ΕΕ: Στο όριο λήξης οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας

Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με μια κρίσιμη καμπή αναφορικά με το καθεστώς των κυρώσεων που έχει επιβάλει στη Ρωσία, καθώς οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των κρατών-μελών έχουν περιέλθει σε τέλμα. Το αδιέξοδο προέκυψε έπειτα από πρόταση που στοχεύει στην εξαίρεση δύο Ρώσων δισεκατομμυριούχων από τη λίστα των κυρώσεων, ως αντάλλαγμα για τη διατήρηση των υπολοίπων περιοριστικών μέτρων που σχετίζονται με τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Σύμφωνα με πληροφορίες που διέρρευσαν από κεκλεισμένων των θυρών συζητήσεις, η Γαλλία και το Λουξεμβούργο προτείνουν την τριετή παράταση των κυρώσεων, διατηρώντας τους περιορισμούς σε περίπου 3.000 επιχειρηματίες, πολιτικούς και εταιρείες. Ωστόσο, θέτουν ως όρο την εξαίρεση των Αλισέρ Ουσμάνοφ και Μιχαήλ Φρίντμαν, δύο εκ των πλουσιότερων ανθρώπων της Ρωσίας. Οι διαπραγματευτές εργάζονται υπό την πίεση του χρόνου, καθώς η προθεσμία για την ανανέωση των κυρώσεων εκπνέει το βράδυ της Τρίτης.

Μια τέτοια συμφωνία θα απάλλασσε την ΕΕ από την ανάγκη συχνών ανανεώσεων, καθώς σήμερα απαιτείται ομόφωνη απόφαση κάθε έξι μήνες. Παρόλα αυτά, ο προτεινόμενος συμβιβασμός έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, ιδιαίτερα από τις χώρες της Βαλτικής. Η Λετονία εξέφρασε την αντίθεσή της αργά το βράδυ της Δευτέρας, οδηγώντας τις συνομιλίες σε οριακό σημείο. Εξετάζεται πλέον το ενδεχόμενο μιας δεκαπενθήμερης παράτασης για την εξεύρεση λύσης, αν και η Γαλλία εμφανίζεται επιφυλακτική απέναντι σε αυτή την προοπτική.

Η εξέλιξη αυτή αναζωπυρώνει τους φόβους των πιο σκληροπυρηνικών συμμάχων της Ουκρανίας στην Ευρώπη ότι τα εθνικά συμφέροντα υπονομεύουν την ικανότητα του μπλοκ να ασκήσει περαιτέρω πίεση στη Μόσχα, την ώρα που ο πόλεμος εισέρχεται στο πέμπτο έτος του. Ήδη εντός του έτους, η ΕΕ αναγκάστηκε να αποδυναμώσει ένα σημαντικό πακέτο κυρώσεων λόγω ανησυχιών για τις επιπτώσεις στις εγχώριες βιομηχανίες.

Ο πρωθυπουργός της Λετονίας, Άντρις Κούλμπεργκς, σε ανάρτησή του στο X νωρίς το πρωί της Τρίτης, δήλωσε: "Η επέκταση των κυρώσεων για 36 μήνες θα ήταν το σωστό βήμα. Ωστόσο, το τίμημα δεν μπορεί να είναι η διαγραφή αυτών των δύο ατόμων από τη λίστα. Η Λετονία δεν μπορεί να αποδεχθεί μια τέτοια πρόταση". Η κυβέρνηση της Λετονίας, η οποία οδεύει σε βουλευτικές εκλογές στις 3 Οκτωβρίου, πρόκειται να συζητήσει το θέμα σε συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου.

Έκκληση για τη διατήρηση των κυρώσεων απηύθυνε και ο Πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο οποίος έγραψε στο X το απόγευμα της Τρίτης: "Ο κόσμος δεν χρειάζεται πολιτικά χατίρια διαγραφών, αλλά την έγκαιρη και άνευ όρων ανανέωση των κυρώσεων, έως ότου η Μόσχα εμπλακεί σε ουσιαστικές ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις και λάβει συγκεκριμένα μέτρα για τον τερματισμό του πολέμου".

Τα παρασκήνια και τα εθνικά συμφέροντα

Η Γαλλία ζητά την άρση των κυρώσεων σε βάρος του Ουσμάνοφ στο πλαίσιο μιας πιθανής συμφωνίας με το Αζερμπαϊτζάν για την αποφυλάκιση Γάλλων πολιτών, όπως είχε αποκαλύψει το Bloomberg. Ο 73χρονος Ουσμάνοφ κατέχει το 49% του ρωσικού επενδυτικού ομίλου USM, ο οποίος ελέγχει τη Metalloinvest (τη μεγαλύτερη παραγωγό σιδηρομεταλλεύματος της χώρας) και διατηρεί μερίδιο στην εταιρεία τηλεπικοινωνιών MegaFon. Είναι ο έβδομος πλουσιότερος άνθρωπος στη Ρωσία, με περιουσία 16,7 δισ. δολαρίων, σύμφωνα με το Bloomberg Billionaires Index.

Αν και ο Ουσμάνοφ δεν θεωρείται από τους πλέον στενούς συνεργάτες του Βλαντιμίρ Πούτιν, η πολυετής δραστηριότητά του στο ρωσικό επιχειρείν του έχει εξασφαλίσει ισχυρές διασυνδέσεις στο Κρεμλίνο. Διεθνώς είναι γνωστός από την παλαιότερη επένδυσή του στην ποδοσφαιρική ομάδα της Άρσεναλ, καθώς και από τη μακροχρόνια θητεία του στην προεδρία της Διεθνούς Ομοσπονδίας Ξιφασκίας.

Από την πλευρά του, το Λουξεμβούργο πιέζει για την αφαίρεση του Μιχαήλ Φρίντμαν από τη λίστα, στον απόηχο προσφυγής που έχει καταθέσει ο Ρώσος δισεκατομμυριούχος κατά της χώρας στο Μόνιμο Διαιτητικό Δικαστήριο της Χάγης. Ο 62χρονος Φρίντμαν, συνιδρυτής του ομίλου Alfa Bank και της LetterOne, είναι ο 14ος πλουσιότερος Ρώσος, με περιουσία που αγγίζει τα 10 δισ. δολάρια. Κάτοχος ισραηλινής και ρωσικής υπηκοότητας, είχε μετακομίσει στο Λονδίνο το 2013 μετά την πώληση του μεριδίου του στην TNK-BP στην κρατική Rosneft έναντι 14 δισ. δολαρίων, αλλά εγκατέλειψε το Ηνωμένο Βασίλειο μετά την επιβολή των κυρώσεων.

Το αδιέξοδο της ομοφωνίας

Για την έγκριση ή την ανανέωση των κυρώσεων στην ΕΕ απαιτείται ομοφωνία των κρατών-μελών, γεγονός που παρέχει ουσιαστικά δικαίωμα βέτο σε κάθε χώρα. Η απαίτηση αυτή οδηγεί συχνά το μπλοκ σε παρατεταμένες διαπραγματεύσεις και συμβιβασμούς. Προκειμένου να αποφευχθούν παρόμοια δραματικά παρασκήνια στο μέλλον, τα κράτη-μέλη της ΕΕ είχαν συμφωνήσει νωρίτερα φέτος να παρατείνουν για ένα πλήρες έτος τις κυρώσεις που αφορούν στρατηγικούς τομείς, όπως τα καύσιμα, τα προϊόντα διπλής χρήσης και τις τραπεζικές υπηρεσίες.