεση σύγκρουση με το Ιράν, παρέχοντας παράλληλα μια πιο σταθερή βάση για ναυτικές επιχειρήσεις.

Σε πρόσφατη συνέντευξή της στην εφημερίδα Journal du Dimanche, η Γαλλίδα Υπουργός Άμυνας Κατρίν Βοτρέν κάλεσε άλλες χώρες να ενισχύσουν την αποστολή, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για συλλογική δράση. Παρόμοια έκκληση απηύθυνε και η Κάλας την περασμένη εβδομάδα, ζητώντας από τα κράτη να δεσμεύσουν περισσότερους πόρους στην Aspides, η οποία ξεκίνησε το 2024 και αποτελείται κυρίως από τρία πλοία από την Ιταλία και την Ελλάδα που περιπολούν στην Ερυθρά Θάλασσα. Η Κάλας ανέφερε ότι κατά τη σύστασή της, είχε επισημανθεί πως η αποστολή χρειαζόταν τουλάχιστον 10 πλοία, ωστόσο οι περισσότερες χώρες δεν έσπευσαν να συμβάλουν στην επίτευξη αυτού του στόχου, αφήνοντας την επιχείρηση σε μια κατάσταση διαρκούς ανεπάρκειας.