Πλειστηριασμοί: Η λύση της επαναμίσθωσης

Στην τελική ευθεία εισέρχεται ο Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων, καθώς το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών αναμένει τις δεσμευτικές προσφορές για την επιλογή αναδόχου. Η διαδικασία αυτή ανοίγει τον δρόμο για την ενεργοποίηση ενός μηχανισμού που παρουσιάζεται ως εργαλείο προστασίας ευάλωτων οφειλετών, σε μια περίοδο κατά την οποία η πίεση από τα χρέη, τους πλειστηριασμούς και το κόστος στέγασης παραμένει ασφυκτική.

Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, ανέφερε ότι ο Φορέας αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία έως το τέλος του φθινοπώρου. Όπως σημείωσε, πρόκειται για ένα σύνθετο εγχείρημα, το οποίο βρίσκεται πλέον στην τελική φάση, με την κυβέρνηση να περιμένει άμεσα τις δεσμευτικές προσφορές.

Η δημιουργία του Φορέα έχει παρουσιαστεί ως δεύτερη ευκαιρία για δανειολήπτες που βρίσκονται σε ιδιαίτερα δυσχερή οικονομική κατάσταση. Στην πράξη, αφορά ευάλωτους οφειλέτες που κινδυνεύουν να χάσουν την κύρια κατοικία τους λόγω πτώχευσης ή αναγκαστικής εκτέλεσης.

Η κυβερνητική εξαγγελία, πάντως, συνοδεύεται από κρίσιμα ερωτήματα για το πραγματικό εύρος της προστασίας. Η κατοικία περνά στον Φορέα, ο οφειλέτης μετατρέπεται σε μισθωτή του ίδιου του σπιτιού του και η δυνατότητα επαναγοράς εξαρτάται από αυστηρούς όρους, οικονομική συνέπεια και μελλοντική δυνατότητα κάλυψης της αξίας του ακινήτου.

Πώς θα λειτουργεί ο νέος μηχανισμός

Ο Φορέας θα αποκτά την πρώτη κατοικία του ευάλωτου οφειλέτη στην εμπορική της αξία, με έκπτωση 30%, εφόσον ο δανειολήπτης διαθέτει βεβαίωση ευάλωτου. Στη συνέχεια θα υποχρεούται να μισθώσει το ακίνητο στον ίδιο τον οφειλέτη για διάστημα 12 ετών.

Το Δημόσιο θα καλύπτει μέρος της επιβάρυνσης μέσω επιδόματος ενοικίου, το οποίο θα ξεκινά από 70 ευρώ για μονοπρόσωπο νοικοκυριό και θα φτάνει έως 210 ευρώ για νοικοκυριά με πέντε μέλη και άνω.

Το μηνιαίο μίσθωμα θα προσδιορίζεται με βάση το μέσο επιτόκιο στεγαστικών δανείων, στο οποίο θα προστίθεται spread επί της τιμής αγοράς που κατέβαλε ο Φορέας για το ακίνητο. Με αυτόν τον τρόπο, το κόστος παραμονής στην κατοικία θα συνδέεται άμεσα με τους όρους χρηματοδότησης και την αξία απόκτησης του ακινήτου.

Το δικαίωμα επαναγοράς και οι αυστηροί όροι

Ο ευάλωτος δανειολήπτης θα μπορεί να παραμείνει στο ακίνητο για 12 χρόνια, υπό την προϋπόθεση ότι καταβάλλει κανονικά το ενοίκιο. Στο διάστημα αυτό θα έχει δικαίωμα να ζητήσει την επαναγορά της κατοικίας, εφόσον μπορεί να καλύψει την τρέχουσα αγοραία αξία της, ξανά με έκπτωση 30%.

Η προστασία, ωστόσο, χάνεται σε περίπτωση καθυστέρησης ενοικίων άνω των τριών μηνών. Η συγκεκριμένη πρόβλεψη καθιστά το πλαίσιο ιδιαίτερα αυστηρό για νοικοκυριά που ήδη έχουν χαρακτηριστεί ευάλωτα και συχνά αδυνατούν να ανταποκριθούν ακόμη και στις βασικές οικονομικές τους υποχρεώσεις.

Για την ένταξη στον μηχανισμό απαιτείται βεβαίωση ευάλωτου οφειλέτη, η οποία χορηγείται με στενά εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια. Αυτό σημαίνει ότι ο Φορέας δεν θα καλύπτει το σύνολο των υπερχρεωμένων νοικοκυριών, αλλά μόνο ένα περιορισμένο τμήμα όσων βρίσκονται σε ακραία οικονομική αδυναμία.

Η λειτουργία του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων θα κριθεί στην πράξη. Το κρίσιμο ζήτημα είναι αν θα αποτελέσει πραγματική ασπίδα προστασίας της πρώτης κατοικίας ή αν θα λειτουργήσει ως ένας μηχανισμός οργανωμένης μεταβίβασης ακινήτων, με τους ευάλωτους πολίτες να παραμένουν στο σπίτι τους μόνο όσο μπορούν να πληρώνουν ενοίκιο.